به گزارش خبرفوری، تازهترین دادههای مرکز آمار ایران نشان میدهد جمعیت شاغلان بالای ۱۵ سال کشور در بهار ۱۴۰۵ به حدود ۲۴ میلیون و ۶۷۲ هزار نفر رسیده است؛ رقمی که اگرچه همچنان بالاتر از سطح اشتغال دوران کروناست، اما نسبت به روند پیشین بازار کار، نشانهای از توقف و عقبگرد محسوب میشود.
بررسی روندهای آماری نشان میدهد بازار کار ایران پس از جنگ ۱۲ روزه، تشدید تنشهای سیاسی و موج بحرانهای اقتصادی سال ۱۴۰۴، وارد مرحلهای متفاوت شده و رشد اشتغال که از اواخر ۱۴۰۲ آغاز شده بود، متوقف شده است.
فاصله اشتغال واقعی با اشتغال مورد انتظار
تحلیل دادههای رسمی نشان میدهد اگر روند اشتغال پیش از جنگ و بحرانهای ۱۴۰۴ ادامه پیدا میکرد، تعداد شاغلان کشور در بهار ۱۴۰۵ باید به حدود ۲۵.۲ میلیون نفر میرسید. به این ترتیب، آمار فعلی نشاندهنده فاصلهای حدود ۴۸۷ هزار شغل کمتر از سطح مورد انتظار است.
اما اگر مبنا را روند رشد اشتغال پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه قرار دهیم، شکاف موجود بسیار بزرگتر خواهد بود. بر اساس این سناریو، تعداد شاغلان ایران در بهار امسال میتوانست به حدود ۲۵ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر برسد؛ یعنی چیزی نزدیک به ۹۲۲ هزار شغل بیشتر از وضعیت فعلی.
بیشتر بخوانید:
مردم مُرغ قسطی بخرند تا پرسپولیس بازیکن ۸۰۰ میلیاردی بگیرد | فوتبالیست هزار میلیاردی در روزگار ریاضت
گوشت قسطی تفاخری ندارد که روی بیلبورد وعده داده شود
زندگی مقروض طبقه کارگر؛ کارگران برای وعده های غذایی به «خرید اعتباری» پناه آوردهاند
اسنپ و یک آمار تکان دهنده | پشت فرمان فقر؛ چرا میلیونها ایرانی راننده شدند؟
این اختلاف نشان میدهد مجموعه شوکهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی یک سال گذشته، اثر محسوسی بر بازار کار گذاشته و روند صعودی اشتغال را متوقف کرده است.
جنگ، تورم و قطع اینترنت؛ زنجیره بحرانها
سال ۱۴۰۴ برای اقتصاد ایران سالی پرتنش بود. جهش نرخ ارز، تورم شدید، اعتراضات گسترده، اختلالهای اینترنتی، ناامنیهای ناشی از درگیری نظامی و آسیب به زیرساختها، همگی در کنار یکدیگر فضای اقتصادی کشور را تحت فشار قرار دادند.
بازار کار نیز از این تحولات مصون نماند. پیش از این دوره، اقتصاد ایران پس از عبور نسبی از بحران کرونا، به تدریج در مسیر احیای اشتغال قرار گرفته بود. از اواخر ۱۴۰۲ تا بهار ۱۴۰۴ روند اشتغال صعودی بود و تعداد شاغلان حتی چند بار از مرز ۲۵ میلیون نفر عبور کرد.
اما با آغاز جنگ ۱۲ روزه و تشدید نااطمینانیهای اقتصادی، این روند متوقف شد. برآوردها نشان میدهد تنها در تابستان ۱۴۰۴ حدود ۴۵۰ هزار شغل از بین رفت؛ اتفاقی که بازار کار ایران تاکنون نتوانسته به طور کامل آن را جبران کند.
مقایسه با شوک بزرگ کرونا
برای درک ابعاد این کاهش اشتغال، مقایسه آن با دوران همهگیری کرونا اهمیت زیادی دارد. کرونا بزرگترین شوک بازار کار ایران در دهههای اخیر بود. در اوج بحران، یعنی تابستان ۱۴۰۰، تعداد شاغلان کشور حدود یک میلیون و ۳۵۰ هزار نفر کمتر از سطح پیش از همهگیری بود.
اگر روند بلندمدت رشد اشتغال پیش از کرونا را نیز در محاسبات لحاظ کنیم، تعداد مشاغل از دسترفته در پایان سال ۱۳۹۹ حتی از ۲.۵ میلیون نفر نیز فراتر میرفت.
اکنون اگرچه میزان افت اشتغال ناشی از جنگ و بحرانهای ۱۴۰۴ هنوز به ابعاد کرونا نرسیده، اما از نظر مرتبه بزرگی فاصله چندانی با آن ندارد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار کار ایران با یکی از سنگینترین فشارهای سالهای اخیر مواجه شده است.
چرا آمار زمستان اهمیت دارد؟
بررسی الگوی فصلی اشتغال در ایران نکته مهم دیگری را نیز آشکار میکند. بازار کار کشور معمولا در زمستان به پایینترین سطح اشتغال سالانه میرسد و به همین دلیل، نوسانات فصلی در این دوره کمتر است.
دامنه تغییرات اشتغال در فصلهای مختلف سال حدود ۱.۵ میلیون نفر برآورد میشود. این موضوع باعث میشود بسیاری از مشاغل موقت و فصلی ابتدا در بحرانها حذف شوند، در حالی که مشاغل پایدارتر در آمار زمستان بهتر قابل مشاهدهاند.
به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند برای ارزیابی واقعی تابآوری بازار کار، باید آمار زمستان را مبنا قرار داد. دادههای موجود نشان میدهد اشتغال زمستان ۱۴۰۴ نهتنها کمتر از زمستان سال قبل نشده، بلکه حدود ۵۸ هزار نفر بیشتر بوده است؛ موضوعی که میتواند نشانهای از ترمیم نسبی بازار کار در نیمه دوم سال گذشته باشد.
آینده بازار کار؛ خطر یا بازسازی؟
با وجود نشانههای محدود بهبود، روند کلی اشتغال همچنان شکننده ارزیابی میشود. اگر فشارهای اقتصادی، نااطمینانی سیاسی و آثار جنگ ادامه پیدا کند، احتمال افزایش تعداد مشاغل از دسترفته وجود دارد؛ موضوعی که میتواند بازار کار ایران را وارد مرحلهای بحرانیتر کند.
در مقابل، اگر اقتصاد بتواند بخشی از ثبات خود را بازیابد، احتمال ترمیم تدریجی اشتغال نیز وجود خواهد داشت. دادههای فصلی سال ۱۴۰۵ نقش مهمی در مشخص شدن این مسیر خواهند داشت و نشان میدهند بازار کار ایران تا چه اندازه توانسته در برابر بحرانهای پیاپی تابآوری خود را حفظ کند.
