با چند محاسبه ساده بر اساس الگوی مصرف خانوار در سفر، رد پای پنهان هر مسافر روشن میشود. برای بررسی دقیقتر این مسئله، باید عدد و رقمها را کنار وضعیت واقعی جمعآوری زباله در روستاهای شمال بگذاریم.
چند کیلو زباله در دو روز؟ آمار خروجی یک خودروی مسافری
هر خانواده چهار نفره در یک سفر دو روزه آخر هفته، بهطور متوسط بین ۵ تا ۸ کیلوگرم زباله شهری و غیرقابل تجزیه تولید میکند. این حجم عمدتاً از بطریهای پلاستیکی آب و نوشابه، سفرههای یکبارمصرف، ظروف یونولیتی غذا، نایلونهای خرید و بستهبندی تنقلات تشکیل میشود.
اگر در تعطیلات آخر هفته فقط ۱۰۰ هزار خودرو وارد استان گیلان شوند، در همین ۴۸ ساعت بیش از ۶۰۰ تن زباله تازه به حجم پسماندهای استان اضافه میشود. وقتی با اجاره ویلا در شمال وارد یک منطقه روستایی یا حاشیه جنگل میشوید، شاید یک سطل زباله دهیاری در کنار جاده به چشم بیاید، اما این سطلها برای جمعیت بومی همان روستا طراحی شدهاند و با ورود چند هزار مسافر در عرض چند ساعت سرریز میکنند.
از جنگلهای هیرکانی تا مرکز دفن سراوان: زبالهها کجا میروند؟
بعضی از مسافران تصور میکنند با قرار دادن کیسههای زباله در حاشیه جاده مسوولیت از دوششان برداشته شده و ماشینهای شهرداری، زبالهها را جمع آوری می کنند. البته که این تصور اشتباه است.
اولا که فرایند جمعاوری زباله در داخل محدوده شهرها انجام میشود و روستاها و جادههای بین شهری شامل این فرایند نیستند. از طرف دیگر این کیسههای زباله توسط حیوانات شکافته میشوند و باد، ظروف پلاستیکی را تا عمق جنگلها و بستر رودخانهها میبرد.
بخش دیگری از زبالهها که توسط شهرداریها جمعآوری میشود هم مسیر بهتری ندارد. بخش عمده پسماندهای شرق و مرکز گیلان به مناطقی مانند سراوان منتقل میشود؛ منطقهای جنگلی که دهههاست زیر صدها هزار تن زباله دفن شده و شیرابه سمی آن سفرههای آب زیرزمینی و رودخانههای منتهی به دریای خزر را آلوده کرده است.
حتی اگر اقامتگاه شما یک کلبه جنگلی دورافتاده در میان درختان باشد، دیدن زبالههای پلاستیکی در دل جنگل نشان میدهد که فشار زباله مسافران چطور اصالت و بکر بودن طبیعت گیلان را تهدید میکند.
راهکارهای عملی برای کاهش حجم پسماند در طول سفر
نیازی نیست سفر را به خود سخت کنید؛ تغییر چند رفتار کوچک در سبک بستهبندی و مصرف، حجم زباله تولیدی شما را تا ۷۰ درصد کاهش میدهد:
• حذف بطریهای تکنفره: بهجای خرید دهها بطری آب نیملیتری، یک گالن بزرگ آب یا کلمن مسافرتی همراه داشته باشید و قمقمههای شخصی را پر کنید.
• استفاده از ظروف چندبارمصرف: ظروف پلاستیکی سخت، لیوانهای مسافرتی و سفرههای پارچهای قابل شستشو را جایگزین ظروف کاغذی و یونولیتی یکبارمصرف کنید.
• تفکیک زباله تر و خشک در طول مسیر: پسماندهای غذایی را در کیسهای جداگانه نگه دارید تا باعث خیس شدن و بو گرفتن پلاستیکها و کاغذها نشوند.
• قانون «هرچه آوردی، برگردان»: زبالههای خشک و پلاستیکی خود را در یک کیسه محکم قرار دهید، در صندوق عقب بگذارید و تا رسیدن به سطلهای مکانیزه بزرگ شهری یا شهر خودتان حمل کنید.
تجربه زندگی در طبیعت بدون آسیب به آن
مراقبت از پوشش گیاهی و حیاتوحش گیلان فقط وظیفه دهیاریها و شهرداریهای محلی نیست؛ انتخاب محل اقامت و نحوه مدیریت خانه در طول سفر نقش مستقیمی در این فرآیند دارد.
خیلیها دوست دارند در سفرهایشان مستقیماً وارد طبیعت شوند. زندگی در محیطهای بکر، روستاها و حاشیه جنگلها تجربه متفاوتی از اقامت در هتلهای چند ستاره شهری است. اما این حضور در طبیعت باید با کمترین اثر تخریبی همراه باشد. انتخاب نوع اقامتگاه نقش مستقیمی در کاهش زباله دارد.
وقتی شما از یک سایت مطمئن اجاره ویلا مثل جاجیگا استفاده میکنید و اقامتگاهی با امکانات کامل رزرو میکنید، مسیر برای کاهش تولید زباله هموارتر میشود. خانههای روستایی یا کلبههایی در دل طبیعت که آشپزخانه مجهز و ظروف پختوپز دارند، این امکان را به شما میدهند که مواد اولیه را به صورت تازه از بازارهای محلی تهیه کنید و خودتان دست به کار آشپزی شوید.
با این کار، دیگر نیازی به انبوهی از ظروف آلومینیومی، جعبههای مقوایی، پاکتهای پلاستیکی و قاشقهای یکبارمصرف ندارید. شما میتوانید مانند خانه خودتان آشپزی کنید، ظروف را بشویید و دوباره استفاده کنید. این یعنی تجربه اصیل زندگی در طبیعت و روستا، بدون اینکه با رها کردن کیسههای زباله، به درختان و محیط اطراف اقامتگاه خود آسیب بزنید.
جمعبندی
طبیعت گیلان سرمایهای تجدیدناپذیر است که با هر موج سفر در معرض آسیب پسماندهای شهری قرار میگیرد. تولید ۵تا ۸ کیلوگرم زباله در یک سفر آخر هفته رقمی اجتنابپذیر است، به شرطی که ظروف یکبارمصرف را کنار بگذاریم و پسماندهای تولیدی خود را از محیطهای روستایی و جنگلی خارج کنیم. باقی ماندن زیبایی گیلان برای سفرهای بعدی، مستقیم به کیفیتی بستگی دارد که امروز در مدیریت زبالههایمان نشان میدهیم.
