به گزارش خبر فوری، نه تنوع جغرافیا و اقلیم و قومیتها و نه فراوانی اسطورهها و قصههای ایرانی نتوانسته حداقل یک قهرمان برای کودک ایرانی ترسیم کند. بررسی میدانی فروشگاههای اسباب بازی نشان میدهد انگشت اشاره کودکان به سمت بازیها و عروسکهایی است که هیچ کدام ایرانی نیستند. حتی برخی تولیدات داخلی هم برایشان جذاب نیست و اگر بودجه را بیخیال شوید و به آنها حق انتخاب بدهید عروسکهای خارجی را بیشتر میپسندند.
تبعیت از یک گرایش جهانی
بررسیهای خبر فوری نشان میدهد کودک ایرانی همراه موج جهانی تولیدات پرفروش است. الگوهایی که او پیروی میکند همانی است که در فرانسه، ژاپن یا در کالیفرنیا دنبال میشود.
این مسئله مهمی است چرا که دههها است سیاستگذاران کودک و نوجوان نتوانستهاند هیچ خوراکی برای سرگرمی و تربیت روح و روان کودک ایرانی تدارک ببینند و هر آزمون و خطایی مانند تجربه عروسکهای سارا و دارا نیز به در بسته خورده یا شوآفی برای یک دوره مدیریتی بیشتر نبوده است.
بیشتر بخوانید: مقایسه درآمد «باب اسفنجی» با صادرات نفت!
صحبت با اسباببازیفروشها نشان میدهد در حال حاضر بیشترین میزان فروش و استقبال از عروسکهای شکارچیان کی پاپ از سوی دختران و همچنین لگوهای ماینکرفت است. در واقع هر انیمیشنی که به صدر فروش میرسد سلیقه کودک را در بازار اسباب بازی میسازد. به طوریکه زمانی السا و آنا و امروز زوتوپیا و دختران کی پاپی محبوبیت ویژه در بین کودکان دارند.
چرا دختربچه ایرانی یک شکارچی شیطان را دوست دارد؟
انیمیشن «شکارچیان شیاطین کیپاپ» محصول آمریکا در سال ۲۰۲۵ است که توسط شرکت سونی پیکچرز انیمیشن تولید و توسط نتفلیکس منتشر شده است. داستان فیلم دربارهٔ گروه دخترانه کیپاپ به نامهانتریکس (Huntr/x) است که دو زندگی متفاوت دارند؛ یکی به عنوان خواننده و دیگری به عنوان شکارچیان شیاطین. آنها با گروه پسرانه رقیب بهنام ساجا بویز (the Saja Boys) که اعضایشان در واقع شیاطین مخفی هستند، مقابله میکنند.
ایده ساخت شکارچیان شیاطین کیپاپ از علاقه کانگ به خلق داستانی الهامگرفته از میراث کرهای خود و بهرهگیری از عناصر اساطیری، دیمونولوژی و کیپاپ شکل گرفت تا فیلمی بصری و فرهنگی متمایز بسازد.
شکارچیان شیاطین کیپاپ در ۲۰ ژوئن ۲۰۲۵ از طریق نتفلیکس منتشر و به پربینندهترین فیلم اختصاصی نتفلیکس تبدیل شد. این فیلم در هشتاد و سومین مراسم گلدن گلوب و نود و هشتمین دوره جوایز اسکار، جایزه بهترین انیمیشن بلند و بهترین آهنگ اورجینال («طلایی») را از آن خود کرد. همچنین نسخه سینمایی همراه با خواندن آهنگها، گستردهترین اکران یک فیلم نتفلیکس بود و نخستین فیلم نتفلیکس بود که در آمریکا در صدر جدول فروش سینما قرار گرفت. موسیقی متن فیلم نیز موفقیت داشت و اولین موسیقی متن سینمایی بود که چهار ترانه آن جزو ده ترانه برتر بیلبورد هات۱۰۰ بودند.
یکی از کارگردانان، اشاره کرده که ماجرای این شخصیت عمداً به گونهای نوشته شده است که فرایند آشکارسازی هویت واقعی فرد را منعکس کند: «داستان «رومی» شبیه به کسی است که از کمد بیرون میآید و با والدینی روبهرو میشود که میخواهند او چیزی باشد که نیست».
ماجرای این سه دختر که به دنبال شکار شیاطین هستند تجربهای از هویت یابی فردی و اجتماعی است. تولیدکنندگان این انیمیشن به دلیل توجه به عناصر معنایی، بصری و خواستههای روح و روان کودک به موفقیت دست یافتهاند. صدای این اثر با وجود وام داری به افسانههای بومی، موسیقی پاپ کرهای و حتی برخی عناصر در لباس شخصیتها حاوی پیامی فراجغرافیایی است. دختر بچهها به دنبال همین آزادی و خلاقیت در انتخاب و شکلدهی به هویت و جهان پیرامون خود وقتی باکسهای شانسی شکارچیان شیطان کی پاپ را میبینند فارغ از اینکه کدام عروسک در انتظارشان است، ذوق زده میشوند.
پسربچهها به دنبال ساخت دنیای هیجان انگیز خود
اما انتخاب پسرها بازی ماینکرفت است. در کنار فانتزیهای دخترانهای که شکارچیان شیاطین کی پاپ رقم میزنند، بازی ماینکرفت تشویق کودک به خلاقیت برای ساخت پیرامون خود است.
ماینکرفت یک بازی ویدیویی سندباکس و جهان باز است که توسط موجانگ استودیوز واقع در سوئد ساخته و برای رایانه، موبایل و کنسول منتشر شده است. پس از چندین نسخهٔ آزمایشی خصوصی اولیه، ماینکرفت اولین بار در ماه مه سال ۲۰۰۹ منتشر شد و قبل از انتشار کامل آن در نوامبر ۲۰۱۱، ینس برگنستن توسعه را به دست گرفت. ماینکرفت از آن زمان به چندین سیستم عامل دیگر نیز منتقل شده است و با فروش بیش از ۲۵۰ میلیون نسخه و با داشتن بیش از ۱۴۸ میلیون کاربر فعال ماهانه، از سال ۲۰۲۰ پرفروشترین بازی ویدئویی است. در سال ۲۰۱۴ با خرید شرکت موجانگ توسط مایکروسافت، مالکیت فکری این بازی در اختیار مایکروسافت قرار گرفت. بازی دوشخصیت اصلی به نام استیو (مذکر) و الکس (مؤنث) دارد که البته بازیکنان میتوانند پوسته (اسکین) خود را تغییر دهند و پوسته مورد علاقه را طراحی یا دانلود کنند و قرار دهند. البته موجودات دیگری هم وجود دارند که گاهی بهصورت دشمن، دوست و متعادل ظاهر میشوند.
بازی دو مود اصلی دارد؛ مود خلاقانه (Creative) و مود بقا (Survival). در مود خلاقانه، همه منابع به شکل نامحدود در اختیار شما قرار دارد و در واقع بدون وجود هر گونه مانع، میتوانید خلاقیت خود را برای ساخت دنیایی شگفتانگیز به چالش بکشید. از طرف دیگر، در مود بقا شما باید برای به دست آوردن منابع مختلف، جستجو کنید و در طی این جستجوها، جان شما همواره در خطر است.
ماینکرفت به حدی جذابیت داشته که امروز در اسباب بازی فروشها لگوهای آن هم با استقبال قابل توجه همراه است و بیشتر پسربچهها به تعبیر اسباب بازی فروشها آن را انتخاب میکنند.
این بازی هم با وجود استفاده از زبان، عناصر بصری و برخی طراحیهای بومی، پیامی فراجغرافیا دارد. کودک ایرانی این بازی را در آزادی عمل و خلاقیت برای خلق دنیای خود میبیند.
نکته تأسف بار اینکه به جز برخی شخصیتهای فیلم کلاه قرمزی تقریباً هیچ یک از شخصیتهای انیمیشن و داستانهای کودکانه اسباب بازی معادل مناسبی در بازار ندارند.
حتی انیمیشنهایی که در در چند سال اخیر در جشنواره فجر ارائه میشوند و برخی میتوانند کف و سوت مخاطب را تجربه کنند، در نهایت اسباب بازی ندارند که آن خیال به همراه داشتن قهرمان را در کودک زنده نگاه دارند. تولیدات اسباب بازی ایرانی چه در تنوع و چه در کیفیت حتی به مقام مقایسه نمیرسد. شاید مواردی وجود داشته باشد اما در لابهلای قهرمانهای والت دیزنی، پیکسار، بلو اسکای و برادران وارنر گم و گور شده است.
بیشتر بخوانید: اسباب بازی ابزاری برای رشد شناختی کودکان و نوجوانان
تأسف بارتر اینکه ایران مملو از اسطورهها، افسانهها و داستانهای خیال پروری است که بسیاری از کودکان از آن اطلاعی ندارند. اما وقتی مشابه آن ور آبی آن مانند السا و آنا که بر اساس اسطورهای ترکی (بویوک چیلله و کیچیک چیلله) است، به بازار میآید به سوی آن پرواز میکنند.
هویت سازی کودک ایرانی در آغوش انیمیشنهای خارجی نتیجه همان کم کاری است که با سیاستگذاریهای اشتباه و ناکام حاصل شده است.
