به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
کراس داکینگ یکی از روشهایی است که با هدف کاهش این توقفها مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، کالا بهجای ورود به چرخه طولانی انبارداری، با حداقل زمان توقف از بخش ورودی به بخش خروجی منتقل میشود. در ادامه بررسی میکنیم کراس داکینگ چیست، چگونه انجام میشود و چه کاربردی در حملونقل بینالمللی دارد.
کراس داکینگ چیست؟
کراس داکینگ (Cross Docking) روشی لجستیکی برای انتقال سریع کالا از وسیله نقلیه ورودی به وسیله نقلیه خروجی است؛ بهگونهای که کالا یا اصلا وارد فضای ذخیرهسازی نشود یا فقط برای مدت کوتاهی در مرکز باقی بماند.
در یک انبارداری معمولی، کالا بعد از رسیدن، دریافت و ثبت میشود، سپس در محل مشخصی قرار میگیرد. زمانی که سفارش یا زمان ارسال آن فرا برسد، کالا دوباره از محل نگهداری خارج، جمعآوری و برای بارگیری آماده میشود.
در کراس داکینگ، این چرخه کوتاهتر میشود.
کالا وارد مرکز میشود، مقصد یا مسیر بعدی آن مشخص است، در صورت نیاز، تفکیک یا تجمیع میشود و سپس برای خروج آماده خواهد شد. بنابراین، مرکز کراس داکینگ بهجای آنکه محل نگهداری طولانیمدت کالا باشد، بیشتر بهعنوان نقطهای برای انتقال، تفکیک یا تجمیع محمولهها عمل میکند.
تفاوت کراس داکینگ با انبارداری معمولی
تفاوت این دو روش را میتوان در نحوه برخورد با کالا بعد از ورود مشاهده کرد.
در انبارداری سنتی، نگهداری کالا بخشی از فرآیند است. محموله وارد انبار میشود، جای مشخصی پیدا میکند و تا زمان نیاز در همانجا باقی میماند، اما در کراس داکینگ، اصل بر این است که کالا بدون ورود به چرخه ذخیرهسازی طولانی، مسیر بعدی خود را طی کند:
|
کراس مورد مقایسه
|
انبارداری معمولی
|
کراس داکینگ
|
|
هدف اصلی
|
نگهداری و مدیریت موجودی
|
انتقال سریع کالا
|
|
مدت توقف کالا
|
میتواند طولانی باشد
|
کوتاه و محدود
|
|
ذخیرهسازی
|
بخش اصلی فرآیند
|
حداقل یا موقت
|
|
برداشت مجدد کالا
|
معمولا انجام میشود
|
تا حد امکان حذف میشود
|
|
فضای مورد نیاز
|
بیشتر
|
کمتر
|
|
جابهجایی داخلی
|
بیشتر
|
محدودتر
|
|
اهمیت هماهنگی زمانی
|
مهم
|
بسیار مهم
|
به همین دلیل، نمیتوان گفت کراس داکینگ صرفا نوعی انبارداری ارزانتر است. منطق این روش اساسا متفاوت است: کالا قرار نیست در مرکز باقی بماند؛ قرار است از آن عبور کند.
فرآیند کراس داکینگ چگونه انجام میشود؟
فرآیند کراس داکینگ بسته به نوع محموله و مدل عملیاتی میتواند متفاوت باشد، اما معمولا چند مرحله اصلی را طی میکند:
دریافت محموله ورودی
در ابتدا کالا از طریق وسیله حمل ورودی به مرکز میرسد. اطلاعات مربوط به محموله، مقصد، تعداد کالاها و نحوه ارسال بعدی باید از قبل مشخص یا قابل پردازش باشد.
تفکیک یا تجمیع کالا
بعد از دریافت، ممکن است کالا مستقیما برای وسیله نقلیه خروجی آماده شود یا لازم باشد محموله بر اساس مقصدهای مختلف تفکیک شود.
در حالت دیگر، چند محموله کوچک که مقصد مشابهی دارند، میتوانند با یکدیگر ترکیب شوند تا در قالب محمولهای بزرگتر ارسال شوند.
انتقال به بخش خروجی
بعد از مشخص شدن مسیر، کالا به محل بارگیری مربوط به وسیله نقلیه خروجی منتقل میشود.
بارگیری و ارسال
در نهایت محموله بدون آنکه مدت زیادی در مرکز باقی بماند، برای مرحله بعدی حمل بارگیری میشود.
این فرآیند نشان میدهد که در کراس داکینگ، زمانبندی ورود و خروج تقریبا به اندازه خود حمل اهمیت دارد.
مزایا و محدودیتهای کراس داکینگ
همانطور که اشاره شد، کراس داکینگ در صورت اجرای درست میتواند مراحل اضافی در زنجیره توزیع را حذف کند و جریان کالا را سریعتر کند. بااینحال، این روش برای همه محمولهها مناسب نیست و اجرای آن به هماهنگی دقیق میان بخشهای مختلف نیاز دارد.
مهمترین مزایای کراس داکینگ عبارتاند از:
·کاهش زمان توقف کالا در مراکز لجستیکی
· کاهش نیاز به فضای ذخیرهسازی طولانیمدت
·کاهش بعضی جابهجاییهای داخلی کالا
· امکان تفکیک یا تجمیع سریع محمولهها
· استفاده بهتر از ظرفیت وسایل حمل در برخی مسیرها
· سرعت بخشیدن به فرآیند انتقال کالا به مقصد بعدی
در مقابل، کراس داکینگ محدودیتهایی نیز دارد. زمان ورود و خروج محمولهها باید بهدقت هماهنگ شود و تأخیر یکی از وسایل حمل میتواند باعث توقف کالا در مرکز شود. همچنین، کالاهایی که نیاز به بازرسی طولانی، پردازش، بستهبندی مجدد گسترده یا نگهداری طولانیمدت دارند، معمولا گزینه مناسبی برای این روش نیستند.
بنابراین، مزایای کراس داکینگ زمانی بیشتر خواهد بود که جریان کالا قابل پیشبینی باشد و اطلاعات مربوط به محموله، مقصد و برنامه حمل از قبل مشخص شده باشد.
انواع اصلی کراس داکینگ
کراس داکینگ را میتوان بر اساس نحوه ورود، ترکیب و خروج کالا به چند مدل تقسیم کرد. سه مدل رایج، کراس داکینگ شامل پیوسته، تجمیعی و تفکیکی است که به صورت زیر تعریف میشود:
کراس داکینگ پیوسته
در مدل پیوسته، هدف این است که کالا تقریبا بدون توقف قابلتوجهی از بخش ورودی به بخش خروجی منتقل شود.
درواقع، شیوه کار به این صورت است که محموله ورودی دریافت میشود و بعد از انجام عملیات موردنیاز، مستقیما برای وسیله نقلیه بعدی آماده خواهد شد. در این مدل، هماهنگی زمانی اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چراکه اگر وسیله نقلیه خروجی آماده نباشد، کالا مجبور میشود مدت بیشتری در مرکز باقی بماند.
این مدل برای کالاهایی که جریان ورود و تقاضای آنها نسبتا منظم است، کاربرد بیشتری دارد.
کراس داکینگ تجمیعی
در کراس داکینگ تجمیعی، چند محموله کوچک که مقصد یکسان یا نزدیک به هم دارند، در مرکز کراس داکینگ با یکدیگر ترکیب میشوند و بهصورت یک محموله بزرگتر به مقصد ارسال میشوند. در این روش، کالاها ممکن است برای مدت کوتاهی در مرکز باقی بمانند تا محموله خروجی تکمیل شود.
مثال: فرض کنید چند مرسوله پستی از فرستندگان مختلف قرار است به کشوری مشخص ارسال شوند. این مرسولهها در مرکز کراس داکینگ جمعآوری و بر اساس مقصد دستهبندی میشوند و سپس بهصورت یک محموله بزرگتر برای ادامه مسیر ارسال خواهند شد. این کار باعث میشود ارسال بستهها منظمتر و استفاده از ظرفیت حمل بهتر شود.
کراس داکینگ تفکیکی
در کراس داکینگ تفکیکی، یک محموله بزرگ وارد مرکز میشود و در آنجا بر اساس مقصد، مشتری یا شعبه دریافتکننده به چند محموله کوچکتر تقسیم میشود. سپس هر بخش بدون نیاز به انبارشدن طولانیمدت، برای مقصد مربوطه ارسال میشود.
مثال: فرض کنید یک شرکت پستی، ۱۰۰۰ مرسوله را به مرکز کراس داکینگ منتقل میکند. بستهها در این مرکز بر اساس کشور مقصد تفکیک میشوند؛ مثلا ۴۰۰ بسته برای آلمان، ۳۵۰ بسته برای ترکیه و ۲۵۰ بسته برای امارات. سپس هر گروه برای ارسال به مقصد مربوطه آماده میشود.
چه کالاهایی برای کراس داکینگ مناسبتر هستند؟
قرار نیست برای همه کالاها از این روش استفاده شود. انتخاب کراس داکینگ باید با ماهیت کالا، میزان تقاضا، زمان تحویل و ساختار زنجیره تأمین هماهنگ باشد.
بهطور کلی، کالاهای مناسب برای کراس داکینگ عبارتند از:
کالاهای دارای تقاضای بالا
وقتی محصولی دائما در حال ورود و خروج است، نگهداری حجم زیادی از آن برای مدت طولانی همیشه منطقی نیست. اگر جریان تقاضا قابل پیشبینی باشد، امکان برنامهریزی برای انتقال سریعتر کالا افزایش پیدا میکند.
کالاهای فاسدشدنی
محصولات غذایی و بعضی از کالاهای دارای عمر مصرف محدود، با گذشت زمان بخشی از ارزش خود را از دست میدهند.
در چنین شرایطی، کوتاه کردن زمان توقف میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد. برای این دسته از کالاها، البته الزامات نگهداری و حمل باید در تمام مراحل رعایت شود.
کالاهای فصلی
بعضی از محصولات فقط در یک بازه زمانی مشخص تقاضای بالایی دارند. اگر محصول دیر به بازار برسد، حتی وجود موجودی کافی نیز ممکن است نتواند نتیجه مورد انتظار را ایجاد کند.
کراس داکینگ در چنین شرایطی میتواند به کوتاهتر شدن فاصله میان ورود کالا و رسیدن آن به مقصد کمک کند.
کالاهای دارای شرایط نگهداری خاص
بعضی از کالاها مثل محصولات منجمد، مواد غذایی حساس به دما یا بعضی از محمولههای دارویی باید در شرایط محیطی مشخصی جابهجا شوند. کاهش مدت توقف این کالاها میتواند به حفظ شرایط مناسب حمل کمک کند، اما استفاده از کراس داکینگ برای چنین محمولههایی تنها زمانی امکانپذیر است که مرکز انتقال و وسایل حمل، تجهیزات لازم برای حفظ دما یا سایر شرایط استاندارد کالا را داشته باشند.
برای مثال، یک محموله منجمد میتواند پس از ورود به مرکز کراس داکینگ، بدون انتقال به انبار معمولی و با حفظ زنجیره سرد، مستقیما برای مرحله بعدی حمل آماده شود.
چرا کراس داکینگ برای حملونقل بینالمللی اهمیت دارد؟
در حملونقل بینالمللی، یک محموله ممکن است قبل از رسیدن به مقصد نهایی از چند مرکز لجستیکی، وسیله حمل یا نقطه انتقال عبور کند. هرچه زمان توقف کالا در این نقاط بیشتر باشد، مدت کل حمل نیز میتواند افزایش پیدا کند.
کراس داکینگ کمک میکند بخشی از این توقفها کاهش پیدا کند. محموله پس از ورود به مرکز میتواند بر اساس مقصد تفکیک شود، با محمولههای دیگر تجمیع شود یا مستقیما برای وسیله حمل بعدی آماده شود.
برای مثال، فرض کنید چند تأمینکننده در چین محمولههای جداگانهای برای یک واردکننده در ایران دارند. این محمولهها میتوانند ابتدا در یک مرکز لجستیکی دریافت، و با یکدیگر تجمیع شوند و سپس بهصورت یک محموله بزرگتر برای ادامه مسیر به ایران ارسال شوند. در مقصد نیز ممکن است فرآیند معکوس انجام شود و یک محموله بزرگ بر اساس مقصدهای مختلف تفکیک شود.
در چنین فرآیندهایی، کراس داکینگ میتواند در موارد زیر کاربرد داشته باشد:
- تجمیع محمولههای چند تأمینکننده
- تفکیک یک محموله بزرگ برای چند مقصد
- کاهش زمان توقف کالا بین دو مرحله حمل
- انتقال سریعتر کالا میان وسایل حمل مختلف
- هماهنگی بهتر جریان ورودی و خروجی محمولهها
البته اجرای این فرآیند در حملونقل بینالمللی به برنامهریزی دقیق زمان ورود و خروج کالا، اسناد حمل، شرایط محموله و هماهنگی میان بخشهای مختلف زنجیره حمل وابسته است.
نقش هماهنگی حمل و نقل در اجرای کراس داکینگ بینالمللی
در کراس داکینگ، سرعت انتقال کالا، علاوه بر عملیات داخلی مرکز لجستیکی، زمان ورود محموله، آماده بودن وسیله حمل بعدی، مسیر ارسال و هماهنگی میان مراحل مختلف حمل نیز اهمیت زیادی دارد. هرگونه تأخیر در این مراحل میتواند باعث توقف بیشتر کالا و کاهش کارایی این روش شود.
این موضوع در حمل و نقل بین المللی اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چراکه محموله ممکن است در طول مسیر نیاز به تجمیع، تفکیک یا انتقال به وسیله حمل دیگری داشته باشد. برنامهریزی درست این مراحل میتواند زمان توقف کالا را کاهش دهد، استفاده از ظرفیت حمل را بهینهتر کند و جریان محموله را تا مقصد منظمتر نگه دارد.
در این میان، شرکت پست بینالمللی پی اس پی اکسپرس نیز با برنامهریزی مسیر حمل، هماهنگی مراحل جابهجایی و مدیریت ارسال محمولههای بینالمللی، تلاش میکند انتقال کالا با توقف کمتر و نظم بیشتری انجام شود. چنین رویکردی در مسیرهایی که نیاز به تجمیع، تفکیک یا انتقال سریع محمولهها وجود دارد، میتواند مزایایی مانند کاهش زمان جابهجایی، استفاده بهتر از ظرفیت حمل و مدیریت بهتر فرآیند ارسال را به همراه داشته باشد.
در نهایت، کراس داکینگ زمانی میتواند بیشترین کارایی را داشته باشد که عملیات داخل مرکز و مراحل حمل بعدی بهصورت هماهنگ مدیریت شوند؛ موضوعی که میتواند به انتقال سریعتر و کارآمدتر کالا در زنجیره حملونقل بینالمللی کمک کند.
