اگر بعد از چرت زدن با سردرد از خواب بیدار میشوید، تنها نیستید. یک متخصص توضیح میدهد چه عواملی میتوانند باعث سردرد بعد از خواب کوتاه شوند، چه زمانی این سردردها جدی هستند و چطور میتوان بدون احساس ناخوشایند بعد از بیدار شدن چرت زد.
تا به حال شده برای اینکه کمی سرحال شوید، دراز بکشید و یک چرت کوتاه بزنید، اما بهجای احساس شادابی، با سردرد شدید از خواب بیدار شوید؟ این اتفاق بیشتر از چیزی که فکر میکنید رخ میدهد و دلیل مشخصی هم دارد.
چرت زدن سادهترین راه برای استراحت به نظر میرسد، اما همیشه باعث نمیشود بعد از بیدار شدن احساس بهتری داشته باشید. گاهی حتی نتیجه برعکس است و با سردرد و حال بدتر از قبل بیدار میشوید.
خبر خوب این است که این واکنش معمولاً دلایل مشخص و قابلدرکی دارد و در بسیاری از موارد، با چند تغییر ساده میتوان از آن جلوگیری کرد. یک متخصص توضیح میدهد چرا گاهی چرت زدن بهجای رفع خستگی، باعث سردرد میشود.
چرا گاهی بعد از چرت زدن سردرد میگیریم؟
متخصص مغز و اعصاب در میگوید: «سردرد بعد از چرت زدن معمولاً به چند عامل رایج مربوط میشود.»
به گفته او، خوابیدن برای مدت طولانی، خواب سطحی یا برهم خوردن چرخه طبیعی خواب و بیداری میتواند باعث شود بهجای احساس شادابی، با احساس سنگینی و سردرد از خواب بیدار شوید.
مهمترین دلایل عبارتاند از:
* چرت طولانی: بهخصوص چرتهایی که بیشتر از ۳۰ تا ۴۰ دقیقه طول میکشند، ممکن است بدن را وارد مرحله خواب عمیق کنند. بیدار شدن از خواب عمیق میتواند باعث گیجی، منگی و سردرد شود؛ حالتی که به آن «اینرسی خواب» گفته میشود.
* کاهش قند خون: چرت زدن، بهویژه بعد از غذا یا پس از فاصله طولانی بدون خوردن غذا، ممکن است با کاهش قند خون همراه شود و هنگام بیدار شدن باعث سردرد شود.
* کمآبی بدن: کمبود مایعات در طول روز ممکن است بعد از چرت بیشتر خود را نشان دهد، زیرا بدن حتی هنگام استراحت نیز به آب نیاز دارد.
* وضعیت نامناسب بدن هنگام خواب: خوابیدن در وضعیت نامناسب میتواند باعث ایجاد فشار و گرفتگی در گردن و شانهها شود و در نتیجه سردرد تنشی ایجاد کند.
* چرت دیرهنگام: خوابیدن در ساعات پایانی روز ممکن است ساعت داخلی بدن را مختل کند، کیفیت خواب شبانه را کاهش دهد و گاهی باعث سردرد ناشی از برهم خوردن ریتم شبانهروزی شود.
* تغییر در فعالیت رگهای خونی مغز: در برخی افراد، چرت زدن میتواند تغییراتی در فعالیت رگهای خونی مغز ایجاد کند که مشابه برخی الگوهای سردرد یا میگرن است.
آیا سردرد بعد از چرت زدن میتواند نشانه یک مشکل جدی باشد؟
به گفته دکتر رائوت، در بیشتر موارد خیر. سردردهای گاهبهگاه بعد از چرت معمولاً به مدت زمان خواب، زمان چرت زدن یا کمآبی خفیف مربوط هستند و نشانه مشکل جدی نیستند.
بااینحال، اگر سردردها مکرر یا شدید شوند یا همراه با علائم دیگری باشند، باید با دقت بیشتری بررسی شوند؛ زیرا ممکن است با مشکلاتی مانند میگرن، آپنه خواب یا سایر بیماریهایی که به ارزیابی پزشکی نیاز دارند، ارتباط داشته باشند.
بر اساس اعلام بنیاد میگرن آمریکا، بسیاری از افراد برای کاهش سردرد چرت میزنند. این کار ممکن است در ابتدا احساس بهتری ایجاد کند، اما در طولانیمدت میتواند الگوی خواب را مختل کند.
وقتی فرد زمان زیادی را در رختخواب میگذراند، از جمله با چرتهای مکرر در طول روز، ممکن است ارتباط طبیعی بدن میان «تختخواب» و «خواب شبانه» ضعیف شود.
در نتیجه، خواب شبانه ممکن است کیفیت خود را از دست بدهد و خواب نامناسب نیز میتواند باعث بروز سردردهای بیشتر شود. تحقیقات نشان میدهند خواب نامناسب بیشتر احتمال دارد باعث ایجاد سردرد در روز بعد شود تا اینکه سردرد عامل اختلال خواب باشد.
بنابراین، چرتی که در ابتدا برای تسکین سردرد مفید به نظر میرسد، ممکن است بهمرور الگوی خواب را به هم بزند و در نهایت تعداد سردردها را افزایش دهد. در بسیاری از موارد، داشتن عادتهای خواب سالم و منظم، بیشتر از چرتهای مکرر به کاهش سردرد کمک میکند.
چه زمانی برای سردرد بعد از چرت باید به پزشک مراجعه کرد؟
دکتر رائوت توصیه میکند در شرایط زیر برای بررسی پزشکی اقدام کنید:
* اگر سردرد بعد از چرت بهطور مکرر اتفاق میافتد، نه فقط گاهی
* اگر سردرد شدید است یا با سردردهای معمول قبلی شما تفاوت دارد
* اگر سردرد با علائمی مانند تهوع، اختلالات بینایی، گیجی یا ضعف همراه باشد
* اگر فرد هنگام خواب خرخر شدید، نفسنفس زدن یا وقفههای تنفسی دارد؛ زیرا این علائم میتوانند نشانه آپنه خواب باشند
* اگر سردردها روی فعالیتهای روزمره تأثیر گذاشتهاند یا مرتب برنامه زندگی شما را مختل میکنند
* اگر الگوی سردرد بهطور ناگهانی تغییر کرده و این سردرد با موارد قبلی کاملاً متفاوت است
چگونه از سردرد بعد از چرت زدن جلوگیری کنیم؟
دکتر رائوت چند توصیه ساده برای داشتن چرتی بهتر و جلوگیری از سردرد بعد از بیدار شدن ارائه میکند:
* چرت را کوتاه نگه دارید: بهتر است چرت حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه باشد تا بدن وارد خواب عمیق نشود.
* در ساعات ابتداییتر روز چرت بزنید: بهجای اواخر بعدازظهر، زودتر چرت بزنید تا خواب شبانه و ریتم طبیعی بدن مختل نشود.
* در طول روز آب کافی بنوشید: فقط نزدیک زمان چرت آب نخورید؛ تأمین مایعات باید در تمام طول روز ادامه داشته باشد.
* وضعیت مناسبی برای خواب داشته باشید: حتی برای یک چرت کوتاه، گردن باید در وضعیت راحت و مناسبی قرار بگیرد.
* بلافاصله بعد از یک وعده غذایی سنگین چرت نزنید: این کار میتواند بر سطح قند خون تأثیر بگذارد و احساس سنگینی و منگی بعد از بیدار شدن را بیشتر کند.
* اگر مرتب چرت میزنید، زمان مشخصی داشته باشید: داشتن برنامه منظم به بدن کمک میکند با الگوی قابل پیشبینی استراحت سازگار شود.
چرا زمان چرت زدن مهمتر از چیزی است که تصور میکنیم؟
شاید تصور کنیم هر نوع چرتی برای بدن مفید است، اما توضیحات دکتر رائوت نشان میدهد که زمان و مدت چرت تأثیر زیادی بر نتیجه آن دارند.
یک چرت کوتاه و در زمان مناسب میتواند باعث شود بعد از بیدار شدن احساس شادابی کنید، در حالی که چرت طولانی در زمان نامناسب ممکن است نتیجهای کاملاً برعکس داشته باشد.
به همین دلیل ممکن است یک روز بعد از چرت احساس بسیار خوبی داشته باشید و روز دیگر، بدون اینکه دلیل مشخصی پیدا کنید، با سردرد و حال بد از خواب بیدار شوید.
جمعبندی
سردرد بعد از چرت عصرگاهی معمولاً بیخطر است و اغلب به مدت زمان چرت، زمان خواب، وضعیت بدن هنگام خواب یا کمآبی مربوط میشود، نه یک مشکل جدی.
کوتاهتر کردن چرت، زودتر خوابیدن در طول روز و نوشیدن آب کافی میتواند تفاوت قابلتوجهی ایجاد کند.
بااینحال، اگر سردردها بعد از چرت مکرر یا شدید هستند، بهویژه اگر با علائم دیگری همراه شوند، بهتر است آنها را صرفاً به بدشانسی یا یک چرت نامناسب نسبت ندهید و برای بررسی علت با پزشک مشورت کنید.
