با فروپاشی سیستم شاهنشاهی، دولت سعودی بر آن شد خلأ به وجود آمده را پر کند. اما رویدادهای بعدی که منجر به تشکیل شورای همکاری خلیج فارس شد، عربستان را بیشتر مقابل ایران قرار داد و در نتیجهِ این فعل و انفعلات اقدام های متفاوتی را از جانب این کشور شاهد بودیم. اقدام هایی نظیر کارهای فرهنگی که شامل تقویت ائمه جمعه، توسعه نشریات و تقویت مساجد و همچنین تحرکات نظامی برای توسعه وهابیت در ترکیه، پاکستان و حتی برخی کشورهای اروپایی را در دستور کار خود قرار داد تا به نوعی با سیاست های فرهنگی جمهوری اسلامی مقابله کند.
سعودی حتی در سال ۱۳۶۶ در منالسک حج تعداد زیادی از حجاج ایرانی را به رگبار بست اما در نهایت در ایران هراسی نتیجه خاصی نگرفتند و ناکام ماندند. تا اینکه بعد از حضور محمد بن سلمان در قدرت، ولیعهد عربستان از چین خواست، تعامل با ایران را پیگیری کند و این برنامه منجر به بهتر شدن روابط دو کشور مهم منطقه، یعنی ایران و عربستان شد.
سفیر اسبق ایران در انگلیس در ادامه گفت: البته عربستان در راستای تقویت موقعیت خود در منطقه یک پیمان همکاری با پاکستان منعقد کرده بود و تحت تاثیر رویداهای یکسال اخیر، ترکیه را هم اضافه کرد. در حالی که پیش از این ایران اعلام کرده بود آمادگی پیوستن به شورای همکاری خلیج فارس را دارد تا بتوانند در کنار شش کشور و همچنین مصر، ترکیه و پاکستان در راستای امنیت منطقه قدم هایی تاثیرگذار بردارند. با این توضیح که شاید کشورهای دیگری هم برای پیوستن به این گروه اعلام آمادگی کنند.
در این بین برخی از کشورها مثل امارات و بحرین به سمت اسرائیل رفته بودند. آنها اما بعد از دو درگیری نظامی ایران با آمریکا و اسرائیل متوجه شدند همراهی با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نمی تواند آرامش مورد نیازشان را تامین کند. به همین دلیل هنوز عربستان مسیرهای دیگری را طی می کند تا مثلا از طریق پیمان با ترکیه و پاکستان، برابر حوثی ها، یمنی ها و حتی در مواجهه احتمالی با ایران از خود مراقبت کند. این در حالی است که اگر صادقانه سمت این برود که در طیف وسیع تر بتوانند اتحاد منطقه ای را شکل بدهند، امنیت شان و همچنین پایه های اقتصادی، اجتماعی شان مستحکم خواهد شد.
او در پاسخ به این پرسش که «امضای مشترک عربستان، پاکستان و ترکیه می تواند به معنی ناامیدی از آمریکا باشد یا نه» تصریح کرد: به نظر می رسد، همینطور باشد. در واقع مشاهده روند عربستان سعودی که سطح همکاری با روسیه را بیشتر کرد، ما را به این تشخیص می رساند که بن سلمان در راستای تقویت و تکثر روابط خارجی با کشورهای دیگر حرکت می کند.
البته باید این را هم در نظر داشت، همه مناسبات سعودی ها تا بن دندان کاملا در اختیار آمریکایی ها قرار دارد. با این حال می توانیم، امیدوار به این باشیم که عربستان در کنار آمریکا، به روابط با کشورهای دیگر هم روی خوش نشان بدهد.
نماینده ادوار مجلس درباره اینکه «پیمان مکه نشانه ای از ناامیدی سعودی به آمریکا است» تاکید کرد: به هرحال نکته مسلم و غیرقابل انکار چیزی جز این نیست که هیچ کس، تاکید می شود هیچ کس نمی تواند در مقطع کنونی به قطع رابطه عربستان با آمریکا حتی «فکر» کند. تاکید موکد می شود، همه امور سعودی ها به طور تمام و کمال در اختیار ایالات متحده است.
اما به هر صورت عربستان می تواند با تنوع بخشی در روابط بین الملل، تعادلی ایجاد کند. با این توضیح که تکیه گاه اصلی همچنان خاورمیانه خواهد بود. بنابراین اینکه شما «ناامیدی عربستان از آمریکا» را مطرح می کنید، با صراحت این فرضیه قابل تایید است. در واقع سعودی ها تا حدودی به این رسانده که آمریکا نمی تواند، به تنهایی امنیت منطقه ای شان را تامین کند.
وی توضیح داد: درباره «واکنش احتمالی پاکستان، ترکیه و عربستان به حمله احتمالی ایران به یکی از این سه کشور در صورت درگیری دوباره با آمریکا، دو کشور دیگر چه نوع واکنشی نشان خواهد داد» توضیح داد: به قاعده بر اساس پیمان منعقده باید واکنش لازم داشته باشند.
اما بحث این است، این سه کشور اگر خواهان ثبات و امنیت منطقه ای هستند باید از هرگونه اقدام نظامی پرهیز کنند و با همه کشورهای منطقه، از جمله اعضای شورای همکاری خلیج فارس و حتی مصر تعامل داشته باشند و به فکر جنگ نباشند. با این توضیح که مثلا ترکیه و پاکستان درگیری های داخلی جدی زیادی دارند و اگر به هر دلیلی به ایران حمله ور شوند، با شورش داخلی روبرو خواهند شد. در پایان لازم به تاکید است، ترکیه و پاکستان پنانسیل لازم را برای حمله زمینی و هوایی به ایران را ندارند.
ساداتیان در پایان یادآور شد: پیمان مکه به جنگ عربستان، ترکیه و پاکستان با ایران منجر نخواهد شد.
