به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
فروشندگان بازار میگویند بخشی از مشتریانی که در سالهای گذشته معمولاً تمام وسایل مورد نیاز دانشآموز را پیش از آغاز مدارس تهیه میکردند، امسال ابتدا سراغ اقلام ضروری رفتهاند و خرید برخی کالاها را به هفتهها و حتی ماههای بعد موکول کردهاند.
یکی از فروشندگان لوازمالتحریر در گفتوگو با ایسنا، درباره وضعیت بازار نسبت به شهریور سال گذشته گفت: پارسال همین موقع مغازهها خیلی شلوغ بود، ولی امسال مغازهها خلوتتر است. مشتریانی که سال گذشته تعداد بیشتری دفتر خریداری میکردند، اکنون در برخی موارد پس از اطلاع از قیمت، تعداد دفاتر خود را کاهش میدهند و ابتدا اقلام ضروری را تهیه میکنند.
دفتر؛ یکی از کالاهایی که قیمتش بیشتر به چشم میآید
دفتر یکی از اقلام اصلی سبد خرید دانشآموزان است که در بازار مورد بررسی، تغییرات قیمتی قابل توجهی داشته است. بر اساس بررسی میدانی، قیمت یک مدل مشخص دفتر که در شهریور سال گذشته در ابتدای ماه حدود ۳۰ هزار تومان و در پایان ماه حدود ۴۰ هزار تومان بوده، اکنون به حدود ۱۳۰ هزار تومان رسیده است.
این فروشنده درباره احتمال تغییر دوباره قیمت این محصول گفت: چاپخانه اعلام کرده قیمت را ۱۵ درصد افزایش میدهد و مشخص نیست همین ۱۳۰ هزار تومان باقی بماند؛ ممکن است به ۱۵۰ هزار تومان برسد.
در نمونهای دیگر، قیمت دفتر ۶۰ برگ از حدود ۱۸۰ هزار تومان در سال گذشته به ۳۶۰ هزار تومان و دفتر ۲۰۰ برگ از حدود ۵۰۰ هزار تومان به یک میلیون تومان رسیده است. این ارقام مربوط به نمونههای مشخصی از بازار است و قیمت دفترها با توجه به تعداد برگ، کیفیت کاغذ، نوع جلد، برند و سایر مشخصات محصول متفاوت است. در بخش کاغذ نیز قیمت یک بسته کاغذ A4 که پنجشنبه هفته گذشته حدود ۹۰۰ هزار تومان بوده، در ابتدای هفته به حدود یک میلیون تومان و اکنون به حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است.
یکی از فروشندگان درباره این تغییر قیمت گفت: پنجشنبه هفته قبل ۹۰۰ هزار تومان بود، اول هفته شد یک میلیون تومان و الان یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان شده است. بنابراین تغییر قیمت کاغذ میتواند در ادامه بر قیمت محصولاتی مانند دفتر نیز اثرگذار باشد.
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر نیز در شهریورماه افزایش قیمت بسیاری از اقلام این صنف نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده و محصولات سلولزی و کاغذی، از جمله دفتر، را در میان گروههایی دانسته که تغییرات بیشتری داشتهاند.
وقتی برند از اولویت خانوادهها پایینتر میآید
قیمت لوازمالتحریر در بازار یکسان نیست و میان محصولات دارای برندهای متوسط، برندهای شناختهشده و کالاهای وارداتی اختلاف قابل توجهی وجود دارد. در بازار مورد بررسی، میانگین قیمت مدادرنگی ۱۲ رنگ با برند متوسط حدود ۶۱۰ هزار تومان است. در مقابل، قیمت یک نمونه مدادرنگی ۲۴ رنگ وارداتی در روزهای پایانی شهریور حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان گزارش شده است. این تفاوت تنها به تعداد رنگ محدود نمیشود و کشور سازنده، برند، کیفیت و مشخصات محصول نیز در قیمت نهایی اثرگذار است.
در بخش نوشتافزار، میانگین قیمت یک خودکار با برند متوسط حدود ۵۰ هزار تومان و مداد حدود ۷۵ هزار تومان است. در عین حال، یکی از فروشندگان از تغییر قیمت برخی محصولات وارداتی در فاصلههای کوتاه خبر میدهد و میگوید قیمت یک مدل خودکار طی یک هفته از ۱۲۰ هزار تومان به ۱۳۰ هزار تومان و سپس ۱۴۰ هزار تومان رسیده است. به گفته این فروشنده، تغییر فهرست قیمت شرکتها در فاصلههای کوتاه، قیمتگذاری برای فروشندگان را نیز دشوار کرده است.
سهم تولید داخل بیشتر شده، اما نه لزوما به دلیل افزایش تولید
محسن گلستانی – رئیس اتحادیه لوازمالتحریر – میزان افزایش قیمت عمده محصولات نوشتافزار نسبت به سال گذشته را حدود ۵۰ درصد و در برخی کالاها تا ۱۰۰ درصد اعلام کرده و گفته است بیشترین تغییرات مربوط به محصولات سلولزی از جمله دفتر و کاغذ بوده است.
گلستانی با اشاره به شرایط تولید داخلی گفت: اگر اقلام پرمصرف تحصیلی ملاک قرار گیرد، سال گذشته سهم نوشتافزار ایرانی از بازار مصرف کشور حدود ۶۰ درصد بوده، اما امسال به دلیل کاهش واردات و کوچکتر شدن بازار، تولیدات داخلی پاسخگوی نزدیک به ۸۰ درصد بازار هستند. افزایش سهم تولید داخل به معنای افزایش تولید نیست، بلکه کوچکتر شدن بازار موجب شده تولیدات موجود داخلی سهم بیشتری از بازار را در اختیار بگیرند.
رئیس اتحادیه لوازمالتحریر همچنین وابستگی بخشی از تولید داخلی به مواد اولیه خارجی و محصولات پتروشیمی را از عوامل اثرگذار بر قیمت تمامشده عنوان کرده و گفته است: تغییر قیمت این مواد در نهایت بر قیمت محصول نهایی اثر میگذارد. افزایش نرخ ارز و رشد قیمت محصولات پتروشیمی از جمله عواملی است که در ماههای گذشته هزینه تأمین مواد اولیه و در نتیجه قیمت نوشتافزار را تحت تأثیر قرار داده است.
بازار هنوز به رونق معمول نرسیده است
در کنار تغییر قیمتها، میزان تقاضا نیز یکی از موضوعات مورد توجه بازار است. گلستانی درباره وضعیت تقاضا در آستانه بازگشایی مدارس گفته است برای مشخص شدن میزان افت تقاضا باید منتظر روزهای آینده بود، اما بازار نوشتافزار که معمولاً از اواخر مرداد یا اوایل شهریور وارد دوره رونق میشود و این روند تا اواسط مهرماه ادامه دارد، در میانه شهریور هنوز به رونق مورد انتظار نرسیده است.
این موضوع در مشاهدات میدانی بازار نیز قابل مشاهده است؛ فروشندگان از کاهش خریدهای یکباره و افزایش خرید اقلام ضروری سخن میگویند.
خانوادهها چه چیزی را حذف میکنند؟
گفتوگو با خریداران نشان میدهد: افزایش قیمت لوازمالتحریر، علاوه بر بالا بردن هزینه خرید، نحوه انتخاب کالا، برند و میزان خرید را نیز تغییر داده است. یکی از خریداران به ایسنا گفت: امسال قبل از اینکه خرید کنیم، اول قیمت چند مغازه را مقایسه کردیم. قیمت دفتر و بعضی از وسایل نسبت به سال گذشته خیلی بیشتر شده و برای همین سعی کردیم فقط وسایل ضروری را بخریم. سال گذشته معمولاً چند دفتر اضافه هم میگرفتیم، اما امسال فعلاً تعداد کمتری خریدیم تا اگر در طول سال لازم شد دوباره تهیه کنیم. برای خانوادهای که چند فرزند محصل دارد، همین اختلاف قیمتها در مجموع رقم قابل توجهی میشود. شاید قیمت یک قلم کالا به تنهایی خیلی زیاد به نظر نرسد، اما وقتی دفتر، مداد، مدادرنگی، جامدادی، کیف و بقیه وسایل را کنار هم میگذاریم، هزینه نهایی بالا میرود.
این خریدار درباره انتخاب برند نیز گفت: قبلا بیشتر به کیفیت و برندی که بچه دوست داشت توجه میکردیم، اما امسال قیمت برایمان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. اگر محصولی کیفیت قابل قبولی داشته باشد، حتی اگر برند شناختهشدهای نباشد، همان را انتخاب میکنیم. برخی وسایل فانتزی و خارجی جذابیت بیشتری برای دانشآموزان دارند، اما قیمت بالاتر آنها باعث شده خانوادهها در خرید این گروه از کالاها محتاطتر باشند.
یکی دیگر از خریداران که برای دو دانشآموز لوازم مدرسه تهیه میکرد، گفت: وقتی برای دو بچه خرید میکنید، اختلاف قیمتها بیشتر خودش را نشان میدهد. مشکل فقط یک کالا نیست؛ دفتر، کاغذ، نوشتافزار و حتی کیف و جامدادی هرکدام بخشی به هزینه نهایی اضافه میکنند.
وی افزود: قبلا معمولا یکباره بیشتر وسایل را برای شروع سال تهیه میکردیم، ولی امسال خرید را محدود کردهایم و بعضی اقلام را گذاشتهایم برای زمانی که واقعا به آنها نیاز داشته باشیم. حتی در مورد دفتر هم فعلا فقط به اندازه نیاز اول سال تهیه کردیم.
وقتی فهرست مدرسه، امکان حذف را کمتر میکند
البته امکان کاهش خرید برای همه خانوادهها یکسان نیست. یکی از والدین دانشآموزان مدارس غیردولتی درباره فهرست خرید مدرسه گفت: مدرسه از قبل فهرست وسایل مورد نیاز را به خانوادهها میدهد و باید تقریبا همه اقلامی که در فهرست آمده تهیه شود. بنابراین امکان اینکه بعضی موارد را حذف کنیم، کمتر است. فقط بحث دفتر و مداد نیست؛ برای هر درس یا فعالیت چند قلم وسیله مشخص شده و وقتی همه آنها را کنار هم میگذاریم، هزینه قابل توجهی میشود. امسال قبل از خرید سعی کردیم قیمتها را از چند فروشگاه بگیریم تا بتوانیم هزینه را مدیریت کنیم.
به گفته این خریدار، در برخی موارد مدرسه برند یا مشخصات خاصی را پیشنهاد میکند و همین موضوع انتخاب خانواده را محدودتر میکند. اول وسایلی را تهیه میکنیم که مدرسه الزام کرده و بعد اگر بودجه باقی ماند، برای وسایل فانتزیتر هزینه میکنیم.
هزینه یک سبد نمونه نزدیک به پنج میلیون تومان
برای درک بهتر سطح هزینهها، میتوان قیمت یک نمونه از ۹ قلم شامل دفتر، مدادرنگی ۱۲ رنگ، خودکار، مداد، پاککن، تراش، جامدادی، کیف و خطکش را در نظر گرفت. بر اساس قیمتهای مشاهدهشده، مجموع این اقلام با قیمت متوسط بازار به حدود چهار میلیون و ۹۵۵ هزار تومان میرسد. این رقم تنها یک سبد نمونه است و به معنای هزینه کامل لوازمالتحریر یک دانشآموز نیست؛ چراکه تعداد مورد نیاز هر قلم، مقطع تحصیلی، برند و کیفیت انتخابشده برای هر خانواده متفاوت است. همچنین برخی دانشآموزان ممکن است بخشی از لوازم سال گذشته را همچنان در اختیار داشته باشند و نیازی به خرید مجدد همه اقلام نداشته باشند.
در بخش لوازم جانبی نیز قیمت برخی کالاها نسبت به سال گذشته افزایش یافته است. به گفته یکی از فروشندگان، قیمت یک حلقه چسب پهن که در اسفند حدود ۹۰ هزار تومان بوده، در فروردین به حدود ۲۵۰ هزار تومان رسیده است. قیمت جلد چسبی کتاب نیز از حدود ۱۰۰ هزار تومان در سال گذشته به حدود ۳۰۰ هزار تومان رسیده و نمونههایی با چسب قویتر حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار تومان قیمت دارند.
چسب ماتیکی ۱۵ گرمی نیز در بازار مورد بررسی حدود ۱۰۰ هزار تومان قیمت دارد، در حالی که فروشنده قیمت آن در گذشته را حدود ۳۰ هزار تومان اعلام میکند.
در میان اقلام کوچکتر، میانگین قیمت یک پاککن با برند متوسط حدود ۶۰ هزار تومان، تراش حدود ۱۵۰ هزار تومان و خطکش حدود ۲۱۰ هزار تومان است. در بخش کیف و جامدادی نیز میانگین قیمت یک جامدادی حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان و یک کیف حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار تومان اعلام شده است.
خرید مرحلهای؛ راهی برای مدیریت هزینه
یکی از تغییرات قابل مشاهده در بازار، نحوه خرید خانوادههاست. فروشندگان میگویند بخشی از مشتریان به جای تهیه تمام اقلام مورد نیاز در یک نوبت، خرید خود را به چند مرحله تقسیم کردهاند. در این شرایط، دفتر، نوشتافزار و سایر وسایل ضروری در اولویت قرار میگیرند و خرید کالاهایی که ضرورت کمتری دارند ممکن است به زمان دیگری موکول شود. این تغییر رفتار در حالی رخ داده که خانوارها همزمان با هزینههای مختلف زندگی از جمله خوراک، مسکن، حملونقل، درمان و سایر نیازهای روزمره مواجهاند.
بر اساس گزارش مرکز آمار از تورم مردادماه ۱۴۰۵ نیز تورم نقطهبهنقطه گروه خوراکیها و آشامیدنیها حدود دو برابر تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات اعلام شده است. از سوی دیگر، رقم سبد معیشت خانوار کارگری برای تعیین دستمزد سال ۱۴۰۵ حدود ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین شده و حداقل مزد پایه نیز حدود ۱۶.۶ میلیون تومان اعلام شده است. این مقایسه میان مزد پایه و رقم سبد معیشت است و نباید با کل دریافتی کارگر یکسان تلقی شود.
موجودیهای قبلی و قیمتهای متغیر
یکی دیگر از موضوعات مطرحشده در بررسی میدانی، وضعیت موجودی فروشگاههاست. یکی از فروشندگان میگوید: بخش قابل توجهی از کالاهای موجود در فروشگاه مربوط به خریدها و موجودیهای قبلی است و سهم کالاهای جدید در برخی فروشگاهها محدودتر است. این اظهارنظر مربوط به بازار مورد بررسی است و نمیتوان آن را به کل بازار کشور تعمیم داد. درباره سهم کالاهای داخلی و وارداتی نیز آمارهای متفاوتی از سوی فعالان بازار مطرح شده و بررسی دقیق این موضوع نیازمند مشخص بودن تعریف کالا و جامعه آماری است. در چنین شرایطی، تغییر مکرر قیمتها برای فروشندگان نیز به یک مسئله تبدیل شده است؛ چراکه فاصله کوتاه میان قیمتهای اعلامی شرکتها باعث میشود تعیین قیمت فروش و پیشبینی هزینه جایگزینی کالا دشوارتر شود.
لوازمالتحریر؛ از خرید سالانه به خرید در طول سال
بازار لوازمالتحریر در روزهای پایانی شهریورماه تنها با افزایش قیمت برخی کالاها مواجه نیست؛ تغییر در رفتار خریداران، بخش دیگری از تصویر این بازار است. خانوادههایی که در گذشته بخشی از لوازم مدرسه را با حاشیه اطمینان و حتی بیش از نیاز ابتدای سال خریداری میکردند، اکنون در برخی موارد خرید خود را به نیاز فوری محدود کردهاند. مقایسه قیمت فروشگاهها، انتخاب برندهای ارزانتر با کیفیت قابل قبول، کاهش خرید کالاهای فانتزی و موکول کردن خرید برخی اقلام به ماههای آینده، از جمله رفتارهایی است که در گفتوگو با فروشندگان و خانوادهها مشاهده میشود.
در واقع، تغییر اصلی در بازار لوازمالتحریر فقط در برچسب قیمت کالاها دیده نمیشود؛ بخشی از خانوادهها در حال تغییر زمان خرید، مقدار خرید و حتی معیار انتخاب خود هستند؛ تغییری که نشان میدهد هزینه آغاز سال تحصیلی برای برخی خانوارها به موضوعی برای برنامهریزی و اولویتبندی تبدیل شده است.
