قیمت قبر در برخی قطعات بهشت زهرا به چندصد میلیون تومان رسیده و حالا در آگهیهای فروش، ارقام یک تا دو میلیارد تومانی نیز دیده میشود. قطعاتی که دسترسی بهتر و فضای سرسبزتری دارند نیز با قیمتهای بالاتری به فروش میرسند؛ گویی مناسبات دنیای زندگان، این بار به دنیای مردگان هم رسیده و فاصله طبقاتی حتی پس از مرگ هم ماندگار است.
اما با جهش قیمت قبر، پدیده تلخ دیگری نیز در جامعه از دل گور برخاسته است. فشارهای اقتصادی، برخی خانوادهها را به جایی رسانده که قبر بستگان درگذشته خود را آگهی کرده و برای فروش گذاشتهاند. تجارتنیوز در این گزارش، سراغ تعدادی از این آگهیها رفته و با فروشندگان قبرهای خانوادگی گفتوگو کرده است.
فروش قبر پدری به سایتهای آگهی رسید
طی روزهای اخیر، آگهیهای فروش میلیاردی قبر در فضای مجازی دستبهدست شده و کاربران را شوکه کرده است. پیگیریهای تجارتنیوز اما از وقوع پدیدهای تلخ خبر میدهد که در گذشته چندان مرسوم نبوده است؛ خانوادهها اکنون زیر فشار گرانی، قبر بستگان درگذشته خود را به فروش گذاشتهاند.
گفتوگو با فروشندگان این آگهیها نشان میدهد تعدادی از قبرهای آگهیشده متعلق به بستگان فروشندگان است و حالا پس از گذشت چند دهه از فوت، خانواده متوفی تصمیم به فروش قبر گرفته است.
یکی از فروشندگان، قبر برادر خود را با قیمت ۶۰۰ میلیون تومان آگهی کرده است. او به تجارتنیوز میگوید: «قبر متعلق به برادرم بوده که ۴۰ سال قبل فوت کرده است. حالا تصمیم گرفتهایم آن را بفروشیم.»
در آگهی دیگری، زنی قبر پدر خود را در قطعه ۷۰ بهشت زهرا به قیمت یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به فروش گذاشته است. وقتی تجارتنیوز از او درباره دلیل قیمت بالای قبر سوال میکند، پاسخ میدهد: «قبر در قطعه خوبی قرار دارد. الان بهشت زهرا قبرهای اطراف را با همین مبلغ یا حتی گرانتر میفروشد. خود بهشت زهرا قبر را از من نمیخرد، بنابراین ما هم با همین قیمت میفروشیم. ضمن اینکه قبر پدرم دوطبقه است.»
بررسی آگهیها نشان میدهد قیمت پیشنهادی قبرها بسته به موقعیت قطعه، دسترسی، فضای اطراف و تعداد طبقات متفاوت است و در برخی موارد ارقام دو میلیارد تومانی هم به چشم میخورند.
قبر خانوادگی چگونه به غریبه فروخته میشود؟
نحوه فروش و انتقال این قبرهای خانوادگی نیز محل سوال است. قبر متعلق به فردی است که سالها قبل در آن دفن شده است؛ خانواده چگونه آن را به فردی خارج از بستگان خود میفروشد و خریدار چگونه اجازه دفن در آن را دریافت میکند؟
مردی که قبر پدربزرگ خود در قطعه چهار بهشت زهرا را با قیمت یک میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برای فروش گذاشته، در این باره به تجارتنیوز میگوید: «پدربزرگ ما ۳۰ سال قبل فوت کرده است و اکنون میخواهیم قبر او را بفروشیم. فروش آن هم کار سختی است. ما بهعنوان ورثه یک رضایتنامه امضاشده و دستنویس میدهیم و شما بهعنوان خریدار، نامه را به بهشت زهرا میبرید و اعلام میکنید این قبر متعلق به فامیل بوده و اجازه دفن میگیرید.»
او همچنین مدعی است امکان انتقال از روشهای دیگر نیز وجود دارد و میگوید: «راه و روشهای انتقال سند هم وجود دارد و هر کدام را خریدار بخواهد، ما بهعنوان وراث انجام میدهیم.»
مشکل حقوقی فروش قبرهای بهشت زهرا به غیر
با این حال، بررسی مقررات نشان میدهد آنچه بهشت زهرا در اختیار افراد قرار میدهد، زمین قبر به معنای یک ملک شخصی نیست، بلکه «حق انتفاع از قبر» است. به عبارتی، فرد صاحب زمین قبر نمیشود و تنها حق استفاده از آن را در اختیار دارد.
در این مقررات همچنین آمده که سازمان به نقلوانتقال قبر میان افراد ترتیب اثر نمیدهد. همین موضوع، آگهیهای فروش قبر را با یک ابهام جدی روبهرو میکند؛ بهویژه اینکه برخی فروشندگان مدعی هستند با گرفتن رضایت وراث یا معرفی خریدار بهعنوان یکی از بستگان، امکان انتقال قبر وجود دارد. حالا این پرسش مطرح میشود که چنین خرید و فروشهایی اساسا تا چه اندازه مبنای قانونی دارند و بهشت زهرا چگونه با آنها برخورد میکند؟
فشار اقتصادی مردم را به فروش قبر عزیزانشان کشاند!
اما پشت پرده آگهیهای میلیاردی فروش قبر، واقعیتی تلختر نهفته است؛ فشار اقتصادی و افزایش هزینههای زندگی تا جایی پیش رفته که برخی خانوادهها تصمیم گرفتهاند قبر عزیران خود را مانند یک کالای قابل معامله، در بازار خرید و فروش کنند.
اما چرا اساسا قیمت قبر باید به نقطهای برسد که فروش قبر بستگان به یک راه برای جبران هزینههای زندگی خانوادهها تبدیل شود؟ چرا در شرایطی که خرید خانه برای بخش بزرگی از جامعه از دسترس خارج شده، خرید چند متر قبر نیز باید دهها میلیون و حتی بیش از یک میلیارد تومان هزینه داشته باشد؟
قیمت قبرها در برخی قطعات بهشت زهرا اکنون به حدی رسیده که ارزش یک متر قبر با قیمت یک متر خانه در مناطق گرانقیمت تهران برابری میکند. به این ترتیب، مردمی که در سالهای اخیر زیر فشار تورم، جهش قیمت مسکن و کاهش قدرت خرید قرار گرفتهاند، حتی پس از مرگ هم با هزینههای سنگینی روبهرو هستند.
قبرهای میلیاردی، محصول کدام سیاست است؟
گرانی قبر تا جایی پیش رفته که برخی خانوادهها برای کاهش هزینههای خاکسپاری، متوفی خود را در شهرهای دیگر دفن میکنند. بنابراین، بحران اقتصادی حتی مناسبات مربوط به مرگ و خاکسپاری را نیز دستخوش تغییر کرده است.
این وضعیت بیش از هر چیز عملکرد مدیریت شهری را زیر سوال میبرد. اساسا چرا قیمت قبر باید به چنین ارقام نجومی برسد؟ مبنای قیمتگذاری چندصد میلیون تومانی چیست و چرا موقعیت یک قطعه، دسترسی بهتر یا فضای سرسبزتر باید قیمت محل دفن را تا محدوده میلیاردی بالا ببرد؟
مساله اما فقط گرانی قبر نیست، وقتی خانوادهای به دلیل مشکلات اقصتادی ناچار میشود قبر عزیز از دسترفته خود را به فروش بگذارد، این پرسش مطرح میشود که آیا چنین وضعیتی زیر سوال رفتن کرامت انسانی و از بین رفتن مقام انسانیت نیست؟
