به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
به گفته افراد مطلع از این گفتوگوها، فرمانده ارتش پاکستان با اشاره به توافق دفاعی متقابل اسلامآباد با ریاض، از ایران خواسته است برای مهار حملات حوثیها به عربستان سعودی تلاش کند.
عربستان سعودی در هفتههای اخیر هدف حملات مکرر موشکی و پهپادی حوثیهای یمن و همچنین شبهنظامیان شیعه در عراق قرار گرفته است؛ حملاتی که شهرهای این پادشاهی را هدف قرار داده، زیرساختهای حیاتی انرژی را مختل کرده و به افزایش قیمت نفت تا بالاترین سطح خود از اواسط ماه مه دامن زده است.
در نشانهای از افزایش نگرانیهای منطقهای نسبت به تشدید تنشها، مقامهای پاکستانی از ایران خواستهاند به حوثیها درباره پیامدهای گسترش بیشتر درگیریها هشدار دهد. اسلامآباد همچنین اعلام کرده است که اگر عربستان سعودی به بند دفاع متقابل در توافق امنیتی منعقدشده میان دو طرف در سال گذشته استناد کند، پاکستان ممکن است ناچار به دفاع از این پادشاهی شود.
ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، ماه گذشته برای دیدار با مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، و دیگر مقامهای سیاسی به تهران سفر کرد. براساس گزارش خبرگزاری ایرنا، او همچنین چندین گفتوگوی تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، داشته که آخرین مورد آن روز پنجشنبه انجام شده است.
به گفته دو منبع مطلع از گفتوگوهای اخیر، منیر بارها از رهبران ایران خواسته است برای توقف حملات حوثیها علیه عربستان سعودی و زیرساختهای انرژی این کشور کمک کنند. او در این درخواستها، بدون طرح تهدید مشخصی، به تعهدات اسلامآباد در قبال ریاض اشاره کرده است.
یک مقام پاکستانی مطلع از این رایزنیها گفت: «ایران میگوید که این مناقشهای میان عربستان و یمن است… اما به نظر میرسد تشدید تنش در راستای سیاست ایران در منطقه نیز عمل میکند.»
ارتش پاکستان به درخواست فایننشال تایمز برای اظهارنظر در اینباره پاسخی نداد.
حوثیهای یمن که یکی از قدرتمندترین اعضای «محور مقاومت» ایران به شمار میروند، از نظر ایدئولوژیک به اندازه برخی دیگر از گروههای همسو با تهران با جمهوری اسلامی ایران همراستا نیستند و عمدتاً دستورکار داخلی خود را دنبال میکنند.
مقامهای ایرانی تأکید دارند که حوثیها مستقل عمل میکنند، اما به نوشته فایننشال تایمز، حملات تهاجمی این گروه با هدف تهران، برای افزایش قیمت جهانی انرژی همسو شده است. تلاش پاکستان برای رایزنی و جلب نظر ایران، اهمیت و حساسیت پیامدهای احتمالی تشدید درگیری میان عربستان سعودی و حوثیها را برجسته میکند.
پاکستان و عربستان سعودی ماه گذشته اتحاد دوجانبه خود را به پیمانی دفاعی گستردهتر با مشارکت ترکیه توسعه دادند.
اگرچه هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، این پیمان را با «ماده ۵» ناتو ــ که بر اساس آن حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی میشود ــ مقایسه کرده است، اما در عین حال تأکید کرده که هرگونه کمک نظامی باید پس از درخواست رسمی کشور مورد حمله ارائه شود.
برای اجراییشدن کامل، «پیمان دفاعی مکه» همچنین باید به تصویب پارلمان ترکیه برسد.
با شدت گرفتن حملات حوثیها، عربستان سعودی تاکنون بهطور علنی از پاکستان و ترکیه درخواست حمایت نظامی نکرده است. هر سه طرف نیز تأکید کردهاند که ماهیت این توافق، دفاعی است.
اسلامآباد و آنکارا هر دو روابط سیاسی و تجاری دیرینهای با ایران دارند.
یکی از افراد مطلع از گفتوگوهای پاکستان با ایران گفته است اسلامآباد ــ که در ماه آوریل جنگندهها و نیروهای هوایی خود را در پایگاهی در شرق عربستان مستقر کرده بود ــ اکنون در «وضعیت دشواری» قرار گرفته است.
به گفته تحلیلگران، پاکستان در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به حملات هوایی به رهبری عربستان در یمن خودداری کرد، اما تعهدات ناشی از پیمان جدید و همچنین آسیبپذیریهای مالی شدید اسلامآباد، مقاومت دوباره در برابر درخواستهای احتمالی ریاض را برای این کشور دشوارتر میکند.
سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان روز پنجشنبه در یک نشست خبری، در پاسخ به پرسشی درباره حملات حوثیها گفت: «پاکستان از نظر نیت و روح توافق، به اجرای قراردادهای دفاعی خود با عربستان سعودی متعهد است.»
او افزود: «زمان، نحوه، مکان و نیرویی که قرار است علیه اهداف مشخص به کار گرفته شود… و دیگر مسائلی که مستلزم رعایت محرمانگی عملیاتی است، ایجاب میکند که در این مرحله جانب احتیاط و ملاحظه را رعایت کنیم.»
عمر کریم، پژوهشگر دانشگاه بیرمنگام که روابط عربستان سعودی و پاکستان را مطالعه میکند، معتقد است هرگونه کمک نظامی پاکستان در نهایت تابع تصمیم خود ریاض خواهد بود؛ اینکه آیا عربستان قصد دارد وارد «جنگی تمامعیار در یمن» شود یا صرفاً به عملیات محدودتری بسنده کند.
کریم گفت: «تمام شواهد از جانب عربستان حاکی از آن است که آنها هنوز خودشان تصمیم نهایی را نگرفتهاند. وقوع جنگی بزرگتر به این معنا خواهد بود که زیرساختهای عربستان با حملاتی در مقیاسی بسیار وسیعتر مواجه خواهند شد.»
به گفته او، در صورت درخواست ریاض، پاکستان ممکن است در عملیات هوایی برای دفاع از عربستان در برابر پهپادها مشارکت کند یا حتی مواضع پرتاب در یمن را هدف قرار دهد.
پاکستان در این هفته نسبت به آنچه مقامهای سعودی تلاش برای حمله پهپادی به شهر مقدس مکه خواندند، واکنش تندی نشان داد.
مقامهای پاکستانی بارها تأکید کردهاند که اماکن مقدس عربستان سعودی برای اسلامآباد «خط قرمز» محسوب میشوند و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، این اقدام را حملهای «بزدلانه و شنیع» توصیف کرد.
او از «همه طرفها خواست تا نهایت خویشتنداری را به خرج دهند و از لبه پرتگاه تشدید تنشها عقبنشینی کنند».
در همین حال، هاکان فیدان اعلام کرد ترکیه با تکیه بر «روحیه پیمان مکه» عمل میکند و بهصراحت از حوثیها خواست «فوراً به اقدامات خصمانه خود پایان دهند».
وزارت دفاع ترکیه نیز روز پنجشنبه حملات حوثیها را محکوم کرد و اعلام کرد این حملات، ثبات منطقه و تجارت دریایی بینالمللی را تهدید میکند.
حوثیها پس از مداخله عربستان سعودی و تشکیل ائتلاف عربی علیه این گروه، سالها با ریاض درگیر بودند تا اینکه در سال ۲۰۲۲ آتشبسی میان طرفین برقرار شد.
حوثیها در ماه ژوئیه این آتشبس را نقض کردند و اعلام کردند بنادر عربستان سعودی را تحت محاصره قرار داده و نفتکشهای سعودی را هدف قرار خواهند داد.
آنها مجموعهای از خواستهها را مطرح کردهاند؛ از جمله اینکه ریاض به آنها اجازه دسترسی به درآمدهای نفتی حاصل از مناطق تحت کنترل دولت یمن را بدهد و امکان تردد آزادانه در بنادر تحت کنترل شورشیان را فراهم کند.
یک دیپلمات به فایننشال تایمز گفت عربستان سعودی برای جلب حمایت در منطقه تلاش کرده است، اما «به نظر نمیرسد هیچیک از این اقدامات نتیجهبخش باشد».
این دیپلمات افزود: «در حال حاضر هیچیک از طرفین تمایلی به شنیدن سخن از مذاکره ندارند.»
به گفته او، عربستان سعودی و دولت یمن که مورد حمایت ریاض است، همچنان خواهان عقبراندن حوثیها از مناطق ساحلی دریای سرخ هستند؛ مناطقی که این گروه اخیراً شهر «مخا» را در آن تصرف کرده است.
او در پایان گفت: «همه منتظرند ببینند در دو هفته آینده چه پیش خواهد آمد.»
