به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
به گزارش خبرفوری به نقل از فارین پالیسی، اکنون همین زیرساخت‌های حیاتی به یکی از میدان‌های تازه رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل شده‌اند؛ میدانی که در آن، خرابکاری می‌تواند بدون شلیک حتی یک گلوله، ارتباطات یک منطقه را مختل کند و هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد جهانی تحمیل کند.
جان کامپفنر، نویسنده و تحلیلگر مسائل بین‌المللی، در گزارشی برای مجله فارن پالیسی با بررسی کتاب تازه الیزابت براو، با عنوان «جنگ زیر دریا: نبرد برای کنترل کابل‌ها و خطوط لوله‌ای که جهان ما را به هم متصل می‌کنند.»، به ابعاد این تهدید پرداخته است. او استدلال می‌کند که جنگ‌های امروز دیگر صرفا در میدان‌های نبرد زمینی، هوایی و دریایی جریان ندارند؛ بلکه کف اقیانوس‌ها نیز به عرصه‌ای برای رقابت امنیتی و عملیات پنهانی تبدیل شده است.
زیرساختی حیاتی که کمتر دیده می‌شود
بخش عمده ترافیک اینترنت جهان از طریق کابل‌های فیبر نوری زیردریایی منتقل می‌شود. این شبکه گسترده، ارتباطات روزمره، تماس‌های تصویری، مبادلات بانکی و تراکنش‌های مالی بین‌المللی را ممکن می‌کند. در کنار آن، خطوط لوله انتقال نفت و گاز و کابل‌های برق نیز نقشی اساسی در تأمین انرژی کشورها دارند.
بیشتر بخوانید:
حمله سایبری عجیب در فرانسه؛ دمای یخچال‌ها به ۵۰ درجه رسید!
مادری که انتقام پسرش را گرفت و دولت را سرنگون کرد
دفاع وزیر از یک سرباز که پهپاد را در استخر خانه‌اش آزمایش کرد!
گاف یک کارمند! |چگونه قطعات اف-۳۵ آمریکا به چین رسید؟
با وجود اهمیت این زیرساخت‌ها، بسیاری از مردم تصور می‌کنند فضای ابری و ارتباطات دیجیتال در محیطی نامرئی و دور از دسترس قرار دارند. واقعیت این است که بخش مهمی از ستون فقرات اینترنت در کف دریاها گسترده شده است؛ شبکه‌ای که در برابر آسیب‌های طبیعی، حوادث دریایی و اقدامات عمدی آسیب‌پذیر است.
براو در کتاب خود توضیح می‌دهد که همین وابستگی گسترده، زیرساخت‌های زیردریایی را به هدفی جذاب برای بازیگران دولتی و غیردولتی تبدیل کرده است. آسیب‌زدن به یک کابل ممکن است هزینه نظامی اندکی داشته باشد، اما پیامدهای اقتصادی و اجتماعی آن بسیار فراتر از محل وقوع حادثه باشد.
خرابکاری بدون امضای مشخص
یکی از ویژگی‌های این جنگ پنهان، دشواری شناسایی عاملان و اثبات عمدی بودن اقدامات است. کشتی‌های تجاری می‌توانند با کشیدن لنگر روی بستر دریا به کابل‌ها آسیب بزنند؛ اما پس از وقوع حادثه، ممکن است ادعا کنند که آسیب ناخواسته بوده است. استفاده از پرچم کشورهای مختلف و فعالیت در آب‌های بین‌المللی نیز پیگیری قضایی را دشوارتر می‌کند.
در چنین شرایطی، مرز میان حادثه دریایی، عملیات اطلاعاتی و اقدام خصمانه عمدا مبهم باقی می‌ماند. این همان منطقه خاکستری است که دولت‌ها می‌توانند در آن به رقیبان خود آسیب بزنند، بدون آنکه مسئولیت حمله به‌سادگی اثبات شود یا واکنش نظامی مستقیمی در پی داشته باشد.
از دریای بالتیک تا جزایر تایوان
نمونه‌های این تهدید در سال‌های اخیر افزایش یافته‌اند. در نوامبر ۲۰۲۴، دو کابل ارتباطی در دریای بالتیک قطع شدند و کشتی باری چینی «یی پنگ ۳» به دلیل حضور در محل حادثه مورد توجه بازرسان قرار گرفت. این رویداد نگرانی کشورهای اروپایی درباره امنیت زیرساخت‌های دریایی را افزایش داد؛ هرچند نسبت دادن مسئولیت قطعی نیازمند شواهد معتبر است.
در سال ۲۰۲۳ نیز قطع کابل‌های ارتباطی جزایر ماتسو، تحت اداره تایوان، نشان داد که چنین حادثه‌ای تا چه اندازه می‌تواند زندگی روزمره مردم را مختل کند. ارتباط اینترنتی این جزایر از دست رفت، پرداخت‌های دیجیتال با مشکل روبه‌رو شد و فعالیت‌های اداری و خدماتی آسیب دیدند. بازگشت به وضعیت عادی نیز به زمان نیاز داشت.
این حوادث نشان می‌دهند که حتی یک کشتی تجاری می‌تواند، بدون استفاده از موشک یا سلاح متعارف، خسارتی راهبردی ایجاد کند.
قوانین قدیمی در برابر تهدیدهای جدید
یکی از مشکلات اصلی، ناکافی بودن سازوکارهای حقوقی بین‌المللی برای مقابله با خرابکاری‌های زیردریایی است. قوانین دریایی بر آزادی کشتیرانی تأکید دارند و اختیارات کشورها برای توقیف کشتی‌های خارجی، به‌ویژه در آب‌های بین‌المللی، محدود است.
در نتیجه، حتی زمانی که یک کشتی مظنون شناسایی می‌شود، امکان برخورد قانونی با آن همیشه وجود ندارد. اگر کشور صاحب پرچم کشتی نیز تمایلی به همکاری نداشته باشد، تحقیقات ممکن است به بن‌بست برسد.
راهکار چیست؟
براو بر ضرورت ایجاد مسیرهای جایگزین و افزایش تاب‌آوری شبکه‌ها تأکید می‌کند. نصب کابل‌های اضافی، تقویت همکاری اطلاعاتی میان کشورها و افزایش توان تعمیر سریع زیرساخت‌ها می‌تواند اثر حملات احتمالی را کاهش دهد.
با این حال، مسئله فقط حفاظت از کابل‌ها نیست؛ بلکه چگونگی پاسخ‌گویی به اقداماتی است که ممکن است بخشی از یک راهبرد گسترده‌تر برای تضعیف رقیب باشند.
جنگ آینده لزوما با انفجارهای بزرگ آغاز نمی‌شود. گاهی تنها کافی است یک کابل در اعماق دریا قطع شود تا میلیون‌ها نفر پیامدهای آن را احساس کنند.
