پیشینه تاریخی؛ از «حدیث سلسلهالذهب» تا تشیع علوی
ریشههای ولایتمداری و تشیع در نیشابور را باید در تاریخ هزار و دویست ساله این شهر جستوجو کرد. نیشابور یکی از شهرهایی است که افتخار میزبانی از حضرت امام رضا (علیهالسلام) را دارد. زمانی که امام هشتم در مسیر سفر خود از مدینه به مرو از این شهر عبور کردند، حدیثِ شریف سلسلهالذهب را برای مردم آن بیان کردند. همین حضور پربرکت، جرقه اولیه تشیع در این خطه بود و تا به امروز مردم نیشابور این میراث را «در طول تاریخ زنده نگه داشتهاند».
بر اساس پژوهشهای تاریخی، نیشابور طی چندین قرن یکی از مراکز بزرگ علمی و جمعیتی اهل سنت بوده است، اما به تدریج و تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله حضور علویان (فرزندان و ذریه امام علی علیهالسلام) و ائمه معصومین، به مذهب تشیع بهویژه تشیع دوازدهامامی گرویده است. این پیشینه غنی، زمینهساز شکلگیری فرهنگی شده که در آن ولایتپذیری و عشق به خاندان رسالت به عنوان یکی از مهمترین مؤلفههای هویتی مردم نیشابور تثبیت شده است.
تجلیگاههای معنویت؛ مساجد، امامزادگان و بقاع متبرکه
امروزه این روحیه مذهبی در اماکن متبرکه متعددی در سراسر نیشابور تجلی مییابد. بیش از ۳۰۵ بقعه متبرکه در استان خراسان رضوی وجود دارد که یکپنجم آنها یعنی حدود ۶۰ بقعه در نیشابور واقع شده است. امامزادگانی با شهرت ملی و بینالمللی همچون امامزاده محمد محروق (ع) از جمله مفاخر مذهبی این دیار هستند. امامزاده محروق شخصیتی والامقام و مجاهد است که تنها امامزادهای به شمار میرود که امام رضا (ع) در مسیر سفر خود، به زیارت مرقد ایشان شتافته و فرمودهاند: «مخدوم ما اینجا مدفون است». وجود چنین بقاعی، کانون اصلی تجمعات مذهبی مردم نیشابور در مناسبتهایی همچون ایام فاطمیه، نیمه شعبان، شبهای قدر و سایر اعیاد و سوگواریهای دینی است.
عرصههای سیاسی و میهنی؛ از راهپیمایی ۲۲ بهمن تا حمایت از جبهه مقاومت
آنچه مردم نیشابور را در عرصه اجتماعی-سیاسی ممتاز میکند، توانایی آنها در آمیختن غیرت دینی با عشق به وطن و نظام جمهوری اسلامی است. این ویژگی بارز، در مناسبتهای مختلف به شکلی پرشور و چشمگیر به نمایش درمیآید:
یومالله ۲۲ بهمن؛ حماسهای از جنس حضور آگاهانه
هر ساله در سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، مردم ولایتمدار و شهیدپرور نیشابور با حضور گسترده و پرشکوه در راهپیمایی ۲۲ بهمن، پاسخ روشن و مقتدرانهای به دشمنان نظام اسلامی میدهند. در راهپیمایی ۲۲ بهمن سال ۱۴۰۴، مردم نیشابور همراه با فرماندهان انتظامی و نظامی، امام جمعه، فرماندار ویژه و خانوادههای معزز شهدا، نشان دادند که «امنیت و اقتدار ملی، حاصل وحدت و همدلی، پیروی از ولی امر و پیوند ناگسستنی ملت با انقلاب» است. مردم انقلابی نیشابور بار دیگر با خلق حماسهای از جنس حضور آگاهانه، اعلام کردند که «پای آرمانهای والای نظام و انقلاب ایستادهاند».
روز جهانی قدس؛ فریاد حمایت از فلسطین
روز جهانی قدس نیز همواره صحنهای دیگر از غیرت دینی و میهنی مردم نیشابور بوده است. مردم روزهدار، ولایتمدار و شهیدپرور نیشابور بزرگ، همه ساله با راهپیمایی گسترده و پرشور خود در حمایت از مردم مظلوم فلسطین، شعارهای «مرگ بر اسرائیل» و «مرگ بر آمریکا» سر میدهند و بر ادامه مبارزه با رژیم اشغالگر صهیونیستی تأکید میکنند. تجمع راهپیمایان در میدان حضرت امام خمینی (ره) آغاز میشود و با طی مسیر تا مصلای نماز جمعه نیشابور ادامه مییابد.
اجتماعات شبانه و دفاع از ارزشهای انقلابی
در حوادث و رویدادهای مختلف نیز مردم نیشابور نشان دادهاند که همواره در صحنه هستند. به عنوان نمونه، مردم ولایتمدار نیشابور پس از تعرض رژیم صهیونیستی-آمریکایی به شهرک صنعتی خیام، در اجتماع شبانه خیابان امام خمینی (ره) حضور پرشور یافتند. همچنین، شبهای متمادی از اجتماعات مردمی در حسینیه خیابان امام خمینی (ره) و بلوار فضل برگزار شده و «به نمادی از همدلی و استمرار مردم» تبدیل گشته است. در یکی از این شبها، مداح اهلبیت مهمان مردم نیشابور بوده و «مردم ولایتمدار نیشابور در شب بیست و سوم جهاد حضور در میدان، سرود ملی جمهوری اسلامی ایران طنینانداز کردند».
ولایتمداری؛ حلقه اتصال دین و وطن
ویژگی ممتاز مردم نیشابور که در همه این اجتماعات مشهود است، ولایتمداری یعنی تبعیت آگاهانه و عاشقانه از رهبری نظام اسلامی است. این مردم به برکت قدوم مبارک حضرت ثامنالحجج (ع)، همواره بر این باور بودهاند که «ولایت» سنگ بنای جامعه اسلامی است.
در هنگامه انتخاب و بیعت با رهبر جدید نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران نیز مردم ولایتمدار نیشابور بار دیگر وفاداری خود را به اثبات رساندند. آنان با حضور پرشکوه خود در خیابان امام خمینی (ره) با رهبر جدید نظام بیعت کردند و تجدید میثاق نمودند. این حضور، یادآور همان روحیهای است که مردم نیشابور را در طول چهل سال گذشته به یکی از پایگاههای مستحکم انقلاب اسلامی تبدیل کرده است.
مردم ولایتمدار نیشابور در طول تاریخ انقلاب اسلامی ایران، با تقدیم بیش از ۲۳۰۰ شهید، ۶۱۰۰ جانباز، ۴۰۰ آزاده و ۳۶۰۰۰ رزمنده، ثابت کردهاند که برای حفظ و اعتلای نظام اسلامی از هیچ فداکاری دریغ نکردهاند. اجتماعات مذهبی-میهنی آنها، چه در مساجد و بقاع متبرکه و چه در خیابانها و میادین عمومی، همواره آمیزهای از معنویت، بصیرت، غیرت ملی و دلدادگی به آرمانهای والای انقلاب بوده است. نیشابور امروز نهتنها با مفاخر علمی و ادبیاش چون حکیم عمر خیام و شیخ عطار نیشابوری شناخته میشود، بلکه با شهدای والامقام و مردم ولایتمدار و انقلابی خود نیز مایه مباهات و افتخار است. این پیوند ناگسستنی میان ایمان و میهندوستی، الگویی ماندگار برای تمامی شهرها و دیارهای ایران عزیز اسلامی به شمار میرود.
نویسنده: پروانه ایرانی
