این پژوهش که در نشریه Primates منتشر شده، نخستین بررسی جامع از روابط میان نخستیسانان و سایر جانوران است. پژوهشگران دانشگاه آکسفورد با مرور ۳۰۳ گزارش علمی، ۶۶ نظرسنجی از نخستیشناسان و ۵۸ گزارش رسانهای، صدها نمونه از تعاملات میان میمونها و حیوانات دیگر را بررسی کردند.
نمونههای ثبتشده بسیار متنوع هستند. در سریلانکا، لانگورهای خاکستری در حال نوازش سنجابها مشاهده شدهاند. در چین، میمونهای بینیسربالا با خوکهای اهلی بازی میکنند و در برزیل نیز گروهی از میمونهای کاپوچین برای چندین ماه از یک نوزاد مارموست نگهداری کردهاند؛ رفتاری که شباهت زیادی به فرزندخواندگی دارد.
پژوهشگران همچنین مواردی از در آغوش گرفتن، تیمار کردن، بازی کردن و حتی حمل کردن حیوانات دیگر توسط میمونها را ثبت کردهاند.
آیا این حیوانات واقعاً «حیوان خانگی» دارند؟
سیریل گروتر، انسانشناس دانشگاه آکسفورد و یکی از نویسندگان پژوهش، تأکید میکند که نباید این روابط را کاملاً معادل نگهداری از حیوانات خانگی در انسان دانست، اما این رفتارها میتوانند سرنخهایی از منشأ تکاملی چنین روابطی باشند.
او میگوید این تعاملات احتمالاً بخشی از ویژگیهایی هستند که میلیونها سال پیش، بسیار پیش از ظهور انسان خردمند، شکل گرفتهاند و بعدها زمینهساز رابطه ویژه انسان با حیوانات شدهاند.
به گفته گروتر، این یافتهها درک ما را از تکامل همدلی، انعطافپذیری اجتماعی و توانایی برقراری ارتباط با گونههای دیگر گسترش میدهد.
در طبیعت، بسیاری از روابط میان گونههای مختلف بر پایه منفعت متقابل شکل میگیرد. برای مثال، گونههای مختلف ماهی برای کاهش خطر شکار شدن به صورت دستههای مشترک شنا میکنند یا گورخرها و شترمرغها با تکیه بر قدرت بینایی و بویایی یکدیگر، شانس بقای خود را افزایش میدهند.
اما روابطی که در این پژوهش بررسی شدهاند، تفاوت مهمی با این همکاریها دارند. زمانی که یک میمون کنار حیوانی از گونهای دیگر میخوابد، با آن بازی میکند یا از آن مراقبت میکند، معمولاً منفعت مستقیمی برایش قابل تشخیص نیست. همین موضوع نشان میدهد که کنجکاوی، مهربانی و تمایل به برقراری ارتباط اجتماعی با گونههای دیگر، احتمالاً ریشهای عمیق در فرگشت نخستیسانان دارد.
پژوهشگران معتقدند نتایج این مطالعه تنها برای شناخت بهتر رفتارهای اجتماعی نخستیسانان اهمیت ندارد، بلکه میتواند در مدیریت باغوحشها و مراکز نگهداری حیاتوحش نیز کاربرد داشته باشد؛ زیرا شناخت بهتر روابط مثبت میان گونههای مختلف میتواند به طراحی فضاهای مشترک و بهبود رفاه حیوانات کمک کند.
گروتر در پایان میگوید: «سالها تصور میشد انسان تنها گونهای است که میتواند با حیوانات دیگر روابط اجتماعی نزدیک برقرار کند. اما پژوهش ما نشان میدهد بسیاری از نخستیسانان نیز کنجکاوی، بردباری و حتی رفتارهای مراقبتی چشمگیری نسبت به حیواناتی از گونههای دیگر از خود نشان میدهند؛ رفتاری که شاید ریشههای تکاملی علاقه امروز ما به حیوانات خانگی را توضیح دهد».
