به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
به گزارش خبرفوری به نقل از المونیتور، توافق دفاعی مکه در ماه اوت میان سه کشور امضا شد و بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به هر سه کشور تلقی میشود. همین عبارت باعث شد بسیاری آن را با ماده پنجم پیمان ناتو مقایسه کنند؛ اما برخلاف ناتو، این توافق تاکنون سازوکار مشخصی برای واکنش نظامی خودکار تعریف نکرده است.
ائتلافی که هنوز عملیاتی نشده است
یکی از مهمترین دلایل خودداری اعضای پیمان از ورود مستقیم به جنگ، زمان کوتاهی است که از تشکیل آن گذشته است.
یک مقام ترکیهای گفته است ائتلاف جدید برای تبدیلشدن به یک ساختار نظامی عملیاتی به زمان نیاز دارد. به گفته او، توافق مکه در درجه نخست چارچوبی برای همکاری دفاعی و بازدارندگی ایجاد میکند و قرار نیست با امضای آن، نیروهای سه کشور بلافاصله وارد یک جنگ مشترک شوند.
بیشتر بخوانید:
حوثیها به بابالمندب نزدیکتر شدند | چرا ترامپ برای ورود به جنگ یمن عجله ندارد؟
۹۲ کماندوی آمریکایی در ایران؛ واقعیت یا روایت هالیوودی؟ | پشت پرده عملیات ۵۰ ساعته نجات خلبان آمریکایی
اجماعسازی برای دور تازه حملات | از تاسیسات هستهای تا نفت؛ آمریکا چه گزینههایی دارد؟
سرباز روسی به پهپاد اوکراینی میگوید اول رفیقش را بکشد تا او سیگارش تمام شود! | ببینید
در واقع، متن کامل این توافق تاکنون به صورت عمومی منتشر نشده و مشخص نیست هر یک از اعضا در صورت حمله به عضو دیگر دقیقا چه تعهد نظامیای بر عهده خواهد داشت. بیانیه مشترک تنها بر تقویت همکاریهای دفاعی و ایجاد بازدارندگی جمعی تأکید کرده است.
حملات حوثیها و آزمون نخست پیمان
در هفتههای اخیر، حوثیها حملات موشکی و پهپادی خود علیه جنوب عربستان را افزایش دادهاند. این حملات، مناطق و تأسیسات مختلفی را هدف قرار داده و در مواردی به تأسیسات انرژی و زیرساختهای حیاتی عربستان آسیب رسانده است. با این حال، پاکستان تاکنون از اعزام نیرو یا آغاز عملیات نظامی علیه حوثیها خودداری کرده است.
اسلامآباد تأکید کرده که عضویت در پیمان مکه به معنای ورود خودکار به جنگ یمن نیست. سخنگوی وزارت خارجه پاکستان نیز اعلام کرده است که در حال حاضر هیچ بحثی درباره اقدام نظامی علیه حوثیها در جریان نیست و پاکستان توافق را متناسب با شرایط و نیازهای خود اجرا خواهد کرد.
چرا پاکستان محتاط است؟
برای پاکستان، ورود مستقیم به جنگ یمن هزینههای سیاسی و نظامی قابل توجهی دارد. این کشور در سالهای گذشته نیز تلاش کرده است از گرفتارشدن در جنگ یمن و رویارویی مستقیم با حوثیها اجتناب کند.
اسلامآباد از یک سو روابط راهبردی نزدیکی با عربستان دارد و از سوی دیگر نمیخواهد درگیر جنگی شود که میتواند دامنه تنشهای منطقهای را گسترش دهد.
اظهارات اخیر مقامهای پاکستانی نیز نشان میدهد که میان «تعهد دفاعی» و «ورود مستقیم به جنگ» فاصله زیادی وجود دارد. حتی اگر حملات حوثیها تهدیدی علیه عربستان محسوب شوند، نحوه پاسخ به این تهدید همچنان به تصمیم سیاسی اعضای پیمان بستگی دارد.
شباهت به ناتو، اما نه یک ناتوی خاورمیانهای
اگرچه عبارت «حمله به یکی، حمله به همه» شباهت زیادی به ماده پنجم ناتو دارد، کارشناسان هشدار دادهاند که نباید پیمان مکه را یک ائتلاف نظامی مشابه ناتو دانست.
ناتو طی دههها ساختارهای فرماندهی مشترک، رزمایشهای منظم، برنامهریزی عملیاتی و نیروهای نظامی هماهنگ ایجاد کرده است. پیمان مکه هنوز در چنین مرحلهای قرار ندارد.
با این حال، اهمیت آن را نمیتوان صرفا نمادین دانست. عربستان، ترکیه و پاکستان هرکدام ظرفیتهای مهمی در اختیار دارند؛ عربستان منابع مالی و انرژی، ترکیه توان نظامی و صنایع دفاعی پیشرفته و پاکستان ارتشی بزرگ و دارای تجربه عملیاتی و همچنین توان هستهای دارد.
ریاض فعلا به دنبال تشدید جنگ نیست
یکی دیگر از دلایل فعال نشدن پیمان، رویکرد محتاطانه عربستان است. ریاض در سالهای اخیر تلاش کرده جنگ یمن را از مسیر مذاکره و کاهش تنش مدیریت کند و تمایلی ندارد حملات حوثیها به جنگی منطقهای و گستردهتر تبدیل شود.
در چنین شرایطی، پیمان مکه ممکن است در مرحله نخست بیشتر نقش بازدارنده داشته باشد تا یک ابزار فوری برای عملیات نظامی.
پرسش اصلی اکنون این است که اگر حملات حوثیها ادامه پیدا کند و شدت آنها افزایش یابد، آیا این پیمان از مرحله بیانیه سیاسی عبور خواهد کرد یا خیر.
به نظر میرسد نخستین آزمون واقعی توافق مکه همینجاست: آیا «حمله به یکی، حمله به همه» فقط یک شعار بازدارنده است یا در نهایت به اقدام نظامی مشترک منجر خواهد شد؟
