به گزارش خبرفوری، طبق قانون جدید بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قرار است از ۷ مهرماه ۱۴۰۵ صدور چک رمزدار ممنوع و چک تضمینشده جایگزین این نوع چک شود. در این گزارش قصد داریم مروری بر مهم ترین سوالات و مطالب مربوط به این چک داشته باشیم.
چک تضمینشده چیست و چه مزایایی دارد؟
چک تضمینشده نوعی چک بانکی است که نیازی به دستهچک ندارد و به درخواست مشتری دارای حساب در بانک صادر میشود. مبلغ آن در لحظه صدور از حساب متقاضی کسر یا مسدود شده و بانک پرداخت آن را تضمین میکند؛ بنابراین، برخلاف چکهای عادی، امکان برگشت خوردن (عدم پرداخت) این چکها وجود ندارد.
مهمترین تفاوت چک تضمینشده با چک رمزدار
با وجود شباهت نسبی چک تضمینشده به رمزدار، این دو نوع چک تفاوتهایی هم با یکدیگر دارند. مهمترین این تفاوتها بدین شرح است:
الف. حذف محدودیت جغرافیایی: چکهای رمزدار پیشین تنها در محدوده جغرافیایی مشخص و عموماً بهصورت استانی قابلیت نقدشوندگی داشتند. اما چکهای تضمینشده بدون هیچ محدودیت جغرافیایی در سراسر کشور قابل صدور و مبادله هستند.
ب. قابلیت استعلام و شفافیت: چک رمزدار قابلیت استعلام نداشت و ذینفع صرفاً با مراجعه به شعبه صادرکننده میتوانست از صحت آن اطمینان حاصل کند. در مقابل، چک تضمینشده مجهز به «شناسه صیاد» است و تمامی اطلاعات آن در سامانه صیاد (پیچک) ثبت میشود. ذینفع میتواند از طریق اینترنتبانک، همراهبانک، خودپردازها، اپلیکیشنهای موبایلی و پیامک (سرشماره ۴۰۴۰۷۰۱۷۰۱) از صحت چک اطمینان حاصل کند.
صدور چک رمزدار از چه زمانی ممنوع میشود؟
بانک مرکزی در بخشنامه شماره ۱۳۰۲۸۳/۰۵ مورخ یکم شهریورماه ۱۴۰۵، برنامه زمانی مشخصی را برای این انتقال ابلاغ کرده است:
- از ۷ مهر ۱۴۰۵: صدور چک رمزدار ممنوع میشود و بانکها موظفند چکهای تضمینشده را بهصورت آنی پرداخت کنند و از منوط کردن پرداخت به تسویه بینبانکی خودداری نمایند.
- از یکم دی ۱۴۰۵: مبادله (نقد کردن) چکهای رمزدار صادره پیشین نیز بهطور کامل ممنوع خواهد شد.
بانک مرکزی تأکید کرده است که مهلت اعلامشده برای آمادهسازی شبکه بانکی در نظر گرفته شده و امکان تمدید مجدد آن وجود نخواهد داشت.
چرا بانک مرکزی تصمیم به ایجاد چک تضمینشده گرفت؟
سالها است که چک رمزدار به دلیل تضمین پرداخت توسط بانک، یکی از مطمئنترین ابزارهای جابهجایی پول در معاملات بزرگی مانند خرید و فروش ملک و خودرو محسوب میشود. با این حال، این ابزار از نگاه سیاستگذار پولی یک نقص اساسی دارد؛ نقصی که نه به اعتبار مالی، بلکه به شفافیت و قابلیت رهگیری جریان پول مربوط میشود. سامانه «صیاد» که پیشتر برای مدیریت چکهای عادی راهاندازی شده بود، اکنون به آخرین حلقه این زنجیره یعنی چکهای رمزدار رسیده است تا شفافیت و نظارت بیشتری برای نظام بانکی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، برای رهگیری چکهای صادرشده، بانک مرکزی صدور چکهای تضمینشده را آغاز کرده است.
مهمترین فواید چک تضمینشده و جایگزینیاش با چک رمزدار
با اجرای این طرح، فعالان اقتصادی و عموم مردم دیگر نگران برگشت خوردن چک در معاملات کلان نخواهند بود. چک تضمینشده با همان ضمانت پرداخت قبلی، اما با شفافیت و امنیت بیشتر، به ابزاری کارآمد برای تسویههای تجاری و معاملات بزرگ تبدیل خواهد شد. کارشناسان معتقدند این تصمیم که با کاهش استفاده از چک رمزدار در سالهای اخیر همراستا بوده، گامی بلند در جهت یکسانسازی رویههای پرداخت و افزایش اعتماد در نظام بانکی کشور محسوب میشود.
