نبض تجاری دبی هنوز می زند

در این گزارش آمده است:

در امتداد آبراه اصلی در قلب تجاری قدیمی شهر دبی، بخش‌های طولانی اسکله، که محل تجارت دریایی تاریخی آن با ایران بود، اکنون عمدتا متروکه شده‌اند.

فعالیت‌های کشتیرانی شامل لنج‌های چوبی که برای دهه‌ها کالا را از خور دبی به بنادر ایران منتقل می‌کردند، به وضوح محو شده است. در پایین دست رودخانه، قایق‌های ماهیگیری به اسکله‌ها بسته شده‌اند، اما یکی از معدود خدمه‌ای که هنوز حضور دارد، گفت که دیگر اجازه ورود به خلیج فارس را ندارند.

یک ترمینال اختصاصی برای ترافیک لنج‌ها در دهانه خور، نشانه‌های بیشتری از فعالیت را نشان می‌داد، و لیفتراک‌ها و جرثقیل‌ها در غروب آفتاب پالت‌ها و کانتینرهای کوچک را روی حدود دوازده کشتی بارگیری می‌کردند. اما یک نگهبان امنیتی گفت که کشتی‌ها به سمت عمان و هند در حرکت بودند. او گفت: “از هفته گذشته دیگر خبری از ایران نیست.”

“اَمَل”، ماهیگیر، گفت: “قبل از جنگ، بسیاری از کشتی‌های باری ایرانی به اینجا می‌آمدند. حالا دیگر تمام شده است.”

دبی برای دهه‌ها به عنوان قطب تجاری فراساحلی ایران عمل کرده و خدمات مالی، تجارت و دسترسی به بازارهای جهانی را که اقتصاد تحریم‌شده تهران به شدت به آن نیاز داشت، فراهم می‌کرد.

دبی با داشتن روابط تجاری و تاریخی مشترک که حتی پیش از تاسیس امارات متحده عربی در سال ۱۹۷۱ وجود داشت، محل سکونت چند صد هزار نفر از ساکنان و بازرگانان ایرانی و همچنین بانک‌ها، تجارتخانه‌ها و تجارت لنج‌های کوچک است.

این امر اکنون پس از اعلام برنامه‌های امارات و ایالات متحده برای هدف قرار دادن تجارت ایران و آنچه واشنگتن آن را “روز دی اقتصادی” برای به زانو درآوردن تهران توصیف کرده است، در معرض خطر قرار گرفته است.

امارات متحده عربی که پس از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل در فوریه، متحمل حملات تلافی‌جویانه ایران شد، هفته گذشته ساعاتی پس از متهم کردن تهران به هدف قرار دادن ترافیک دریایی در آب‌های خود، اعلام کرد که تمام تجارت، مبادلات تجاری و معاملات مالی را به حالت تعلیق در می‌آورد.

یک روز بعد، دونالد ترامپ، کارزار جدیدی از “جنگ اقتصادی” علیه ایران اعلام کرد و واشنگتن “عملیات طرد اقتصادی” را آغاز کرد و گفت که تحریم‌های ثانویه علیه کسانی که با ایران تجارت می‌کنند را گسترش خواهد داد.

این امر جامعه تجاری ایرانی دبی را بار دیگر نگران آینده خود کرده است. “اسفندیار باتمانقلیچ”، مدیر اجرایی اندیشکده بنیاد بورس و بازار مستقر در بریتانیا، گفت: “در حالی که چین بزرگترین شریک تجاری ایران است، نوع تجارتی که از طریق امارات متحده عربی انجام می‌شود واقعا مهم است.”

او گفت:” امارات متحده عربی تنها مسیر واردات ایران است، زیرا ایران به جز جبل علی در دبی به هیچ بندر کانتینری بزرگ دیگری دسترسی ندارد. اگر می‌خواهید رشد اقتصادی ۹۰ میلیونی را حفظ کنید، واقعا به این زیرساخت نیاز دارید.”

تجارت بین امارات متحده عربی – یکی از نزدیکترین متحدان منطقه‌ای ایالات متحده – و ایران قبل از جنگ تقریبا ۳۰ میلیارد دلار سالانه بود که بخش عمده‌ای از آن توسط لنج‌های چوبی که شهر قدیمی دبی را شکل می‌دادند – جایی که بازارهای ادویه و طلای آن نیز در آن قرار دارند – امکان‌پذیر می‌شد.

تحلیلگران در مورد موفقیت کارزار فشار اقتصادی تردید دارند. اما جنگ شش ماهه که اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده و بسته شدن تنگه هرمز، به بازرگانان این شهر قدیمی آسیب رسانده است.

دانیال، یک مغازه‌دار ایرانی که از ذکر نام کامل خود خودداری کرد، هنوز زعفران ایران را از موجودی‌هایی که قبل از شروع جنگ خریداری شده بود، می‌فروخت. اما به گفته او، با کند شدن ترافیک کشتیرانی از ایران، بازرگانان ایرانی اکنون جعبه‌های کوچک‌تری از زعفران را در چمدان‌های خود می‌آورند و قیمت این ادویه لوکس را بیش از یک پنجم افزایش می‌دهند.

تاثیر جنگ بر تجارت در بازار نزدیک مغازه دانیال مشهود بود. حداقل شش فروشگاه، که برخی متعلق به ایرانیان و برخی نیز افغان‌ها بودند، بسته شده بودند و پنجره‌های آنها با تابلوهایی که اعلام می‌کردند “به دلیل تعمیرات بسته شده‌اند” – یادآور هتل‌های لوکسی که در اوایل جنگ درهای خود را به بهانه بازسازی طولانی مدت بسته بودند – بسته شده بود.

دانیال گفت: “ما هیچ درآمدی نداریم، با این حال هنوز باید اجاره بپردازیم.” در اقدامی که نشان می‌دهد مقامات دبی ممکن است در حال تشدید محدودیت‌های نظارتی بر بازرگانان ایرانی باشند، بازرسان بازرگانی در هفته‌های اخیر او و چندین مغازه دار دیگر را به دلیل آنچه که او تخلفات کوچک بوروکراتیک توصیف کرد، جریمه کردند. او گفت: “آنها سخت‌گیرتر شده‌اند، ۹۰ درصد مغزه های راسته ما جریمه شدند.”

از زمان آغاز جنگ، امارات متحده عربی حملات بیشتری از سوی ایران نسبت به سایر کشورهای خلیج فارس متحمل شده است، با تقریبا ۳ هزار موشک که به سمت این کشور شلیک شده و باعث رکود گردشگری و آسیب به زیرساخت‌های کلیدی شده است.

این امر باعث ایجاد موضع جنگ‌طلبانه در امارات متحده عربی شد، که حتی حملات هوایی مخفیانه‌ای را علیه ایران در اوایل جنگ آغاز کرد و دبی در همان اوایل یک باشگاه و بیمارستان مرتبط با ایران را تعطیل کرد.

برخی از تجارت‌ها – از جمله کشتی‌های بادبانی و پروازهای ایران به دبی – دوباره از سر گرفته شده، زیرا ابوظبی و تهران پس از توافق موقت کوتاه مدت ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن که قرار بود تنگه را بازگشایی کند، به دنبال کاهش تنش‌ها بودند.

اما این تلاش دیپلماتیک پس از شلیک موشک‌های ایران به سمت امارات متحده عربی در هفته گذشته، که از اواسط ماه مه مستقیما هدف قرار نگرفته بود، متوقف شد.

باتمانقلیچ با این حال گفت که امارات متحده عربی “توانایی شگفت‌انگیزی برای پیگیری منافع خود از طریق دیپلماسی اقتصادی دارد.”

او گفت: “در طول ۲۰ سال گذشته، آنها سطح تعامل اقتصادی خود با ایران را در دوره‌های مختلف تعدیل کرده‌اند. اما هرگز واقعا اجازه نداده‌اند که تحریم‌های ایالات متحده به طور کامل میزان تجارت آنها را تعیین کند.”

برخی از اتباع ایرانی که دانیال می‌شناخت، تصمیم به ترک امارات متحده عربی گرفته بودند، نه تنها به دلیل نگرانی در مورد اینکه آیا هنوز در کشوری که بسیاری از آنها در آن متولد شده‌اند یا تمام عمر خود را در آنجا گذرانده‌اند، مورد استقبال قرار می‌گیرند، بلکه “بیشتر آنها ورشکسته هستند.” او نیز در حال برنامه‌ریزی برای بستن چمدان و ترک آنجا بود.

اما بسیاری معتقدند که روابط تجاری ایران با دبی بسیار عمیق‌تر از آن است که بتوان آن را به طور کامل ریشه‌کن کرد. “جاستین الکساندر”، مدیر مشاوره خلیج اکونومیکس و عضو غیرمقیم موسسه سیاست عمومی بیکر، گفت: “تجار ایرانی حتی از مدت‌ها قبل از دوران نفت، جزء اساسی اقتصاد دبی بوده‌اند.”

وزارت خزانه‌داری ایالات متحده روز جمعه اعلام کرد که به عنوان بخشی از سرکوب اقتصادی خود علیه تهران، دسترسی بانکی شعب بانک “مصر”، دومین بانک بزرگ مصری در امارات را به موسسات مالی ایالات متحده قطع خواهد کرد.

بازرگانان در ایران لحنی اعتراضی داشتند و به نظر می‌رسید که آماده مواجهه با هرگونه محدودیت بیشتر در فعالیت‌های خود هستند. این کشور دهه‌ها صرف ایجاد مسیرهای تجاری جایگزین و انتقال پرداخت‌ها از طریق صرافی‌ها یا شرکت‌های صوری کرده است که برای مقاومت در برابر تحریم‌ها طراحی شده‌اند.

یک تاجر ساکن تهران گفت: “ما اکنون کالاهای زیادی را در انبارهای ترکیه قرار داده‌ایم تا در صورت بسته شدن مجدد مسیر امارات، از آنها استفاده کنیم.” وی گفت که به نظر می‌رسد تجارت لنج‌های ایرانی با دبی محدود شده است، اما گفت که برخی از محموله‌ها از طریق عمان تغییر مسیر داده‌اند. ایالات متحده از اواسط ماه ژوئیه محاصره دریایی بنادر ایران را حفظ کرده است.

با این حال، این تاجر گفت که توانسته است با وارد کردن مقاصد جعلی با اسناد رسمی، محموله‌هایی را در کشتی‌های دبی که به مقصد بندر عباس ایران بودند، بارگیری کند. هزینه حمل و نقل کالا افزایش یافته بود، اما هنوز کمتر از اوج جنگ بود، زمانی که امارات متحده عربی تقریبا هر روز مورد حملات تلافی جویانه ایران قرار می‌گرفت و تعداد کمی کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

این تاجر ایرانی گفت: “ما همانطور که تحریم‌ها را دور می‌زدیم، از محاصره نیز عبور می‌کنیم. چیز زیادی تغییر نکرده است.”

در جای دیگری از دبی، مشاغل ایرانی طبق معمول به کار خود ادامه دادند. یک فروشنده میوه و سبزیجات در بازار بزرگ سرپوشیده ساحلی، محصولات ایرانی – کاهو، ذرت شیرین، گوجه فرنگی و بادام – را می‌فروخت که به گفته او، از طریق کانال‌های دریایی مستقر وارد می‌شدند. او گفت: “گاهی اوقات کمی کمتر، گاهی کمی بیشتر، اما اکنون خوب است.”

به گفته یکی از کارمندان که از طریق تلفن با او تماس گرفته شد، شورای کسب و کار ایران، یک سازمان غیرانتفاعی که تجارت دوجانبه را ترویج می‌دهد، هنوز فعال است. آژانس‌های مسافرتی در تهران این هفته اعلام کردند که خطوط هوایی ایران هنوز به دبی پرواز می‌کنند.

و دو بانک پیشرو ایرانی، بانک ملی و بانک صادرات – که هر دو تحت تحریم‌های ایالات متحده هستند – هنوز باز هستند و به مشتریان خدمات ارائه می‌دهند. “اسکات بسنت”، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، خواستار تعطیلی تمام شعب بانک ملی در جهان شد. این دو بانک ایرانی روی هم رفته بیش از ۱۲ شعبه در امارات متحده عربی دارند.

یکی از کارمندان بانک ملی گفت که برخی از مشتریان آنها، چه از ایران، روسیه یا مشتریان محلی، در ابتدا نگران سرنوشت سپرده‌های خود بودند، اما تاکنون هیچ تاثیر قابل توجهی بر معاملات مالی روزمره، از جمله وام‌دهی و تامین اعتبار اسنادی، وجود نداشته است. او گفت که این بانک اخیرا مجوز خود را با بانک مرکزی امارات تمدید کرده است.

این کارمند بانک ملی گفت: “کسب و کار متوقف شده است، اما تمام جهان تحت تاثیر قرار گرفته است.” او همچنین گفت که بیش از دو دهه در این بانک کار کرده است و دوره های قبلی تحریم‌ها را به یاد دارد. او گفت: “ما به این موضوع عادت کرده‌ایم.”