به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
برنامه تولیدیِ مربوط به سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ که از سوی یکی از تولیدکنندگان بزرگ صنایع دفاعی روسیه تهیه شده و روزنامه فایننشال تایمز به آن دست یافته است، جزئیات یک سفارش صادراتی برای پرتابگرهای نصب‌شونده روی بالگرد را تشریح می‌کند. در این سند، خریدار با نام رمزی معرفی شده است که در اسناد دفاعی روسیه برای اشاره به ایران به کار می‌رود. این سفارش نشان می‌دهد دو متحد از زمان تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، چگونه روابط نظامی خود را تقویت کرده‌اند.
مقام‌های اطلاعاتی غربی می‌گویند روسیه و ایران در جریان جنگ خاورمیانه در سال جاری، بیش از پیش به همکاری و مشارکت راهبردی خود عمق بخشیده‌اند؛ این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اخیراً مدعی شده بود مسکو برای کمک به جمهوری اسلامی «تقریباً هیچ کاری» انجام نمی‌دهد.
فایننشال تایمز پیش‌تر در گزارشی مدعی شده بود که روسیه به ایران در توسعه موشک‌های کروز فراصوت کمک کرده، موشک‌های ضدهوایی دوش‌پرتاب «وربا» را به این کشور فروخته و درباره اطلاعاتی که ممکن است به تسلیحات هسته‌ای مربوط باشد، با تهران وارد تعامل شده است.
نیکول گرایفسکی، پژوهشگر غیرمقیم بنیاد کارنگی برای صلح بین‌المللی، گفت: این موضوع نشان‌دهنده تمایل روسیه به ادامه تأمین تسلیحات برای ایران است؛ آن هم با وجود نیازهای نظامی روسیه در دوران جنگ و در شرایطی که مسکو نسبت به گذشته نگرانی بسیار کمتری از اعتراض‌های غرب دارد.
سند تولیدی مورد اشاره را سازمان اطلاعاتی خصوصی اوکراینی «دالاس آنالیتیکس» در اختیار فایننشال تایمز قرار داده است. این سند ضمیمه نامهای است که شرکت «ویمپل»، یکی از طراحان برجسته موشک و سامانه‌های پرتاب در روسیه، در ماه می ۲۰۲۴ ارسال کرده بود.
ویمپل در این نامه از یک دفتر طراحی دفاعی دیگر روسیه به نام «کا‌بی‌ام» خواسته بود تحویل قطعات موردنیاز برای دو نوع پرتابگر موشک، با نامهای «اِی‌پی‌یو-اِل» و «اِی‌پی‌یو-۳۰۵»، را تسریع کند. این پرتابگرها عمدتاً روی بالگردها نصب می‌شوند. ویمپل هشدار داده بود که تأخیر در تحویل قطعات ممکن است ۹ قرارداد را با خطر مواجه کند.
برنامه تولیدی پیوست این نامه، نام هفت مشتری روس و دو خریدار خارجی را فهرست کرده است. چین یکی از این خریداران معرفی شده و سفارش آن شامل ۱۹۲ پرتابگر «اِی‌پی‌یو-۳۰۵» است.
خریدار خارجی دیگر که تنها با عنوان «کا-۱۰» مشخص شده، سفارش ۹۰ پرتابگر «اِی‌پی‌یو-اِل» را ثبت کرده است.
به گفته فردی آگاه به این موضوع و بر اساس اسناد داخلی روسیه که فایننشال تایمز به آن‌ها دست یافته، سازمان دولتی صادرات تسلیحات روسیه، موسوم به «روس‌آبارون‌اکسپورت»، از کد «کا-۱۰» برای اشاره به ایران استفاده می‌کند.
یکی از قراردادهای مربوط به هواپیماهای آموزشی جت و هواپیماهای تهاجمی سبک «یاک-۱۳۰» که فایننشال تایمز به آن دست یافته، خریدار را به‌صراحت «کا-۱۰، ایران» معرفی می‌کند.
در سند دیگری، یعنی برنامه تولید سال ۲۰۲۳ یکی از شرکت‌های تابعه شرکت دولتی صنایع دفاعی روسیه، «روستک»، نام شش فروند هواپیمای یاک-۱۳۰ درج شده که مقصد آن‌ها کا-۱۰ بوده است. طبق این برنامه، قرار بود دو فروند در نیمه نخست سال و چهار فروند دیگر در نیمه دوم تولید شوند.
این برنامه با گزارش‌های منتشرشده درباره تحویل این هواپیماها مطابقت دارد. در سال ۲۰۲۳، خبرگزاری تسنیم گزارش داد که ایران دو فروند یاک-۱۳۰ دریافت کرده است. بر اساس اطلاعات مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم، تا پایان سال ۲۰۲۴ هر شش فروند به ایران تحویل داده شده بودند.
با این حال، این سند مشخص نمی‌کند که آیا پرتابگرهای در نظر گرفته‌شده برای ایران در نهایت به این کشور تحویل داده شده‌اند یا خیر.
هر دو نوع پرتابگر برای حمل موشک هدایت‌شونده سبک و چندمنظوره روسیه طراحی شده‌اند؛ موشکی که با نام «اِل‌اِم‌یوآر» یا «ایزدلیه ۳۰۵» شناخته می‌شود. این موشک یک جنگ‌افزار دقیق است که توانایی هدف قرار دادن اهداف متحرک را دارد.
این موشک نخستین بار در نمایشگاه نظامی «ارتش روسیه» در سال ۲۰۲۱ رونمایی شد و در سال ۲۰۲۲ وارد خدمت نظامی شد. از آن زمان تاکنون، نیروهای روسی به‌طور گسترده در جنگ اوکراین از آن استفاده کرده‌اند.
یکی از نمایندگان سازمان دالاس آنالیتیکس گفت: سرعت این موشک بسیار بیشتر از یک پهپاد است و در مدت‌زمان بسیار کوتاه‌تری به هدف می‌رسد. این موشک با سرعتی در حدود ۲۳۰ متر بر ثانیه، مسافت ۱۴ کیلومتر را تقریباً در یک دقیقه طی می‌کند.
اپراتور می‌تواند مسیر موشک را در طول پرواز هدایت کند؛ قابلیتی که به آن اجازه می‌دهد اهداف کوچک و متحرک را با دقت مورد اصابت قرار دهد.
این نماینده افزود: مفهوم عملیاتی این سلاح، شلیک و جابه‌جایی سریع است: ابتدا به موضع شلیک می‌روید، موشک را پرتاب می‌کنید، هدف را منهدم می‌کنید و سپس به‌سرعت از محل خارج می‌شوید.
این سلاح کوتاه‌برد به‌ویژه برای عملیات‌های یورش و کمین مناسب است و فرصت بسیار اندکی برای واکنش در اختیار دشمن قرار می‌دهد.
بر اساس «راهنمای جهانی تجهیزات ارتش آمریکا»، پرتابگرهای «اِی‌پی‌یو-اِل» برای بالگردهای تهاجمی «می-۲۸» روسیه طراحی شده‌اند و هر یک می‌توانند دو موشک حمل کنند؛ در حالی که پرتابگر «اِی‌پی‌یو-۳۰۵» تنها ظرفیت حمل یک موشک را دارد.
ایران هم‌اکنون بالگردهای روسی می-۲۸ را در اختیار دارد.
در نوامبر ۲۰۲۳، مهدی فرحی، معاون وزیر دفاع ایران، به خبرگزاری تسنیم گفت که مقدمات لازم برای پیوستن این بالگردها به نیروهای مسلح ایران نهایی شده است.
در ژانویه ۲۰۲۶، محمد طاهری، خبرنگار خبرگزاری تسنیم، عکسی از یک بالگرد می-۲۸ منتشر کرد و در توضیح آن نوشت: «ان‌شاءالله خدمت سربازی خوبی داشته باشید.»
در اواخر همان ماه، تصاویری از یک بالگرد می-۲۸ در آشیانه‌ای در تهران در فضای مجازی منتشر شد. پژوهشگران فعال در حوزه اطلاعات منابع باز با استفاده از روش مکان‌یابی جغرافیایی، محل استقرار این هواگرد را به یکی از تأسیسات هوانوردی ایران نسبت دادند.
هانا نوته، مدیر برنامه اوراسیا در مرکز مطالعات منع گسترش تسلیحات هسته‌ای جیمز مارتین، گفت روسیه با احتیاط در حال حرکت در مسیری باریک و حساس است تا اطمینان حاصل کند که حمایت این کشور از ایران به روابطش با سایر طرف‌ها، از جمله کشورهای دیگر خاورمیانه و ایالات متحده، لطمه نمی‌زند.
وی افزود: روسیه همچنان در زمینه میزان دخالت خود در این جنگ، خطوط قرمز مشخصی دارد. به همین دلیل است که حمایتی که این کشور از ایران ارائه کرده، از نظر عملیاتی مفید است، اما به عاملی تعیین‌کننده برای تغییر سرنوشت این جنگ تبدیل نمی‌شود.
