به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
مدیریت پسماند در کلان‌شهری مانند تهران، تنها به جمع‌آوری و انتقال زباله به محل دفن محدود نمی‌شود و کاهش تولید پسماند، تفکیک از مبدأ، توسعه بازیافت و کنترل پیامدهای زیست‌محیطی دفن، از مهم‌ترین الزامات آن به شمار می‌رود. در این میان، دفن سنتی پسماند و پیامدهایی همچون تولید شیرابه، انتشار گاز متان و احتمال آلودگی خاک و آب‌های زیرزمینی، ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت پسماند پایتخت را دوچندان کرده است.
باغخانی‌پور: چالش اصلی مدیریت پسماند تهران، کاهش سهم دفن است
محمدصابر باغخانی‌پور، مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، با اشاره به چالش‌های مدیریت پسماند در پایتخت اظهار کرد: چالش اصلی مدیریت پسماند تهران امروز دیگر صرفاً محل دفن نیست، بلکه مسئله اصلی، کاهش تولید پسماند، تفکیک مؤثر از مبدأ و رساندن سهم پسماندی است که در نهایت نیازمند دفن می‌شود به حداقل ممکن است.
وی با اشاره به موانع اجرای تفکیک از مبدأ در تهران افزود: این موضوع از دو جنبه اجرایی با چالش مواجه است؛ نخست، طراحی نادرست مخازن ۱۱۰۰ لیتری در سطح خیابان‌هاست که عملاً دسترسی شبکه‌های غیررسمی زباله‌گردی را تسهیل کرده و بخش ارزشمند پسماند را از چرخه یکپارچه مدیریت شهری خارج می‌کند.
باغخانی‌پور ادامه داد: مسئله دوم به شیوه جمع‌آوری پسماند بازمی‌گردد. راهکارهایی مانند انتقال مخازن به داخل منازل و جمع‌آوری درب منزل یا حذف مخازن خیابانی، پیش‌تر در قالب طرح‌های پایلوت در برخی مناطق مطالعه و حتی اجرا شده‌اند، اما به دلیل چالش‌هایی مانند تراکم بالای بافت شهری و نبود یکپارچگی لجستیکی، تاکنون به رویه‌ای فراگیر و موفق تبدیل نشده‌اند.
مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران با اشاره به پیامدهای زیست‌محیطی دفن پسماند در آرادکوه گفت: آرادکوه سال‌ها محل نهایی بخش قابل توجهی از پسماند تهران بوده و این موضوع پیامدهایی مانند تولید شیرابه، انتشار بو و گاز متان و ایجاد ریسک برای خاک و آب‌های زیرزمینی را به دنبال دارد.
وی تأکید کرد: راه‌حل پایدار، صرفاً انتقال محل دفن نیست، بلکه باید از ابتدا میزان پسماند ورودی به بخش دفن کاهش یابد. در همین راستا، توسعه تفکیک از مبدأ، افزایش ظرفیت و راندمان خطوط پردازش، بازیافت، مدیریت پسماند آلی و بهبود مدیریت شیرابه باید به‌صورت هم‌زمان دنبال شود.
دفن مستقیم پسماند در آرادکوه به کمتر از ۵ درصد رسید
باغخانی‌پور با اشاره به آمار اعلام‌شده از سوی سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران در شهریور ۱۴۰۵ بیان کرد: دفن مستقیم پسماند بدون پردازش در آرادکوه به کمتر از ۵ درصد رسیده است و هم‌زمان توسعه خطوط پردازش، تفکیک از مبدأ و استفاده از فناوری‌های جدید در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: این آمار نشان می‌دهد حرکت از دفن مستقیم آغاز شده است، اما به معنای حل کامل مسئله دفن نیست؛ چراکه از منظر محیط زیست، آنچه اهمیت دارد کاهش پایدار جرم و حجم پسماند نهایی و همچنین کنترل آثار دفن موجود و قدیمی، به‌ویژه شیرابه و گاز متان است.
کاهش وابستگی به دفن، نیازمند تکمیل زیرساخت‌هاست
مدیرکل محیط زیست و توسعه پایدار شهرداری تهران درباره زمان‌بندی کاهش وابستگی پایتخت به دفن سنتی پسماند نیز گفت: تحقق کاهش جدی وابستگی به دفن، به چند زیرساخت وابسته است و صرفاً با اجرای یک پروژه محقق نمی‌شود.
باغخانی‌پور خاطرنشان کرد: هدف باید این باشد که طی چند سال آینده، با تکمیل زیرساخت‌های تفکیک و پردازش، توسعه بازیافت و استحصال انرژی، سهم پسماند نهایی نیازمند دفن به‌صورت مرحله‌ای کاهش پیدا کند.
وی در پایان تأکید کرد: هدف، جایگزین کردن یک محل دفن با محل دفن دیگر نیست، بلکه باید خودِ دفن کاهش یابد. از منظر محیط زیست نیز هم‌زمان با کاهش پسماند ورودی به محل دفن، پایش و کنترل شیرابه، گاز متان و آثار احتمالی آن بر خاک و آب‌های زیرزمینی باید ادامه داشته باشد.
در مجموع، اظهارات باغخانی‌پور نشان می‌دهد که کاهش وابستگی تهران به دفن سنتی پسماند، بیش از هر چیز به اصلاح نظام جمع‌آوری، تقویت تفکیک از مبدأ و توسعه زیرساخت‌های پردازش و بازیافت وابسته است مسیری که با وجود کاهش دفن مستقیم پسماند در آرادکوه به کمتر از ۵ درصد، همچنان نیازمند تکمیل زیرساخت‌ها و کنترل مستمر پیامدهای زیست‌محیطی دفن است.
