دانشمندان موفق شدهاند در دل بیابانهای مصر، بقایای فسیلشدهای از یک قبرستان باستانی متعلق به کوسهها را کشف کنند. بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲، دندانهای فسیلشده متعلق به هفت گونه مختلف از کوسهها با قدمت چند میلیون سال در فلات ابوطرطور واقع در صحرای غربی مصر پیدا شده بود که اطلاعات مفیدی درباره گذشته پرآب این منطقه کویری به همراه دارند.
«طارق یاسین»، دیرینهشناس دانشگاه قاهره در مصر و نویسنده ارشد این پژوهش، توضیح داده که یافتههای جدید نشان میدهد این منطقه در گذشته دریایی مملو از حیات و زیستبوم غنی دریایی بوده که از شرایط آبوهوایی مساعد، نور کافی خورشید و میزان اکسیژن مناسب برای تکثیر و رونق آبزیان بهره میبرده است. در طول دوران کرتاسه که بین ۱۴۵ تا ۶۶ میلیون سال قبل جریان داشت، دمای عمومی کره زمین بالاتر از زمان حاضر بوده و سطح آب دریاها تا ۱۷۰ متر از ارتفاع کنونی فراتر میرفت. این پدیده سبب شکلگیری دریاهای کمعمق در مناطقی شد که امروزه به بیابانهای کاملاً خشک تبدیل شدهاند.
فلات ابوطرطور در امتداد Duwi Formation واقع شده است؛ یک ساختار صخرهای متعلق به دوره کرتاسه پسین که سراسر صحراهای شرقی و غربی مصر را در بر میگیرد. پیشازاین نیز پژوهشگران در این لایههای زمینشناسی فسیلهای متعددی از ماهیها، لاکپشتهای دریایی و سایر خزندگان دریایی پیدا کرده بودند که نشاندهنده جریان داشتن یک اکوسیستم دریایی پررونق در گذشته است.
علاوهبراین، صخرههای این منطقه سرشار از سنگ فسفریت هستند؛ نوعی سنگ رسوبی متراکم که از بقایا، استخوانها و پوستههای سخت جانوران دریایی تشکیل میشود. به گفته یاسین، تیم تحقیقاتی پیش از آغاز مأموریت میدانست که بسترهای غنی از فسفات توانایی بالایی در حفظ فسیل مهرهداران دارند، اما پیدا کردن فسیل کوسهها شگفتی بسیار هیجانانگیزی برای آنها بود.
پیشتر دندانهای فسیلشده متعلق به دو گونه از کوسههای خالخالی در این محدوده پیدا شده بود، اما کاوشهای تکمیلی بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ به کشف ۱۴ دندان فسیلشده دیگر از دستکم پنج گونه اضافی منجر شد. در میان این یافتهها، فسیل گونهای موسوم به Scapanorhynchus raphiodon که از خویشاوندان کهن دیوکوسه (Mitsukurina owstoni) امروزی محسوب میشود، برای نخستین بار در قاره آفریقا به ثبت رسیده است. همچنین دو گونه دیگر با نامهای علمی Serratolamna serrata و Squalicorax bassanii برای اولین بار در کشور مصر مشاهده شدهاند.
یافتن دندانهای متعلق به هفت گونه مختلف کوسه در یک نقطه از فلات، از وجود یک شبکه غذایی غنی و پرتراکم با حضور فراوان ماهیان کوچکتر برای تغذیه این شکارچیان رأس هرم خبر میدهد. البته این کشف به معنی همزیستی همزمان تمام این کوسهها در یک دوره مشخص نیست و احتمال دارد بقایای آنها به مرور زمان در یک لایه رسوبی روی هم انباشته شده باشند.
تیم تحقیقاتی قصد دارد پژوهشهای خود را در فلات ابوطرطور و نواحی اطراف آن برای دستیابی به فسیلهای بیشتر ادامه دهد. نتایج این اکتشاف در ژورنال علمی Cretaceous Research منتشر شده است.
