در ارتفاعات نوا، در بالادست لاریجان مازندران دوربین برای لحظاتی مهمان یکی از مرموزترین گربهسانان ایران شد؛ گربه پالاس، جانوری کمیاب و کمشناخته که آرام و بیصدا در زیستگاه طبیعی خود ظاهر شد و تصویری ارزشمند را برای طبیعتدوستان ثبت کرد.
ثبت تصویر یک گربه وحشی برای اهل طبیعت، میتواند معنای بسیار بزرگتری داشته باشد؛ نشانهای از اینکه در دل کوهستانهای مازندران هنوز گوشههایی وجود دارد که حیات وحش، دور از هیاهوی انسان، مسیر طبیعی زندگی خود را ادامه میدهد.
گربه پالاس از آن دسته جانورانی است که اطلاعات دقیقی درباره پراکنش و وضعیت جمعیتش در ایران وجود ندارد. زیستگاه اصلی این گربهسان کوچک در آسیای مرکزی قرار دارد و ایران در غربیترین بخش محدوده پراکنش جهانی آن واقع شده است؛ همین موضوع، هر ثبت تازه از حضور این گونه را به یک اتفاق مهم برای پژوهشگران و فعالان محیط زیست تبدیل میکند.
حالا نوا و ارتفاعات بالالاریجان، میزبان تصویری شدهاند که اهمیت دیگری هم دارد؛ تصویری که نشان میدهد ارزشهای طبیعی مازندران فقط در جنگلهای هیرکانی خلاصه نمیشود و پشت رشتهکوهها، در ارتفاعات سنگلاخی و زیستبومهای کوهستانی، گونههایی زندگی میکنند که شاید کمتر دیده شوند، اما حضورشان بخشی از زنجیره پیچیده حیات در طبیعت ایران است و گربه پالاس نیز برای ادامه حیات، به همین زنجیره وابسته است.
یکی از مهمترین طعمههای این گربهسان، پایکاها هستند؛ جوندگانی که حضور جمعیتهای پایدارشان میتواند نقش مهمی در بقای گربه پالاس داشته باشد. بنابراین حفاظت از این گربه کوچک فقط به حفاظت مستقیم از خود حیوان محدود نمیشود؛ باید تمام زیستگاهی را دید که او برای زنده ماندن به آن وابسته است.
شاید همین گربه کوچک و کمحرف، یکی از بهترین یادآوریها برای ما باشد که طبیعت را فقط در قاب جنگلهای سبز هیرکانی نبینیم. بخشی از گنجینه طبیعی مازندران، بالاتر از خط جنگل و در دل ارتفاعات، جایی میان سنگ و سکوت، نفس میکشد و شاید ارزشمندترین کار پس از ثبت چنین تصویری، نه نزدیکتر شدن به این جانور برای گرفتن عکس بهتر، بلکه دورتر ایستادن و اجازه دادن به طبیعت برای ادامه زندگی خودش باشد.
اما این سئوال مطرح است که در کوهستانهای مازندران، چند گونه دیگر زندگی میکنند که هنوز آنها را ندیدهایم و چقدر فرصت داریم پیش از آنکه برای همیشه ناپدید شوند، از زیستگاهشان حفاظت کنیم؟
