به گزارش خبرفوری، ساعتهای هوشمند، دستبندهای ورزشی و اپلیکیشنهای سلامت نیز همین عدد را بهعنوان هدف روزانه پیشنهاد میکنند؛ اما بررسیهای علمی جدید نشان میدهد این معیار مشهور، بیش از آنکه یک قانون پزشکی باشد، میراثی تبلیغاتی است که بعدها جهانی شد.
عددی که از دل تبلیغات آمد، نه آزمایشگاه
برخلاف تصور عمومی، ۱۰ هزار قدم در روز از دل یک مطالعه پزشکی بیرون نیامده است. این عدد نخستین بار در دهه ۱۹۶۰ در ژاپن و با معرفی یک قدمشمار به نام مانوکی یا «متر ۱۰ هزار قدم» رواج یافت؛ محصولی که شرکت یاماسا کلاک در سال ۱۹۶۵ عرضه کرد. انتخاب این عدد، بیشتر به خاطر سادگی، جذابیت و ماندگاری تبلیغاتی آن بود، نه اینکه پژوهشی علمی نشان داده باشد انسان حتما باید به این مرز برسد تا سالم بماند.
بیشتر بخوانید:
پنج چیزی که پزشکان آرزو دارند مردان درباره سلامت جنسیشان بدانند
یک اندام در حال ناپدید شدن، راز طول عمر انسان را در خود دارد!
چرا بعضیها هیچوقت بیمار نمیشوند؟ | راز سیستم ایمنی قوی فقط شانس نیست
با این حال، این رقم بهتدریج به یک استاندارد جهانی تبدیل شد؛ معیاری که امروز بسیاری آن را همسنگ «سلامت» میدانند، بیآنکه بدانند پایه علمی محکمی پشت آن نیست. برای یک فرد عادی، ۱۰ هزار قدم تقریبا معادل ۶ تا ۸ کیلومتر پیادهروی است؛ رقمی که برای بسیاری از افراد کمتحرک، شاغلان پشتمیزنشین یا کسانی که زمان زیادی را در خانه میگذرانند، آسان به دست نمیآید.
فواید سلامتی خیلی زودتر آغاز میشود
اما علم چه میگوید؟ پژوهشها نشان میدهند منافع فعالیت بدنی بسیار زودتر از رسیدن به ۱۰ هزار قدم آغاز میشود. یکی از مطالعات شناختهشده دانشگاه هاروارد روی زنان مسن نشان داد کسانی که بهطور میانگین حدود ۴۴۰۰ قدم در روز راه میرفتند، در مقایسه با افرادی که حدود ۲۷۰۰ قدم برمیداشتند، با خطر مرگ پایینتری روبهرو بودند. هرچه تعداد قدمها بیشتر میشد، خطر مرگ نیز کاهش مییافت؛ اما این روند در حدود ۷۵۰۰ قدم به نقطهای میرسید که پس از آن، افزایش بیشتر قدمها سود چشمگیری اضافه نمیکرد.
این یافته به این معنا نیست که ۷۵۰۰ قدم عددی جادویی است، بلکه نشان میدهد حتی افزایش نسبی تحرک روزانه هم میتواند اثرات مهمی بر سلامت داشته باشد.
مهمتر از عدد، میزان تحرک است
در توصیههای رسمی سلامت عمومی نیز معمولا تأکید اصلی بر «تحرک» است، نه رسیدن به یک عدد ثابت. سازمان جهانی بهداشت توصیه میکند بزرگسالان دستکم ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته داشته باشند؛ یا در صورت فعالیت شدید، حدود ۷۵ دقیقه در هفته ورزش کنند. در این نگاه، قدمهایی که در طول روز برمیداریم تنها یکی از ابزارهای سنجش فعالیت هستند، نه همه آن.
نکته مهمتر این است که نشستن طولانیمدت خود یک عامل خطر محسوب میشود. مطالعات مختلف نشان دادهاند بیتحرکی با افزایش خطر مرگ، بیماریهای قلبی و اختلالات متابولیک همراه است. در مقابل، فعالیت بدنی (اگر حتی زیاد نباشد) میتواند بخشی از این آسیب را جبران کند.
اگر کمتر از ۵ هزار قدم میروید، چه؟
برخی پژوهشها نشان دادهاند افرادی که کمتر از حدود ۵ هزار قدم در روز راه میروند، ممکن است از نظر سلامت متابولیک در وضعیت ضعیفتری قرار داشته باشند. کاهش فعالیت بدنی در درازمدت میتواند خطر ابتلا به بیماریهایی مانند دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و کاهش عملکرد شناختی را افزایش دهد.
اما پیام این مطالعات ناامیدکننده نیست؛ برعکس، آنها نشان میدهند که حتی افزایش اندک در میزان راهرفتن روزانه هم ارزشمند است.
هدف مناسب چیست؟
اگر میانگین روزانه شما مثلا ۳ هزار قدم است، لازم نیست ناگهان خودتان را مجبور کنید که هر روز ۱۰ هزار قدم بردارید. راه منطقیتر، افزایش تدریجی است. اضافه کردن حتی ۲ هزار قدم به برنامه روزانه میتواند شروعی مؤثر باشد.
پیادهروی تا محل کار، استفاده از پله به جای آسانسور، قدمزدن هنگام تماس تلفنی یا گردش کوتاه بعد از غذا، همگی راههایی ساده برای بیشتر کردن تحرک هستند.
پیام اصلی علم روشن است: ۱۰ هزار قدم یک قانون قطعی نیست. مهم این است که از وضعیت فعلی خود بیشتر حرکت کنیم، نه اینکه اسیر یک عدد مقدس شویم. حتی چند هزار قدم بیشتر در روز، از بیتحرکی بهتر است.
