یک مقام ارشد کاخ سفید که نخواست نامش فاش شود، وضعیت میان دو کشور را پیش از فرارسیدن مهلت پایان آتشبس در روز دوشنبه، «راکد» توصیف کرد. این مقام گفت تا بعدازظهر جمعه از هیچ تمدید قریبالوقوعی برای آتشبس اطلاعی نداشته است.
«مهم نیست چقدر به توافق نزدیک یا از آن دور هستیم. چیزی که اهمیت دارد این است که آیا ایران میخواهد پای میز مذاکره بیاید و با یک توافق موافقت کند یا خیر. در حال حاضر، چنین کاری را انجام ندادهاند.»
مذاکرهکنندگان ایرانی نیز اعلام کردهاند که دو کشور همچنان در مذاکرات برای احیای توافق موقت صلحی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ماه ژوئن در فرانسه امضا کرد، به بنبست رسیدهاند. خبرگزاری رویترز نیز این هفته گزارش داد که از جمله مسائل مورد اختلاف، وضعیت داراییهای بلوکهشده ایران و فعالیت کشتیها در تنگه هرمز، از جمله محاصره دریایی جاری آمریکا، است.
جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا که در دوران سه رئیسجمهور، از جمله نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ، در خاورمیانه خدمت کرده است، گفت: در این مقطع، هر دو طرف منافع مشخصی در ادامه وضعیت آتشبس-محاصره دارند، زیرا هر کدام فکر میکنند این وضعیت ممکن است به نفعشان عمل کند و هر دو معتقدند گزینههای جایگزین، مانند تشدید نظامی یا «تسلیم» ــ برای آمریکا، پذیرش خواستههای جدید و بسیار گسترده ایران، و برای ایران، بازگشت به تفاهمنامه ــ مطلوبیت کمتری دارند.
ایران در روزهای اخیر خواستههای خود برای آتشبس را مطرح نموده و خواستار جبران خسارتهای ناشی از جنگ، آزادسازی داراییهای بلوکهشدهاش و توقف تمامی تهدیدها علیه تهران شده است.
به گفته این مقام ارشد، مذاکرات برای پایان دادن به جنگ که اکنون وارد ششمین ماه خود شده، تا حد زیادی به با دشواری و نوسان شدید همراه بوده است.
حملات در تنگه هرمز نیز عامل پیچیدهکننده دیگری است که هر لحظه خطر تشدید درگیری را به همراه دارد.
اگر مهلت تعیینشده فرا برسد و بدون توافق سپری شود، بنبست در شرایطی ادامه خواهد یافت که کمتر از سه ماه تا انتخابات میاندورهای آمریکا باقی مانده است؛ انتخاباتی که سرنوشت آن را رأیدهندگانی خسته و فرسوده از جنگ تعیین خواهند کرد. قیمت بنزین که پیشتر در حال کاهش بود، از ابتدای این هفته مجدداً روند صعودی پیدا کرد و روز جمعه به ۴.۰۸ دلار رسید.
کاخ سفید امیدوار است کارزار فشار اقتصادی که با تهدید به محاصره نامحدود بنادر ایران به راه افتاده است، برای وادار کردن تهران به حضور بر سر میز مذاکره کافی باشد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز پنجشنبه به شبکه نیوزمکس گفت که آمریکا هفته آینده کارزار «انزوای اقتصادی» را آغاز خواهد کرد و در تلاش است فشارها بر ایران را بیش از پیش افزایش دهد.
یک مقام دیگر کاخ سفید نیز گفت ترامپ در صورتی که ایران به «از توافق خودداری کند»، تمامی «گزینهها» را همچنان روی میز نگه داشته است.
ترامپ بارها مدعی شده که وضعیت اقتصادی ایران وخیم است—ادعایی که تهران قویاً آن را رد کرده است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه به خبرنگاران گفت: ابزارهای بیشتری در اختیار داریم که میتوانیم برای ادامه مجازات ایران و فلج کردن اقتصاد آن به کار بگیریم.
اما مشخص نیست که آیا این فشار اقتصادی برای متقاعد کردن حکومتی که تاکنون در برابر تهدیدهای نظامی و اقتصادی دوام آورده است، کافی خواهد بود یا خیر.
یک فرد آگاه از مذاکرات که نخواست نامش فاش شود، گفت: فکر میکنم دولت ترامپ متوجه خواهد شد که آستانه تحمل درد و فشار در ایران آنقدر بالاست که فشار اقتصادی برای اثرگذاری کافی نیست. و اگر قرار است این وضعیت پیش از انتخابات فرصتی برای تثبیت پیدا کند، آنها باید خیلی سریع اقدام کنند.
بنی صبتی، پژوهشگر برنامه ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی در تلآویو، گفت تهدیدهای مداوم ترامپ تنها موجب سختتر شدن موضع حکومت ایران شده است.
صبتی گفت ایران احتمالاً خود را در موضع برتر در مذاکرات میبیند؛ موضعی که وقتی تهدیدهای ترامپ عملی نمیشوند، در نهایت بیشتر تقویت میشود.
«مسئله، روانشناسی است، نه اینکه من از نظر فیزیکی چقدر قدرتمند هستم؛ همانطور که غرب مسائل را اندازهگیری میکند. آنان بر این باورند اکنون بسیار قدرتمند هستند. آنها کنترل جهان را در دست دارند.»
به گفته او، بخشی از این ایدئولوژی ممکن است بر مطالبه ایران برای برخورداری از اجازه اعمال عوارض یا دیگر هزینههای ترانزیتی در تنگه هرمز تأثیر گذاشته باشد؛ خواستهای که آمریکا همچنان با آن مخالفت میکند.
این مقام ارشد تأکید کرد که هرگونه عوارض یا هزینه برای عبور از تنگه هرمز از نظر آمریکا «به هیچ وجه قابل قبول نیست».
«نه عوارضی در کار خواهد بود، نه هزینهای و نه کنترلی… چنین چیزی از اساس غیرممکن است.»
