به گزارش خبرفوری، «شوکین جیانگ»، استاد تاریخ و فلسفه فارغالتحصیل دانشگاه ییل که در فضای مجازی به «نوستراداموس چین» شهرت یافته، نمونهای از این دست تحلیلگران است. کانال یوتیوب او با نام «تاریخ پیشبینانه» نزدیک به دو میلیون دنبالکننده دارد. دلیل این شهرت، دو پیشبینی جنجالی او در سال ۲۰۲۴ است که اکنون محقق شدهاند: نخست، بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید و دوم، افزایش بیسابقه احتمال رویارویی نظامی میان ایالات متحده و ایران با محوریت منافع امنیتی اسرائیل. اما اکنون، پیشبینی سوم و جنجالیتر او، کانون بحثهای استراتژیک قرار گرفته است؛ فرضیه شکست قطعی آمریکا در صورت ورود به جنگی گسترده با ایران که میتواند نظم جهانی را برای همیشه تغییر دهد.
بیشتر بخوانید:
جنگ ایران در پیشگویی باباوانگا پیدا شد | او از چه گفته بود؟
از خط مقدم تا مراسم جنگیری | چرا بازار «جنگیری» در روسیه رونق گرفته است؟
ایده غیرمتعارف برای حمله به ایران | پنتاگون در جستوجوی گزینههای تازه برای فشار بر ایران
متدولوژی روانتاریخ و الگوهای تکرارشونده
جیانگ که از سال ۲۰۲۲ در آکادمی «مونشات» پکن تدریس میکند، مدعی است برخلاف لقب رسانهایاش، پیشگویی نمیکند و به نیروهای ماوراءطبیعی باور ندارد. متدولوژی او بر اساس الگوهای تاریخی تکرارشونده، نظریه بازیها و تحلیل ساختارهای ژئوپلیتیکی استوار است. او با الهام از مفهوم علمی-تخیلی «روانتاریخ» در رمانهای «بنیاد» اثر آیزاک آسیموف، معتقد است رفتار جوامع و دولتها در مقیاس کلان، به دلیل انگیزههای بقا، جغرافیا و قدرت، فرمولپذیر و تا حدی قابل پیشبینی است. از نظر او، اشتباهات بزرگ استراتژیک در تاریخ بشر معمولا به دلیل نادیده گرفتن همین متغیرهای ثابت رخ میدهند.
شبح شکست باستانی در سیسیل مدرن
بزرگترین فرضیه جیانگ، مقایسه حمله احتمالی آمریکا به ایران با یکی از بزرگترین فجایع نظامی تاریخ باستان، یعنی «لشکرکشی سیسیل» (۴۱۵ تا ۴۱۳ پیش از میلاد) است. در جریان جنگ پلوپونز، آتن با اعزام ناوگانی عظیم به سیسیل در پی تثبیت هژمونی خود بود، اما این ماجراجویی با نابودی کامل ارتش آتن و آغاز فروپاشی امپراتوری آن پایان یافت. جیانگ استدلال میکند که ورود آمریکا به یک جنگ تمامعیار با ایران، شبیهسازی مدرن همان اشتباه تاریخی خواهد بود. وسعت جغرافیایی پهناور، ناهمواریهای طبیعی، جمعیت انبوه و توان مقاومت داخلی، هرگونه سناریوی اشغال نظامی یا تغییر حکومت از طریق نیروی زمینی را برای واشنگتن به باتلاقی فرسایشی تبدیل میکند که خروج از آن آسان نخواهد بود.
دکترین دفاع نامتقارن و جنگ فرسایشی
از دیدگاه این تحلیلگر، ساختار دفاعی ایران در طول دو دهه گذشته با تحلیل دقیق جنگهای خلیج فارس، افغانستان و عراق، استراتژی نبرد نامتقارن خود را بهینه کردهاند. جیانگ در گفتوگو با برنامه خبری «بریکینگ پوینتز» تأکید کرد که شبکههای لجستیکی و متحدان منطقهای ایران در قالب یک دکترین دفاعی هماهنگ عمل میکنند که هدف آن فرسوده کردن منابع مادی و پرسنلی دشمن در یک بازه زمانی طولانیمدت است. او باور دارد ایران و نیروهای همپیمانش در منطقه، دهههاست خود را برای چنین سناریویی آماده کردهاند و آمادگی بالایی برای رویارویی مستقیم دارند.
سلاح جغرافیا و تهدید شاهرگهای حیاتی
علاوه بر ابعاد نظامی، جیانگ به آسیبپذیریهای شدید اقتصادی در این جنگ اشاره میکند. او معتقد است واکنش ایران به هرگونه تهاجم، فراتر از مرزهای جغرافیاییاش خواهد بود. ایجاد اختلال در تردد انرژی از شاهراه حیاتی تنگه هرمز و تهدید زیرساختهای کلیدی خلیج فارس، از جمله تأسیسات حساس آبشیرینکن، میتواند بحرانی اقتصادی در مقیاس جهانی ایجاد کند که تحمل هزینههای سنگین و جهش ناگهانی قیمت نفت برای واشنگتن و متحدانش غیرممکن خواهد بود.
باتلاق زمینی و سقوط نظم تکقطبی
در تحلیل نهایی، جیانگ هشدار میدهد که حملات هوایی صرف، هرگز به تغییر موازنه قدرت یا سقوط یک حکومت قدرتمند منجر نمیشود. اگر واشنگتن برای دستیابی به اهداف خود ناچار به اعزام نیروی زمینی شود، عملا پای در دامی گذاشته است که پایان دوران تکقطبی نظم بینالمللی تحت رهبری ایالات متحده را رقم خواهد زد. هرچند بسیاری از کارشناسان غربی دیدگاههای جیانگ را بدبینانه یا همسو با روایتهای تبلیغاتی شرق میدانند، اما انطباق پیشبینیهای گذشته او با واقعیتهای جاری، سبب شده تا هشدارهای تاریخی این استاد دانشگاه، این بار با جدیت و تأمل بیشتری در محافل تحلیلی و رسانههای بینالمللی شنیده شود.
