به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
کلاهبرداران سایبری اینبار با صدای مادر و فرزند سراغ قربانیان میروند؛ تماسهایی اضطراری که در چند دقیقه میتواند پسانداز افراد را بر باد دهد. رییس پلیس فتای تهران بزرگ با هشدار نسبت به افزایش کلاهبرداریهای مبتنی بر هوش مصنوعی و «دیپفیک» از شهروندان خواست پیش از هرگونه واریز وجه یا ارایه اطلاعات مالی، هویت تماسگیرنده را از راهی مطمئن احراز کنند. کلاهبرداری در فضای مجازی دیگر به پیامکهای جعلی، لینکهای آلوده یا وعدههای وسوسهانگیز محدود نمیشود. همزمان با گسترش فناوریهای هوش مصنوعی، مجرمان سایبری نیز شیوههای تازهتر و پیچیدهتری برای جلب اعتماد قربانیان به کار میگیرند؛ شگردهایی که گاهی آنقدر باورپذیر هستند که حتی صدای یکی از نزدیکترین اعضای خانواده نیز نمیتواند نشانهای برای تشخیص تماس جعلی باشد. در یکی از تازهترین روشها، کلاهبرداران با استفاده از فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی، صدای افراد را شبیهسازی کرده و سپس با ایجاد یک موقعیت اضطراری، قربانی را برای انتقال فوری پول تحت فشار قرار میدهند؛ تماس اضطراری از طرف نزدیکان، جعل صدای مدیر یا صاحب کسب و کار، پیام صوتی در واتساپ یا تلگرام، تماس کوتاه برای جمعآوری نمونه صدا، جعل صدای یکی از اعضای خانواده. در این مواقع کلاهبرداران عجله و فشار ایجاد میکنند، از پاسخ به سوالهای ساده طفره میروند یا جوابهای کلی و نامتناسب میدهند، صدا بیش از حد یکنواخت یا غیرطبیعی است؛ مکثها، تاکیدها یا احساسات ممکن است کمی عجیب باشند، در تلفظ بعضی کلمات، اسمها یا اصطلاحات آشنا اشتباه دارند، وقتی از آنها خواسته میشود یک موضوع کاملا شخصی و غیرقابل حدس را توضیح دهند، پاسخ مبهم میشود و تماس ناگهان به درخواست انتقال پول، کد تایید، شماره کارت یا اطلاعات بانکی میرسد.
وقتی یک صدا، نشانه کلاهبرداری است
یکی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس در شرح تجربه خود از این نوع کلاهبرداری نوشته است که چند روز پیش فردی ناشناس با او تماس گرفته و خود را همسایه مادرش معرفی کرده است. تماسگیرنده مدعی شده که حال مادر این فرد وخیم است و او را به بیمارستان منتقل کردهاند و برای پرداخت هزینههای درمان به پول نیاز دارند. ماجرا زمانی برای قربانی باورپذیرتر شد که پشت تلفن، صدایی شبیه صدای مادرش شنید؛ صدایی با همان لحن، لهجه و حتی تکیهکلامهایی که باعث شد هیچ تردیدی نسبت به واقعی بودن تماس نداشته باشد. او نیز بدون بررسی بیشتر، مبلغ قابل توجهی برای فرد تماسگیرنده واریز کرد و با نگرانی راهی شمال کشور شد تا مادرش را ببیند، اما در میانه راه، زمانی که با شماره تماسگیرنده تماس گرفت، متوجه شد تلفن از دسترس خارج شده است. تماس با مادر نیز حقیقت را روشن کرد؛ مادرش در سلامت کامل بود و اساسا از چنین ماجرایی خبر نداشت؛ این تنها نمونه از چنین کلاهبرداریهایی نیست. کاربر دیگری که خود را «محمدصادق» معرفی کرده نیز تجربهای مشابه را روایت کرده است. او میگوید با تماسی مواجه شده که در آن صدای مضطرب دخترش را شنیده؛ دختری که ظاهرا در یک تصادف جادهای گرفتار شده و برای حل مشکل به کمک مالی نیاز داشت. شرایط ایجاد شده آنقدر واقعی و اضطراری به نظر میرسید که او نیز بدون فرصت کافی برای بررسی موضوع، مبلغ قابل توجهی را به حساب فردی که خود را طرف مقابل حادثه معرفی کرده بود، واریز کرد. با این حال خیلی زود و پس از دیدن دخترش متوجه شد تمام ماجرا ساختگی بوده است. این قربانی علاوه بر خسارت مالی، از فشار روحی و شوک ناشی از این تماس نیز گلایه و تاکید کرده که کلاهبرداران با ایجاد ترس و اضطراب، فرصت تصمیمگیری منطقی را از قربانی میگیرند.
هشدار پلیس فتا درباره «دیپفیک»
رییس پلیس فتای تهران بزرگ با اشاره به افزایش این نوع پروندهها، نسبت به سوءاستفاده مجرمان از فناوری هوش مصنوعی هشدار داده است؛ «داود معظمی گودرزی» درباره این شیوه کلاهبرداری میگوید: «مجرمان با استفاده از رسانه مصنوعی موسوم به «دیپفیک» میتوانند چهره یا صدای افراد را به شکل ماهرانهای شبیهسازی کنند. در برخی موارد مجرمان پس از دسترسی به تلفن همراه افراد و دفترچه تلفن آنها، از اطلاعات موجود برای هدف قرار دادن اعضای خانواده و نزدیکان استفاده میکنند و با پخش صدای شبیهسازیشده، اعتماد قربانی را به دست میآورند. در چنین شرایطی، تماسگیرنده معمولا یک موقعیت اضطراری طراحی میکند؛ از تصادف و بیماری گرفته تا انتقال به بیمارستان، گرفتاری، نیاز فوری به پول یا هر اتفاق دیگری که بتواند احساسات مخاطب را تحت تاثیر قرار دهد. نقطه مشترک همه این سناریوها نیز یک درخواست است؛ همین حالا پول واریز کن!»
پلیس فتا تاکید دارد شهروندان نباید صرفا به دلیل شنیدن صدای آشنا، هویت فرد تماسگیرنده را قطعی بدانند. پلیس فتا هشدار داده است: «اگر فردی با شما تماس گرفت و خود را یکی از اعضای خانواده یا نزدیکانتان معرفی کرد و همزمان درخواست فوری برای انتقال وجه، اعلام رمز، اطلاعات بانکی یا سایر دادههای حساس داشت، تماس باید مشکوک تلقی شود. بهترین واکنش در چنین شرایطی، قطع تماس و برقراری ارتباط مجدد با فرد مورد نظر از طریق شمارهای است که از قبل در اختیار دارید؛ نه شمارهای که تماسگیرنده اعلام میکند. حتی اگر صدای فرد کاملا شبیه مادر، پدر، فرزند، همسر یا هر شخص نزدیک دیگری باشد، چند دقیقه تاخیر برای بررسی صحت ماجرا بسیار کم هزینهتر از انتقال پول به حساب یک کلاهبردار است.»
چرا این شگردها قربانی بیشتری میگیرند؟
طبق گزارش پلیس فتا؛ یکی از نقاط قوت این روشهای کلاهبرداری، بازی با احساسات قربانی است. مجرم تلاش میکند فرد را در شرایطی قرار دهد که فرصت فکر کردن، پرسوجو کردن و بررسی جزییات را نداشته باشد. وقتی مخاطب تصور میکند یکی از عزیزانش در بیمارستان است، تصادف کرده یا در موقعیتی خطرناک قرار دارد، احتمال تصمیمگیری عجولانه افزایش پیدا میکند. در این شرایط، کلاهبردار نیز با تاکید بر فوریت موضوع، قربانی را از تماس با دیگر اعضای خانواده یا بررسی اطلاعات بازمیدارد. به همین دلیل، اصل طلایی مقابله با این نوع کلاهبرداری، شک کردن به درخواستهای فوری و احراز هویت از یک مسیر مستقل است. رییس پلیس فتای تهران بزرگ از شهروندان خواسته است: «هرگونه پیام متنی، صوتی یا تماس تلفنی که در آن درخواست فوری برای واریز وجه یا دریافت اطلاعات حساس مطرح میشود را با دقت بررسی کنند. بهویژه اگر تماسگیرنده مدعی است یکی از نزدیکان شماست، پیش از هرگونه اقدام مالی باید تماس را قطع کرده و از طریق شماره شخصی و شناخته شده فرد موردنظر، صحت ماجرا را بررسی کنید.» در واقع، در عصر هوش مصنوعی دیگر نمیتوان گفت؛ چون صدایش را شناختم، پس خودش بود. ممکن است صدایی که میشنوید کاملا واقعی به نظر برسد، اما فرد پشت خط واقعی نباشد. کلاهبرداران سایبری هر روز ابزارهای تازهتری برای جلب اعتماد مردم در اختیار میگیرند، اما یک اقدام ساده همچنان میتواند بسیاری از این نقشهها را خنثی کند؛ عجله نکردن، قطع تماس و صحتسنجی مستقل. چند دقیقه بررسی میتواند مانع از آن شود که یک تماس چند دقیقهای به خسارتی سنگین و گاه جبرانناپذیر تبدیل شود.
دام دیگر کلاهبرداران؛ عکسهای یادگاری
اگر چه استفاده از صوتهای غیرواقعی و شبیهسازی شده، یکی از روش کلاهبرداری است که اینروزها مجرمان برای کلاهبرداریهای مالی خود امتحان میکنند، اما ورود بهحسابهای کاربری افراد در پلتفرمهای خرید اعتباری هم از دیگر ترفندهای این مجرمان است که قربانیان مالی بسیاری داشته است. رییس پلیس فتای تهران میگوید: «کلاهبرداران معمولا با شهروندان تماس میگیرند و با ادعاهایی مانند برنده شدن در قرعهکشی، دریافت تخفیف ویژه خدمات پزشکی، دندانپزشکی یا سایر پیشنهادهای وسوسهانگیز از آنان میخواهند کدی را که برای تلفن همراهشان ارسال شده، در اختیارشان قرار دهند. این کد درواقع کد ورود به حساب کاربری افراد در پلتفرمهای خرید اعتباری مانند اسنپپی، دیجیپی و سایر سامانههای مشابه است. مجرمان پس از دریافت این کد، وارد حساب کاربری قربانی شده و تا سقف اعتبار او خرید انجام میدهند، اما اقساط و بدهی این خریدها به نام صاحب حساب ثبت میشود و قربانیان زمانی متوجه این کلاهبرداری میشوند که پیامک اقساط یا بدهی برای آنها ارسال شده و در آن زمان پیگیری موضوع دشوارتر خواهد بود.»
رییس پلیس فتا همچنین بهرهگیری از موضوعات جذاب و مورد توجه کاربران را به عنوان روشی برای فریب افراد و انتشار بدافزارها عنوان میکند و میگوید: «یکی از جدیدترین شگردهای کلاهبرداران، ارسال پیامهایی با عنوان «عکس یادگاری» یا «تو هم داخل این عکس هستی، دانلودش کن» است که کاربران را به نصب فایلهای آلوده ترغیب میکند. پیامهای ارسالی از سوی هکرها معمولا حاوی یک لینک مخرب یا فایل نصبی مستقیم است. کاربران پس از دانلود و اجرای فایل، ناخواسته بدافزاری را روی تلفن همراه یا کامپیوتر خود نصب میکنند که دسترسی کامل به اطلاعات شخصی، تصاویر، مخاطبان، پیامکها و حتی اطلاعات بانکی را برای مهاجمان فراهم میسازد. خودداری از دانلود و نصب هرگونه برنامه یا فایل دریافتی از طریق پیامرسانها و شبکههای اجتماعی بهترین راهکار پیشگیری از وقوع جرم کلاهبرداران است. دریافت نرمافزارهای مورد نیاز از منابع و فروشگاههای معتبر سبب میشود مجرمان نتوانند به اهداف مجرمانه خود دست پیدا کنند.»
