به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
برای اینکه متوجه شویم لیگ برتر انگلیس بزرگترین بازیگر بازار نقلوانتقالات در تابستان امسال بوده، نیازی نیست متخصص مسائل مالی باشیم.
۲۰ باشگاه حاضر در بالاترین سطح فوتبال انگلیس، از زمان آغاز رسمی نقلوانتقالات در ۱۵ ژوئن تا پایان مهلت جابهجایی بازیکنان در روز سهشنبه، مبلغ هنگفتی معادل ۴.۱ میلیارد یورو (۳.۵ میلیارد پوند؛ ۴.۸ میلیارد دلار) هزینه کردند؛ رقمی که بسته به دیدگاه شما میتواند «حیرتانگیز» یا حتی «از نظر اخلاقی غیرقابل دفاع» تلقی شود. بر اساس آمار ترانسفرمارکت، خالص هزینهکرد این ۲۰ باشگاه کمی بیش از ۱.۵ میلیارد یورو بوده است.
فاصله زیادی میان لیگ برتر انگلیس و لیگ دوم این فهرست وجود دارد که چندان هم غافلگیرکننده نیست؛ سری A ایتالیا با خالص هزینهکرد ۴۲۱ میلیون یورو در رتبه دوم قرار گرفته است.
با این حال، شاید قرار گرفتن ترکیه در رتبه بعدی کمی غافلگیرکننده باشد؛ کشوری که باشگاههایش در مجموع ۲۷۶.۵ میلیون یورو بیشتر از درآمد حاصل از فروش بازیکنان هزینه کردهاند.
سوپرلیگ ترکیه در ردهبندی ضرایب یوفا در جایگاه نهم قرار دارد؛ پایینتر از لیگهای برتر بلژیک، پرتغال و هلند و تنها اندکی بالاتر از اکستراکلاسا لهستان. فنرباغچه، بهترین تیم ترکیه در این ردهبندی، در جایگاه بیستوهفتم قرار دارد و گالاتاسرای رتبه چهلوششم را در اختیار دارد. بشیکتاش نیز در جایگاه بسیار پایینتر ۱۵۱ قرار گرفته است.
با تمام احترامی که برای فوتبال ترکیه قائل هستیم، این لیگ را نمیتوان دقیقاً یک لیگ کاملاً نخبه و سطح اول اروپایی دانست؛ با این حال، باشگاههایش مانند یک لیگ بزرگ هزینه میکنند. تابستان امسال نیز باشگاههای ترکیه با اشتهای زیادی وارد بازار شدند.
کشورهای کمی در دنیای فوتبال وجود دارند که به اندازه ترکیه عاشق جذب ستارههای بزرگ باشند. در فوتبال ترکیه ضربالمثل قدیمی وجود دارد که میگوید «هواداران فکر میکنند قهرمانیها در فرودگاه به دست میآیند»؛ یعنی هرچه نام بزرگتری برای استقبال از بازیکن جدید در فرودگاه جمعیت بیشتری را به خیابانها بکشاند، احتمال موفقیت باشگاه نیز بیشتر خواهد بود.
اما به نظر میرسد حتی با استانداردهای فوتبال ترکیه نیز پنجره نقلوانتقالات امسال فوقالعاده بوده است. سه مورد از پنج انتقال گرانقیمت تاریخ فوتبال ترکیه در همین تابستان رقم خورد. گالاتاسرای رافائل لیائو را با ۳۸ میلیون یورو به خدمت گرفت، فنرباغچه ۳۹ میلیون یورو برای میسون گرینوود هزینه کرد و بشیکتاش نیز با پرداخت ۳۰ میلیون یورو، قرارداد قرضی اورکون کوکچو از بنفیکا را دائمی کرد.
اما همین اعداد بهتنهایی حتی بخش کوچکی از داستان را روایت نمیکنند.
ماجرا از ماه ژوئیه آغاز شد؛ زمانی که بشیکتاش با جذب لئاندرو تروسار از آرسنال دست به یک شاهکار نقلوانتقالاتی زد. تروسار بهتازگی قهرمانی در لیگ برتر انگلیس را تجربه کرده و در فینال لیگ قهرمانان اروپا نیز در ترکیب اصلی آرسنال به میدان رفته بود.
تروسار شاید بزرگترین نام فوتبال جهان نباشد، اما یکی از مهرههای کلیدی آرسنال در نخستین قهرمانی این باشگاه در ۲۲ سال گذشته بود. انتقال چنین بازیکنی به سوپرلیگ ترکیه، اتفاقی بزرگ و احتمالاً زودهنگام به نظر میرسید. چند هفته بعد، بشیکتاش یک نام بزرگ دیگر را نیز به خدمت گرفت و دوشان ولاهوویچ را پس از جداییاش از یوونتوس بهعنوان بازیکن آزاد جذب کرد.
فنرباغچه نیز وارد این رقابت شد و ناتان آکه را از منچسترسیتی و میسون گرینوود را از مارسی به خدمت گرفت؛ بدون اینکه نگرانی چندانی نسبت به گذشته گرینوود نشان دهد.
گرینوود در سال ۲۰۲۲ به تعرض جنسی متهم شده بود؛ اتهاماتی که او آنها را رد کرد و در سال ۲۰۲۳ کنار گذاشته شدند. همین مسئله ادامه دوران حرفهای این مهاجم سابق منچستریونایتد در کشورش انگلیس را دشوار به نظر میرساند، اما ورود او به فنرباغچه با استقبال بسیار گسترده هواداران همراه شد.
نهتنها اعتراض قابلتوجهی از سوی هواداران فنرباغچه نسبت به جذب گرینوود شکل نگرفت و رسانهها نیز اشاره محدودی به پرونده او داشتند، بلکه نام این بازیکن حتی به ابزاری فعال در انتخابات ریاست باشگاه تبدیل شد. هاکان صفی، یکی از نامزدهای انتخابات، مدعی شده بود که از قبل با این مهاجم به توافق رسیده است. در نهایت عزیز ییلدیریم بهعنوان رئیس باشگاه انتخاب شد و گرینوود را به خدمت گرفت. این بازیکن نیز تاکنون در زمین عملکرد خوبی داشته و به نظر میرسد همین مسئله باعث شده توجه به گذشته او بیش از پیش کاهش پیدا کند.
در ادامه پنجره نقلوانتقالات، فنرباغچه یک ماهی بزرگ دیگر نیز صید کرد و روملو لوکاکو را از ناپولی با مبلغ نسبتاً اندک ۶ میلیون یورو به خدمت گرفت. این مبلغ تا حد زیادی سن ۳۳ ساله لوکاکو و سابقه مصدومیتها و مشکلات آمادگی جسمانی اخیر او را منعکس میکند. این مهاجم فصل گذشته تنها در پنج بازی سری A به میدان رفت و در جام جهانی نیز تنها برای شروع یکی از شش مسابقه بلژیک آمادگی داشت.
لوکاکو شاید دیگر در اوج دوران حرفهای خود نباشد، اما فنرباغچه امیدوار است او همان تأثیری را برای این تیم داشته باشد که ویکتور اوسیمن برای رقیب همشهری، گالاتاسرای، داشت؛ اتفاقی که فنرباغچه فصل گذشته هنگام جذب جان دوران نیز امیدوار به رقم خوردنش بود، اما در نهایت چنین نشد.
لوکاکو، آکه و گرینوود به تیمی اضافه شدند که پیش از این بازیکنانی مانند ادرسون، متئو گوندوزی، مارکو آسنسیو، انگولو کانته، نلسون سمدو و میلان اشکرینیار را در اختیار داشت.
این همان اوج سوپرلیگ ترکیه است.
در هفته پایانی ماه اوت، گالاتاسرای نیز با خرید رافائل لیائو از میلان پاسخ خود را داد. این باشگاه برای جذب وینگر پرتغالی، رقابت با استون ویلا را پشت سر گذاشت و سرانجام همان خرید بزرگی را انجام داد که پس از تابستانی ناامیدکننده به دنبال آن بود.
گالاتاسرای معتقد بود جذب ویکتور اوسیمن از ناپولی در تابستان گذشته با مبلغ هنگفت ۷۵ میلیون یورو، که رکورد نقلوانتقالات فوتبال ترکیه را سه برابر کرد، در واقع کار این باشگاه را در تابستان امسال دشوارتر کرده است. تصور ایجادشده این بود که گالاتاسرای وارد یک سطح مالی جدید شده و بنابراین هر زمان که برای خرید بازیکنی با باشگاه دیگری تماس میگرفت، قیمت پیشنهادی به شکل چشمگیری افزایش پیدا میکرد.
یکی از منابع باشگاه که نخواست نامش فاش شود تا بتواند آزادانه صحبت کند، گفت: «همه فکر میکنند ما پول عربستان سعودی را داریم.»
اما شاید بزرگترین خرید تابستان نه در استانبول، بلکه در تیمی خارج از جمع سه باشگاه بزرگ این شهر رقم خورد. فاتح تکه، سرمربی ترابزوناسپور، در ماه ژوئن و در حال تماشای جام جهانی از تلویزیون بود که پیامی از ارتوغرول دوغان، رئیس باشگاه، دریافت کرد: «مربی، محمد صلاح را میخواهی؟»
پاسخ او سریع بود.
پس از شکست مذاکرات طولانیمدت صلاح با بشیکتاش، این ستاره مصری با قراردادی دو ساله راهی ترابزوناسپور شد. او سالانه حدود ۱۷ میلیون یورو دستمزد دریافت خواهد کرد؛ ۱۷ میلیون یورو خالص که مالیات آن نیز از پیش پرداخت شده است.
صلاح همچنین حدود ۲۰ درصد از درآمد حاصل از فروش پیراهنهایی که نام و شماره او روی آنها درج شده، دریافت خواهد کرد. با توجه به اینکه این روزها تعداد زیادی از مردم شهر ترابزون با پیراهن شماره ۱۰ و نام «صلاح» در خیابانها دیده میشوند، این بند قرارداد میتواند درآمد قابلتوجهی برای او به همراه داشته باشد.
استقبال از این انتقال فوقالعاده بود.
دوغان عمداً برنامه معاینات پزشکی صلاح را در استانبول، بیش از ۵۰۰ مایل، یعنی نزدیک به ۹۰۰ کیلومتر، دورتر از ترابزون ترتیب داد تا این بازیکن بتواند میزان شور و هیجان هواداران را از نزدیک ببیند. این تصمیم جواب داد. حدود ۱۰ هزار نفر در میانه روز برای استقبال از هواپیمای حامل صلاح در محل حضور پیدا کردند.
دوغان در تلاش برای متقاعد کردن صلاح برای پیوستن به چهارمین باشگاه بزرگ اروپا در نهمین لیگ برتر این قاره به او گفته بود: «با گروهی از هواداران روبهرو میشوی که تاکنون هرگز مانند آنها را ندیدهای و عشق واقعی را در وجود این مردم احساس خواهی کرد.»
همان روز، ۳۰ هزار نفر در ورزشگاه ۴۰ هزار نفری پاپارا پارک ترابزوناسپور حاضر شدند تا در مراسم معارفه صلاح شرکت کنند. صلاح در آن مراسم گفت: «هرگز چیزی شبیه این ندیدهام.»
البته مشخص نیست که آیا او در نخستین بازی خانگی خود، که کمی بیش از یک هفته بعد برگزار شد، شتری را که یکی از هواداران بیش از حد هیجانزده با خود به ورزشگاه آورده بود نیز دیده است یا خیر.
اما ترابزوناسپور هنوز کارش تمام نشده بود. بعضی ناظران منطقیتر معتقد بودند جذب صلاح اتفاق خوبی است، اما مشکل اصلی تیم به یک هافبک شماره ۶ واقعی مربوط میشود. چند هفته پس از ورود صلاح، دوغان دقیقاً همین کار را انجام داد و فابینیو، همتیمی سابق صلاح در لیورپول را به خدمت گرفت؛ بازیکنی که بهتازگی از باشگاه الاتحاد عربستان جدا شده بود.
بیشتر این بازیکنان با الگوی سنتی خریدهای سوپرلیگ ترکیه همخوانی دارند: نامهای بزرگ، بازیکنانی که کمی از دوران اوج خود فاصله گرفتهاند و دیگر توانایی بازی در بالاترین سطح اسپانیا، ایتالیا یا انگلیس را ندارند، اما همچنان برای حضور در فوتبال اروپا کیفیت کافی دارند.
در گذشته نیز بازیکنانی مانند دیدیه دروگبا، روبین فنپرسی، روبرتو کارلوس و نیکولا آنلکا برای تجربه یک ماجراجویی آخر راهی ترکیه شدند و موفقیتهای متفاوتی به دست آوردند اما طی چند سال، درخشش ستارههایی که برای بازی در ترکیه قرارداد امضا میکردند کمی کاهش یافته بود و واقعیتهای اقتصادی ترکیه که آسیب شدیدی دیده بود، خود را نشان میداد.
با این حال، در سالهای اخیر شرایط دوباره تغییر کرده است. فنرباغچه مسوت اوزیل را به خدمت گرفت؛ انتقالی که تا حدی استثنا محسوب میشد، زیرا این بازیکن ارتباط عاطفی و خانوادگی ویژهای با باشگاه داشت. این تیم همچنین ادین ژکو و، برای مدتی کوتاه، لئوناردو بونوچی را جذب کرد. معادل اوزیل در گالاتاسرای را میتوان ایلکای گوندوغان دانست؛ بازیکنی که در کنار او، این باشگاه لروی سانه و البته بزرگترین خرید از همه را به خدمت گرفت: اوسیمن.
سپس تابستان امسال از راه رسید؛ تابستانی که در آن نامهای بزرگ دیگر تنها محدود به یک یا دو باشگاه نبودند. دلایل این ولخرجی گسترده متفاوت و متعدد است، اما یکی از مهمترین آنها تلاش ناامیدانه رقبا برای پایین کشیدن گالاتاسرای از جایگاهش است. گالاتاسرای چهار فصل متوالی قهرمان سوپرلیگ شده و اکنون به دنبال آن است که نخستین تیم تاریخ فوتبال ترکیه باشد که پنج قهرمانی متوالی به دست میآورد. برای فنرباغچه، که از سال ۲۰۱۴ تاکنون جام قهرمانی لیگ را بالای سر نبرده، این وضعیت قابل قبول نیست.
در کنار این موضوع، نوعی اثر دومینویی رقابتی نیز وجود دارد. شاید بیش از هر کشور دیگری، باشگاههای بزرگ ترکیه هویت خود را در تقابل با رقبایشان تعریف میکنند. بنابراین همه دائماً با یک چشم، فعالیتهای رقیب را زیر نظر دارند. در نتیجه، اگر یک تیم خرید بزرگی انجام دهد، سایر تیمها نیز احساس فشار میکنند تا خریدی مشابه و حتی بهتر انجام دهند. نوعی منطق «هزینه کن تا بیشتر به دست بیاوری» نیز در این میان وجود دارد.
گالاتاسرای یکی از تیمهای ثابت لیگ قهرمانان اروپا بوده، اما سایر باشگاهها بهشدت به دنبال سهمی از درآمدهای بسیار جذاب این رقابتها هستند و تصور میکنند بهترین راه رسیدن به این هدف، هزینه کردن مبالغ هنگفت برای جذب بازیکنان بزرگ است. فنرباغچه نیز پس از اینکه سرانجام در فصل جاری برای نخستین بار از فصل ۰۹-۲۰۰۸ به مرحله اصلی لیگ قهرمانان اروپا راه یافت، احساس میکند رویکردش نتیجه داده است.
ترکیه همچنین مقصد نسبتاً جذابی برای نوع خاصی از بازیکنان محسوب میشود. این کشور علاقه شدیدی به فوتبال دارد و بسته به محل زندگی، میتواند مکان فوقالعادهای برای زندگی باشد؛ البته به شرط آنکه وضعیت سیاسی متلاطم و روزبهروز اقتدارگرایانهتر آن را نادیده بگیریم.
باشگاههای بزرگ ترکیه تا حدودی در همان بازاری فعالیت میکنند که تیمهای لیگ حرفهای عربستان حضور دارند و گاهی برای جذب بازیکنان مشابه با آنها رقابت میکنند. فنرباغچه برای نمونه تلاش کرد اولی واتکینز، مهاجم انگلیسی استون ویلا، را به خدمت بگیرد؛ بازیکنی که در نهایت در تابستان راهی الهلال عربستان شد. باشگاههای ترکیه نمیتوانند همان سطح دستمزد تیمهای عربستانی را پیشنهاد دهند، اما از نظر آنها دو مزیت دارند: سطح بالاتر فوتبال و، بهخصوص برای سه باشگاه بزرگ استانبول و در این فصل ترابزوناسپور، حضور در یکی از رقابتهای اروپایی.
سؤال بزرگ: این باشگاهها چگونه هزینهها را تأمین میکنند؟ پاسخهای مختلفی برای این پرسش وجود دارد که بسیاری از آنها پیچیده هستند، اما یکی از سادهترین پاسخها به گالاتاسرای مربوط میشود.
این باشگاه چند سال پیش از یک معامله بزرگ در حوزه املاک سود زیادی به دست آورد. گالاتاسرای زمینی در منطقه فلوریا، درست خارج از مرکز شهر استانبول، به فروش رساند؛ منطقهای بسیار ارزشمند که اتفاقاً زمین تمرینی قدیمی باشگاه نیز در آن قرار داشت.
برآوردها متفاوت است، اما طبق اطلاعات بهدستآمده، گالاتاسرای از این معامله حدود ۵۰۰ میلیون یورو درآمد داشته است. بعضی فروشهای موفق بازیکنان نیز به باشگاهها کمک کردهاند.
برای مثال، فنرباغچه در تابستان امسال مهاجم خود، سیدیکی شریف، را به نوعی «فلیپ» کرد؛ این باشگاه در پنجره زمستانی امسال قرارداد قرضی او از آنژه را به انتقال دائمی تبدیل کرد و سپس او را با سودی سریع به کاونتریسیتی در لیگ برتر انگلیس فروخت.
ترابزوناسپور نیز از فروش هافبک خود، کریست اینائو اولای، سود قابلتوجهی به دست آورد. این بازیکن یک سال پس از انتقال با مبلغی کمتر از ۱۰ میلیون یورو، با رقم ۲۶ میلیون یورو به فیورنتینا فروخته شد. این باشگاه همچنین مهاجم خود، فیلیپه آگوستو، را با ۱۵ میلیون یورو به زنیت سنپترزبورگ فروخت؛ تنها یک سال پس از اینکه او را با مبلغی کمتر از ۷ میلیون یورو خریداری کرده بود.
باشگاههای بزرگ ترکیه همچنین در برخی موارد راههای خلاقانهای برای تأمین هزینه خریدهای خود پیدا میکنند و گاهی قراردادهای اسپانسرینگ را برای تأمین مالی انتقالها به کار میگیرند. موضع رسمی ترابزوناسپور این است که قرارداد صلاح از طریق فروش بلیتهای فصل اضافی تأمین شده است، اما حمایت شرکتهایی مانند ترکیش ایرلاینز و توگ، خودروساز ترکیهای فعال در حوزه خودروهای برقی، نیز نقش مهمی داشته است.
آیا این روند پایدار خواهد بود؟ از نظر منطقی، قطعاً چنین چیزی امکانپذیر نیست؛ اما سالهاست که همین حرف درباره فوتبال ترکیه مطرح میشود. این باشگاهها هر بار راهی برای ادامه دادن پیدا میکنند و شواهد چندانی وجود ندارد که نشان دهد آنها قصد دارند رویکرد خود را تغییر دهند. فوتبال ترکیه محیطی آشفته، اعصابخردکن، گاهی ناخوشایند اما همیشه سرگرمکننده است. بازار نقلوانتقالات این کشور نیز بازتابی از همین ویژگیهاست و تابستان امسال، این بازار واقعاً وارد حالت «توربو» شده است.
