به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
در دهه‌های اخیر، رشد چشمگیر جمعیت کره زمین، گسترش سریع شهرنشینی، تغییرات شدید اقلیمی و فشارهای فزاینده بر منابع طبیعی، لزوم بازنگری بنیادین در روش‌های تأمین غذا را آشکار کرده است. در این میان، دامپروری سنتی اگرچه نقش اصلی را در تأمین پروتئین حیوانی و مواد مغذی حیاتی شامل اسیدهای آمینه ضروری، ویتامین‌ها و املاح معدنی ایفا می‌کند، اما سهم بزرگی در تخریب محیط زیست دارد. این شیوه مصرف‌کننده عمده منابع آبی و اراضی کشاورزی بوده و مسئول بیش از ۱۴ درصد از انتشار کل گازهای گلخانه‌ای جهان است. علاوه بر این، بحران گرمایش زمین، کاهش شدید منابع آب، آلودگی آب و خاک و همچنین شیوع بیماری‌های مشترک میان انسان و دام، پایداری روش‌های سنتی را به خطر انداخته و نیاز به تحولی بنیادین را دوچندان کرده است.
از سوی دیگر، وابستگی به چرخه‌های طولانی‌مدت پرورش دام و نوسانات شدید قیمتی در بازار، لزوم یافتن جایگزین‌های نوین و پایدار را مطرح کرده است. گوشت طبیعی ساختاری پیچیده متشکل از سلول‌های عضلانی، سلول‌های چربی، رگ‌های خونی و بافت‌های پیوندی دارد که کیفیت نهایی آن را تعیین می‌کنند. با تکیه بر علم و فناوری نوین، کشاورزی سلولی به عنوان راهکاری هوشمندانه معرفی شده است؛ رویکردی که در آن به جای پرورش و کشتار یک حیوان کامل، تنها سلول‌های اولیه از بدن موجود زنده جدا شده و در شرایط کاملاً کنترل‌شده و بهداشتی آزمایشگاهی تکثیر و به گوشت خوراکی تبدیل می‌شوند تا غذایی سالم‌تر و با آسیب‌های زیست‌محیطی به مراتب کمتر به دست آید.
در همین راستا، ریحانه خواجه‌زاده از کمیته تحقیقات و فناوری دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی کرمان به همراه سه تن از پژوهشگران هم‌دانشگاهی خود و با همکاری محققانی از دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی گلستان و دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی زنجان، دست به انجام یک کار تحقیقی جامع زده‌اند. این پژوهشگران در پژوهش خود فرآیند تولید گوشت در محیط آزمایشگاهی را به عنوان گامی اساسی به سوی یک دگرگونی پایدار در نظام تولید مواد غذایی مورد کنکاش قرار داده‌اند تا مسیرهای علمی و کاربردی این فناوری را به روشنی تبیین کنند.
پژوهشگران برای دستیابی به اهداف خود از یک روش مروری و تحلیلی استفاده کردند. آن‌ها فرآیندهای فنی ساخت گوشت آزمایشگاهی از جمله نحوه جداسازی و پرورش سلول‌های بنیادی، طراحی محیط‌های تغذیه‌ای برای رشد سلول‌ها و استفاده از ظروف و دستگاه‌های زیستی به نام بیوراکتور همراه با ساختارهای نگه‌دارنده یا همان داربست‌های سلولی را بررسی کردند. همچنین چالش‌های مرتبط با تعیین نوع مناسب سلول، حفظ کیفیت تغذیه‌ای، ارزیابی ترکیبات جایگزین مواد حیوانی، مدیریت هزینه‌ها و موانع قانونی و پذیرش توسط عموم جامعه را تحلیل کردند.
بر اساس نتایج این تحقیق، اگرچه دانشمندان به پیشرفت‌های درخشانی در حوزه مهندسی بافت و تکثیر سلول‌ها دست یافته‌اند، اما هزینه‌های بسیار بالای تولید و لزوم دستیابی به محیط‌های رشد کاملاً بدون مشتقات حیوانی از چالش‌های مهم باقی مانده است. افزون بر این، حفظ کیفیت و ارزش واقعی مواد مغذی و جلب پذیرش مصرف‌کنندگان از مسائل کلیدی در این زمینه به شمار می‌رود.
همچنین فقدان چارچوب‌های نظارتی و قانونی مشخص، روند ورود این محصولات به بازار تجاری را با موانع جدی روبه‌رو کرده است. بنابراین دستیابی به تولید انبوه، پایدار و ارزان‌قیمت گوشت آزمایشگاهی نیازمند پیوند میان رشته‌های مختلف علمی مانند زیست‌فناوری، مهندسی و علوم اجتماعی و گسترش همکاری‌های بین‌المللی میان پژوهشگران، صنایع غذایی و نهادهای قانون‌گذار است تا اعتماد جامعه جلب شود.
اطلاعات ارائه‌شده در این مطالعه نشان می‌دهند که جهان در آستانه ورود به دورانی نوین تحت عنوان کشاورزی سلولی قرار دارد و حرکت به سمت این فناوری‌ها تحولی بزرگ در سبد غذایی انسان به همراه خواهد داشت. مصرف گوشت‌های سنتی به دلیل داشتن مقادیر فراوان چربی‌های اشباع و کلسترول، همواره به عنوان عاملی خطرزا برای بروز بیماری‌های قلبی و عروقی شناخته می‌شود؛ این در حالی است که فناوری کشت سلولی امکان تنظیم دقیق و ارتقای ریزمغذی‌ها را فراهم می‌آورد. اما با وجود اینکه سازمان‌های بین‌المللی بر آمادگی ورود فناوری‌های بر پایه سلول به بخش‌های صنعتی تأکید کرده‌اند، ناتوانی در بازسازی کامل طعم و بافت طبیعی گوشت و نیاز به سنجش دقیق میزان جذب مواد مغذی در بدن، نیازمند مطالعات تکمیلی در مقیاس‌های صنعتی و تدوین استانداردهای ایمنی بهداشتی است.
مقاله علمی پژوهشی برگرفته از این تحقیق در «مجله دانشگاه علوم پزشکی جیرفت» منتشر شده و نتایج آن در دسترس محققان، متخصصان حوزه سلامت و فعالان صنعت غذا قرار گرفته است.
