«امانوئل ماکرون» رئیسجمهور فرانسه از اعزام نیرو، رادار و سامانههای دفاعی به عربستان سعودی برای حفاظت از تأسیسات راهبردی ینبع خبر داده است.این تصمیم هم با مسئله امنیت انرژی و افزایش سرسامآور قیمت سوخت در فرانسه ارتباط دارد و هم نشانهای از تلاش پاریس برای ایفای نقش بیشتر در خلأ امنیتی ایجادشده پیرامون عربستان است.
ماکرون شامگاه پنجششنبه و در گفتوگویی تلویزیونی اعلام کرد که فرانسه با مقامهای سعودی درباره این اقدام به توافق رسیده است.او گفت: «ما نیرو، رادار و سامانههای دفاعی اعزام خواهیم کرد تا از سایت ینبع در دریای سرخ محافظت کنیم، نه برای اینکه وارد درگیری شویم، بلکه برای حفاظت از این سایت اقدام خواهیم کرد.»
رئیسجمهور فرانسه گفته نیروهای فرانسوی قرار نیست در جنگ میان عربستان و یمن مشارکت کنند. به گفته او، هدف، حفاظت از یک تأسیسات انرژی مهم است که امکان انتقال «چند میلیون بشکه» نفت از عربستان به بازارهای جهانی را فراهم میکند.
چرا ینبع برای فرانسه مهم است؟
ینبع مهمترین پایانه صادرات نفت عربستان در ساحل دریای سرخ است و از طریق خط لوله شرق–غرب به مناطق تولید نفت در شرق این کشور متصل میشود.
اهمیت این مسیر پس از اختلال در تردد از تنگه هرمز بیشتر شده زیرا عربستان میتواند از طریق ینبع بخشی از نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز صادر کند. در همین شرایط، حملات نیروهای مسلح یمن به تأسیسات انرژی ینبع، اهمیت امنیتی این مسیر را افزایش داده است.
فرانسه از چند روز پیش از اعلام رسمی ماکرون نیز اعلام کرده بود که آماده کمک به حفاظت از تأسیسات انرژی عربستان در ینبع و کریدور شرق–غرب است. پاریس ادعا کرده بود این اقدام «کاملاً دفاعی» خواهد بود و به معنای ورود فرانسه به جنگ با انصارالله نیست.
کاهش قیمت نفت، هدف تصمیم فرانسه
این تصمیم تنها یک اقدام نظامی نیست و با بحران قیمت سوخت در فرانسه نیز ارتباط دارد. فرانسه پس از بستهشدن تنگه هرمز که آنهم به دلیل اقدامات متحد خود، آمریکا صورت گرفته است، با افزایش شدید قسمت سوخت مواجه شده و به نفت عربستان نیاز مبرم دارد.ماکرون در مصاحبه خود گفت بهبود وضعیت ینبع میتواند تأثیر فوری بر قیمت سوخت در فرانسه داشته باشد.
او در عین حال تأکید کرد که راهحل اصلی، کاهش تنش در منطقه و بازگشایی مسیرهای انرژی است.رئیسجمهور فرانسه همچنین گفت پاریس همچنان با ایران و عمان درباره بازگشایی تنگه هرمز گفتوگو میکند و تلاش دارد مسیر دیپلماتیک را برای کاهش فشار بر بازار انرژی دنبال کند.
فرانسه دقیقاً چه چیزی میفرستد؟
در حال حاضر تعداد نیروها، مدل سامانهها، تعداد رادارها و نوع موشکهای رهگیری که فرانسه قرار است به عربستان اعزام کند، اعلام نشده است.
فرانسه سامانههای دفاع موشکی «سَمپ-تی» و موشکهای پدافندی «آستِر» را در اختیار دارد اما تاکنون مشخص نشده که پاریس چه تجهیزاتی را ارسال خواهد کرد.حتی درباره جنگندههای رافال نیز ماکرون گفته که استفاده از آنها را «بر اساس نیاز» بررسی خواهد کرد و البته، فرانسه همین حالا جنگندههایی در منطقه دارد.
فرانسه چه پایگاههایی در منطقه دارد؟
اقدام پاریس در شرایطی انجام میشود که فرانسه حضور نظامی تقریبا قابلتوجهی در منطقه دارد.این کشور در جیبوتی نیرو و تجهیزات نظامی مستقر کرده و در امارات نیز حضور هوایی دارد. نیروی دریایی فرانسه نیز در دریای سرخ و اطراف بابالمندب فعالیت میکند.
این حضور منطقهای به فرانسه اجازه میدهد برای یک مأموریت محدود، بخشی از نیروها و تجهیزات را از ظرفیتهای موجود در منطقه تأمین کند، نه اینکه همه آنها را از خاک فرانسه اعزام کند.
اگر فرانسویها در ینبع هدف قرار بگیرند چه میشود؟
در فرانسه اما درباره تبعات نظامی این تصمیم نگرانیهایی نیز مطرح شده است.«دومینیک دوویلپن» نخستوزیر پیشین فرانسه گفت که «رئیسجمهور میخواهد در شرایطی که عربستان بسیار تنها مانده، اقدامی در حمایت از این کشور انجام دهد، بهویژه پس از آنکه آمریکا به درخواستهای ریاض برای حمله به یمن پاسخ نداده است.»
دوویلپن هشدار داد فرانسه نباید خود را در «خط تیررس» قرار دهد.او با اشاره به حضور نیروهای فرانسوی در جیبوتی و توان دریایی فرانسه در منطقه گفت: «ما دلیلی نداریم خودمان را در میانه جنگی قرار دهیم که دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو آغاز کردهاند.»
او همچنین تأکید کرد فرانسه نباید هزینه «نبرد دریاییای که جنگ ما نیست» را بپردازد.«ژانلوک ملانشون» رهبر حزب «فرانسه تسلیمناپذیر» هشدار داده استقرار نیروهای فرانسوی در عربستان به معنای قرار گرفتن فرانسه در «صحنه جنگ» است.
او با طرح این پرسش که «اگر نیروهای فرانسوی یا پایگاه آنها هدف حمله قرار گیرند، واکنش پاریس چه خواهد بود؟» او همچنین خواستار رأیگیری پارلمان درباره اعزام نیرو شد.در مقابل، «سباستین شنو» از چهرههای حزب «اجتماع ملی» نیز با این تصمیم مخالفت کرده و گفته فرانسه و عربستان توافق دفاعی متقابلی ندارند که پاریس را ملزم به پذیرش چنین ریسکی کند.
در عین حال، بحث حقوقی درباره نقش پارلمان نیز مطرح شده است. بر اساس توضیحی که پالتیکو به آن استناد کرده، ماده ۳۵ قانون اساسی فرانسه دولت را ملزم به اطلاعرسانی به پارلمان درباره اعزام نیرو میکند، اما الزاماً به معنای ضرورت دریافت مجوز قبلی پارلمان نیست.
نقش جدید فرانسه در منطقه با عقبنشینی آمریکا؟
یکی از ابعاد مهم این تصمیم، شرایط جدید روابط امنیتی عربستان و آمریکاست.دوویلپن به این موضوع اشاره کرده و گفته عربستان در شرایطی قرار گرفته که «بسیار تنها» مانده و آمریکا به درخواستهای ریاض پاسخ نداده است.
بهنظر میرسد، تصمیم ماکرون در نهایت سه هدف را دنبال میکند: حفاظت از ینبع و حفظ یک مسیر حیاتی صادرات نفت عربستان، کمک به کاهش فشار بر بازار انرژی و قیمت سوخت در فرانسه و اروپا و تقویت حضور و نقش فرانسه در منطقه در شرایطی که نقش آمریکا در حمایت مستقیم از عربستان محل بحث قرار گرفته است.اما در برابر این اهداف، یک خطر جدی وجود دارد.
اگر با توجه به توانمندی ارتش یمن، حملات به ینبع ادامه پیدا کند و نیروهای فرانسوی نیز در معرض حمله قرار گیرند، پاریس ممکن است با تصمیم دشوارتری درباره نحوه پاسخ روبهرو شود.آمریکا همچنان ستون اصلی دفاع موشکی عربستان است و فرانسه با اعزام نیرو و تجهیزات محدود، قرار نیست جایگزین سامانههای آمریکایی شود؛ سامانههایی که در پی جنگ با ایران بسیار آسیبدیده است.
عربستان مجهز به سامانههای پدافندی آمریکایی «پاتریوت» و «تاد» است و در این شرایط پرتابههای یمن به اهداف خود اصابت میکنند.در حال حاضر، جزئیات عملیاتی مأموریت فرانسه هنوز اعلام نشده، بنابراین اینکه حضور فرانسه در ینبع صرفاً به یک لایه دفاعی اضافی محدود تبدیل شود یا به بخشی از یک حضور نظامی گستردهتر در منطقه، به تحولات روزهای آینده و ماهیت حملات علیه عربستان بستگی خواهد داشت. البته ممکن است این اعلام ماکرون صرفا ماهیت «نمادین» داشته باشد.
همزمان، «مهدی المشاط» رئیس شورای عالی سیاسی یمن تاکید کرده این کشور برای برقراری امنیت کشتیرانی بینالمللی متعهد است و عملیات نیروهای یمنی تنها مواضع و تجمعات نظامی عربستان را هدف قرار میدهد.
