شهروندان اسرائیلی امروز پای صندوق های رای می روند تا ۱۲۰ نماینده پارلمان را انتخاب کنند.
فهرست پیروز که بتواند اکثریت کرسی های پارلمان (حداقل ۶۱ کرسی) به دست بیاورد می تواند نخست وزیر و دولت آینده را تشکیل دهد. معمولا در انتخابات اسرائیل هیچ فهرستی نمی تواند اکثریت مطلب را به دست بیاورد در نتیجه رایزنی های بعد از انتخابات، تعیین کننده فهرست اکثریت مطلق است.
نخست وزیر مقام دوم بعد از رئیس حکومت است اما تصمیم گیری و اختیارات اصلی و کلیدی اداره اسرائیل در اختیار نخست وزیر است.
این انتخابات سرنوشت بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل را تعیین می کند. اگر فهرست به رهبری او بتواند اکثریت کرسی ها را در انتخابات یا پس از آن، به دست آورد همچنان نخست وزیر باقی می ماند.
انتخابات در سایه پیامدهای حمله ۷ اکتبر، جنگ‌های منطقه‌ای، بحران اعتماد عمومی و اختلاف بر سر خدمت نظامی یهودیان تندرو مذهبی (فوق‌ارتدوکس) برگزار می شود.
این انتخابات در شرایطی برگزار می‌شود که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و رهبر حزب لیکود (راست)، برای حفظ قدرت با رقابت جدی از سوی مخالفان خود، به‌ویژه جریان سیاسی به رهبری “گادی آیزنکوت”، فرمانده سابق ارتش روبه‌رو است.
این انتخابات نخستین انتخابات اسرائیل پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس و جنگ‌های متعاقب آن در غزه و دیگر جبهه‌های منطقه‌ای است.
نتیجه انتخابات می‌تواند بر آینده سیاسی نتانیاهو، ترکیب دولت بعدی، سیاست‌های امنیتی اسرائیل و روابط با متحدان و کشورهای منطقه تأثیر بگذارد.
با این حال، به دلیل ساختار ائتلافی نظام سیاسی اسرائیل، مشخص شدن حزبی که بیشترین کرسی‌ها را کسب می‌کند لزوماً به معنای تعیین نخست‌وزیر آینده نیست.
رای دادن “اسحاق هرتزوگ” رئیس حکومت (به اصطلاح رئیس جمهور) اسرائیل و همسرش
جزئیات رأی‌گیری و تعداد واجدان شرایط
از جمعیت حدود ۱۰ میلیون نفری اسرائیل، بیش از ۷.۳ میلیون شهروند واجد شرایط رأی دادن هستند.
رأی‌گیری در هزاران حوزه در سراسر اسرائیل انجام می‌شود و مراکز رأی‌گیری عمومی عمدتاً از ساعت ۷ صبح تا ۱۰ شب به وقت محلی فعال خواهند بود.
نتایج اولیه پس از بسته شدن حوزه‌ها و انتشار نظرسنجی‌های خروج از حوزه‌های رأی‌گیری در رسانه‌ها مطرح می‌شود؛ اما اعلام نتیجه نهایی و رسمی به پایان شمارش و تأیید مراجع انتخاباتی وابسته است.
رای دادن “بزالل اسموتریچ” (وزیر دارایی) چهره تندرو ملی گرا و مذهبی یهودی و شهرک نشین. او رهبر حزب تندرو “صهیونیسم دینی”
نظام انتخاباتی اسرائیل مبتنی بر نمایندگی تناسبی در سطح ملی است؛ به این معنا که رأی‌دهندگان به فهرست‌های حزبی رأی می‌دهند و کرسی‌ها متناسب با سهم احزاب از آرای معتبر توزیع می‌شود. حدنصاب ورود به کنست ۳.۲۵ درصد آرای معتبر است. فهرست‌هایی که از این حدنصاب عبور نکنند، کرسی‌ای به دست نمی‌آورند و آرای آنها در محاسبه توزیع کرسی‌ها میان احزاب واجد شرایط منظور نمی‌شود.
کمیته مرکزی انتخابات اعلام کرده نتایج رسمی انتخابات حداکثر تا ۴ نوامبر ۲۰۲۶، ۱۳ آبان ۱۴۰۵، منتشر خواهد شد.
نتانیاهو در برابر “گادی آیزنکوت”
بنیامین نتانیاهو و حزب لیکود (راست) در مرکز رقابت انتخاباتی قرار دارند. نتانیاهو که طولانی‌ترین دوره نخست‌وزیری در تاریخ اسرائیل را در کارنامه دارد، بر عملکرد دولت خود در حوزه امنیت و مدیریت جنگ‌ها تأکید می‌کند. او همچنین روابط نزدیک خود با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، را از مؤلفه‌های مهم سیاست خارجی و امنیتی دولتش معرفی کرده است.
در سوی مقابل، گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار (راست میانه)، به یکی از چهره‌های محوری رقابت با نتانیاهو تبدیل شده است.
نتانیاهو نخست وزیر و گادی آیزنکوت، دو رقیب جدی و اصلی انتخابات اسرائیل هستند
آیزنکوت و حامیانش بر تغییر در شیوه اداره اسرائیل، پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های امنیتی ۷ اکتبر و اصلاح برخی سیاست‌های داخلی تأکید دارند. با این حال، اختلاف‌های سیاسی در اردوگاه مخالفان نتانیاهو همچنان یکی از موانع احتمالی تشکیل دولت جایگزین به شمار می‌رود.
نفتالی بنت و یائیر لاپید نیز از چهره‌های مهم مخالف دولت نتانیاهو هستند که در قالب فهرست انتخاباتی «با هم» فعالیت می‌کنند. در کنار آنها، آویگدور لیبرمن، رهبر حزب “اسرائیل خانه ما”، و یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات‌ها، از دیگر بازیگران رقابت انتخاباتی هستند.
گادی آیزنکوت فرمانده اسبق ارتش ، مهم ترین رقیب نتانیاهو در انتخابات اسرائیل است
در اردوگاه نتانیاهو نیز احزاب راست‌گرا و مذهبی از جمله حزب “قدرت یهود” به رهبری ایتامار بن‌غفیر (وزیر امنیت داخلی)، حزب “صهیونیسم دینی” به رهبری “بزالل اسموتریچ” (وزیر دارایی) و احزاب فوق‌ارتدوکس (تندرو مذهبی یهودی) نقش مهمی دارند. میزان حمایت از این احزاب و توانایی آنها برای حفظ همکاری با لیکود می‌تواند در تعیین امکان تشکیل دولت جدید مؤثر باشد.
حمله ۷ اکتبر و جنگ‌ها؛ محور اصلی رقابت
یکی از مهم‌ترین موضوعات انتخابات، ارزیابی عملکرد دولت و نهادهای امنیتی در برابر حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است. این حمله که به کشته شدن شمار زیادی از اسرائیلی‌ها و آغاز جنگ گسترده در غزه انجامید، به یکی از مهم‌ترین نقاط عطف سیاسی و امنیتی اسرائیل تبدیل شد.
آماده سازی حوزه رای گیری انتخابات اسرائیل – رویترز
منتقدان نتانیاهو خواستار پاسخ‌گویی درباره ناکامی‌های اطلاعاتی و امنیتی منتهی به این حمله هستند و دولت را به دلیل نحوه مدیریت جنگ و موضوع بازگرداندن گروگان‌ها مورد انتقاد قرار داده‌اند. در مقابل، نتانیاهو و حامیانش بر ضرورت ادامه سیاست‌های امنیتی و مقابله با تهدیدهای منطقه‌ای تأکید می‌کنند.
جنگ غزه، درگیری‌های منطقه‌ای و پیامدهای جنگ با ایران نیز بر فضای انتخاباتی سایه انداخته‌اند. رویترز گزارش داده است که ارزیابی عمومی از عملکرد امنیتی دولت و پیامدهای جنگ‌ها از عوامل مهم در تعیین جهت‌گیری رأی‌دهندگان خواهد بود. در عین حال، مسائل مربوط به روابط خارجی اسرائیل و افزایش انتقادهای بین‌المللی از سیاست‌های این کشور، از دیگر موضوعات مورد توجه در این رقابت است.
سربازی و اصلاحات قضایی
اختلاف بر سر معافیت یهودیان فوق‌ارتدوکس (یهودیان مذهبی و طلبه های یهودی) از سربازی یکی دیگر از مسائل مهم انتخابات است.
در حالی که بخش بزرگی از جامعه اسرائیل در ارتش خدمت می‌کنند یا در شرایط جنگی به خدمت فراخوانده می‌شوند، معافیت‌های مربوط به بخشی از جامعه مذهبی به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است. این مسئله همچنین بر روابط میان احزاب مذهبی و دیگر اعضای ائتلاف‌های سیاسی تأثیر می‌گذارد.
رای دادن بن غفیر چهره تندرو و وزیر امنیت داخلی اسرائیلی
اصلاحات قضایی و حدود اختیارات دولت نیز از دیگر محورهای اختلاف در اسرائیل است. طرح‌های مربوط به تغییر اختیارات دستگاه قضایی در سال‌های گذشته اعتراضات گسترده‌ای را برانگیخت و شکاف میان دولت و بخشی از جامعه را تشدید کرد. مخالفان نتانیاهو بر استقلال نهادهای قضایی و پاسخ‌گویی مقام‌های دولتی تأکید دارند، در حالی که حامیان اصلاحات استدلال می‌کنند که باید اختیارات نهادهای منتخب افزایش یابد.
هزینه‌های زندگی، فشار اقتصادی ناشی از جنگ، بودجه دفاعی و وضعیت خدمات عمومی نیز از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند بر انتخاب رأی‌دهندگان تأثیر بگذارند.
چرا تشکیل دولت / کابینه ممکن است دشوار باشد؟
در نظام سیاسی اسرائیل، رأی‌دهندگان مستقیماً نخست‌وزیر را انتخاب نمی‌کنند. آنها به فهرست‌های حزبی رأی می‌دهند و پس از مشخص شدن ترکیب پارلمان (کنست)، رئیس حکومت (به اصطلاح رئیس جمهوری) با نمایندگان و رهبران احزاب مشورت می‌کند تا فردی را مأمور تشکیل دولت / کابینه کند که بیشترین امکان را برای جلب حمایت پارلمانی داشته باشد.
برای تشکیل دولت / کابینه، کسب حمایت اکثریت کنست /پارلمان، یعنی دست‌کم ۶۱ از مجموع ۱۲۰ نماینده، اهمیت اساسی دارد. به همین دلیل، حتی حزبی که بیشترین کرسی‌ها را به دست می‌آورد ممکن است بدون توافق با احزاب دیگر قادر به تشکیل دولت نباشد.
پارلمان اسرائیل (کنیست یا کنست) در شهر قدس (اورشلیم/ بیت المقدس) قرار دارد
بر اساس تحلیل سرویس پژوهشی پارلمان اروپا، اردوگاه نتانیاهو و مخالفان او با چالش دستیابی به اکثریت روبه‌رو هستند. اختلاف میان احزاب مخالف درباره همکاری با احزاب عربی اسرائیل نیز می‌تواند مذاکرات ائتلافی را پیچیده کند. در چنین شرایطی، احزاب کوچک‌تر ممکن است در تعیین ترکیب دولت نقش تعیین‌کننده‌ای پیدا کنند.
پس از اعلام نتایج رسمی، مذاکرات برای تشکیل ائتلاف آغاز خواهد شد. اگر هیچ نامزدی نتواند حمایت کافی را جلب کند، احتمال ادامه فعالیت دولت موقت یا برگزاری انتخابات جدید وجود دارد.
انتخابات پارلمانی اسرائیل در شرایطی برگزار می‌شود که رقابت میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر و رهبر حزب لیکود، و احزاب مخالف او تنها به احزاب اصلی یهودی محدود نیست. احزاب عرب مسلمان، جریان‌های چپ‌گرا و احزاب میانه‌رو نیز می‌توانند در تعیین ترکیب کنست و مذاکرات برای تشکیل دولت آینده نقش مهمی ایفا کنند.
به گزارش آسوشیتدپرس در روز انتخابات، هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی در نظرسنجی‌های پیش از رأی‌گیری به‌طور قطعی در مسیر کسب اکثریت ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست قرار نداشتند. به همین دلیل، میزان مشارکت شهروندان عرب اسرائیل و نتیجه احزاب کوچک‌تر می‌تواند بر مذاکرات پس از انتخابات تأثیر بگذارد.
بنیامین نتانیاهو؛ رهبر حزب لیکود
نتانیاهو در رأس اردوگاهی متشکل از حزب لیکود، احزاب راست‌گرای ملی‌گرا و احزاب مذهبی قرار دارد. متحدان مهم او شامل حزب شاس، یهودیت متحد توراتی، قدرت یهود به رهبری ایتامار بن‌گویر و حزب صهیونیسم دینی به رهبری بزالل اسموتریچ هستند.
نتانیاهو در این انتخابات با چند موضوع اساسی روبه‌رو است: ارزیابی عملکرد دولت در قبال حمله حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، مدیریت جنگ‌های منطقه‌ای، اختلاف بر سر معافیت یهودیان فوق‌ارتدوکس از خدمت نظامی و مناقشه درباره اصلاحات قضایی.
احزاب مذهبی برای ائتلاف نتانیاهو اهمیت ویژه‌ای دارند؛ زیرا حمایت آنها می‌تواند در دستیابی به اکثریت پارلمانی تعیین‌کننده باشد. با این حال، اختلاف بر سر سربازی و مسائل اجتماعی ممکن است مذاکرات میان احزاب را پیچیده کند.
نتانیاهو همچنین تلاش کرده است احتمال همکاری مخالفان با احزاب عرب را به موضوعی محوری در رقابت تبدیل کند. او و متحدانش نسبت به مشارکت احزاب عرب در دولت آینده موضعی منفی داشته‌اند.
احزاب عرب مسلمان در انتخابات اسرائیل
شهروندان عرب فلسطینی حدود ۲۰ درصد جمعیت ۱۰ میلیون نفری اسرائیل را تشکیل می‌دهند. احزاب نماینده آنها بر موضوعاتی مانند برابری حقوق شهروندی، مقابله با تبعیض، کاهش خشونت و جرایم در شهرهای عرب‌نشین، مسائل اقتصادی و حقوق فلسطینیان تأکید می‌کنند.
دو جریان مهم عرب های اسرائیلی معروف به عرب ۴۸ در انتخابات شامل فهرست مشترک و فهرست رعام هستند.
فهرست مشترک شامل سه جریان عرب‌محور است: حدش، تعال و بلد. یوسف جبارین، از رهبران حدش، در رأس این فهرست قرار دارد و احمد طیبی، رهبر تعال، نیز از چهره‌های اصلی آن است.
“منصور عباس” (سمت راست)، از چهره های سیاسی عرب مسلمان در انتخابات اسرائیل – او هم اکنون نماینده پارلمان اسرائیل است.
برخی عرب های اسرائیل (شهروندان فلسطینی دارای شهروندی اسرائیل) در انتخابات اسرائیل شرکت می کنند
حدش، جبهه دموکراتیک برای صلح و برابری، یک جریان چپ‌گرا با همکاری عرب‌ها و یهودیان است که حزب کمونیست اسرائیل در شکل‌گیری آن نقش محوری داشته است. تعال بیشتر بر هویت ملی عربی و مسائل شهروندی تأکید می‌کند و بلد رویکردی ملی‌گرایانه و فلسطینی دارد.
حزب رعام به رهبری منصور عباس، جریانی اسلام‌گرا و از نظر اجتماعی محافظه‌کار است. این حزب در مقایسه با فهرست مشترک، بیشتر بر مشارکت عمل‌گرایانه در سیاست اسرائیل و استفاده از نفوذ پارلمانی برای بهبود وضعیت اقتصادی و اجتماعی شهروندان عرب تأکید دارد.
رعام در سال ۲۰۲۱ با مشارکت در ائتلاف دولتی نشان داد که حاضر است برای دستیابی به مطالبات جامعه عرب با احزاب یهودی همکاری کند.
تفاوت مهم این دو جریان در شیوه استفاده از قدرت سیاسی است: فهرست مشترک بر حقوق ملی فلسطینیان، برابری شهروندی و عدالت اجتماعی تأکید دارد؛ رعام بیشتر بر همکاری پارلمانی و دستیابی به امتیازات عملی برای جامعه عرب تمرکز می‌کند.
چپ ها به رهبری یائیر گولان
حزب دموکرات‌ها یکی از مهم‌ترین جریان‌های چپ‌گرای اسرائیل است که از ادغام حزب کارگر و مرتص در سال ۲۰۲۴ شکل گرفت. این حزب بر حقوق مدنی و اجتماعی، اصلاحات نهادی، تقویت خدمات عمومی و یافتن راه‌حل‌های سیاسی برای منازعات منطقه‌ای تأکید دارد.
گولان، معاون پیشین رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، در عین گرایش سیاسی چپ‌گرا، در مسائل امنیتی سابقه نظامی دارد. حزب او در میان جریان‌های اصلی مخالف نتانیاهو قرار گرفته و از معدود احزاب بزرگ این اردوگاه است که رهبرش آشکارا از امکان مشارکت یک حزب عربی، به‌ویژه رعام، در ائتلاف دولتی حمایت کرده است.
حدش؛ چپ‌گرایی عربی ـ یهودی
حدش یکی از قدیمی‌ترین جریان‌های چپ اسرائیل است که بر عدالت اجتماعی، برابری شهروندان عرب و یهودی، حقوق کارگران و حل‌وفصل سیاسی منازعه اسرائیل و فلسطین تأکید دارد.
این جریان از نظر اقتصادی و اجتماعی به چپ نزدیک‌تر از بسیاری از احزاب عرب دیگر است. با این حال، مواضع آن درباره مسائل فلسطین و سیاست‌های نظامی اسرائیل با احزاب صهیونیست مخالف نتانیاهو تفاوت‌های مهمی دارد.
یکی از تحولات مهم پیش از انتخابات، تلاش برای رد صلاحیت فهرست مشترک و رعام بود. کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل در سپتامبر ۲۰۲۶ به رد صلاحیت این دو فهرست رأی داد؛ اما دیوان عالی اسرائیل این تصمیم را در مرحله رسیدگی به اعتراض‌ها لغو کرد و راه حضور آنها در رقابت انتخاباتی را باز گذاشت.
در انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، سه جریان اصلی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند: اردوگاه راست‌گرا و مذهبی به رهبری نتانیاهو، احزاب میانه‌رو و چپ‌گرای مخالف دولت و احزاب عرب که به دنبال افزایش نفوذ پارلمانی خود هستند.
نکته تعیین‌کننده این است که پیروزی انتخاباتی لزوماً به معنای توانایی تشکیل دولت نیست. نتیجه نهایی به تعداد کرسی‌ها، توافق‌های ائتلافی و تصمیم احزاب درباره همکاری با یکدیگر بستگی دارد. از این رو، احزاب عرب و جریان‌های کوچک‌تر ممکن است حتی بدون کسب بیشترین تعداد کرسی، در تعیین مسیر سیاسی اسرائیل پس از انتخابات نقش مهمی داشته باشند.
