کلر استورمر، مادر زندایا، درباره فاصله گرفتن دخترش از شبکه های اجتماعی صحبت کرده و گفته است که او در حال حاضر از این فضا دور شده است. این خبر در رسانه های سرگرمی بازتاب پیدا کرد، زیرا زندایا از جمله چهره هایی است که زندگی شخصی و حرفه ای اش به طور مداوم مورد توجه مخاطبان و رسانه ها قرار دارد. با این حال، فاصله گرفتن او از شبکه های اجتماعی به خودی خود نشانه وجود یک مشکل روانی یا اختلال نیست و نمی توان صرفا بر اساس این تصمیم درباره وضعیت روانشناختی او نتیجه گیری کرد.
اما چرا یک فرد ممکن است آگاهانه تصمیم بگیرد کمتر دیده شود؟ شبکه های اجتماعی در ابتدا قرار بود ابزار ارتباط باشند، اما برای بسیاری از کاربران به فضایی تبدیل شده اند که در آن فرد نه تنها با دیگران ارتباط برقرار می کند، بلکه دائما تصویری از خودش می سازد و مدیریت می کند. هر عکس، هر کپشن و حتی سکوت کردن می تواند برای مخاطب معنا داشته باشد. وقتی فرد احساس کند همیشه در معرض قضاوت است، حضور در فضای مجازی می تواند از یک فعالیت سرگرم کننده به کاری پرتنش و انرژی بر تبدیل شود.
قضاوت در شبکه های اجتماعی برای سلبریتی معروف
از طرف دیگر، مسئله فقط قضاوت دیگران نیست. شبکه های اجتماعی ما را وارد چرخه مقایسه اجتماعی می کنند. کاربر زندگی روزمره و کامل خودش را با بخش های انتخاب شده، ویرایش شده و معمولا جذاب زندگی دیگران مقایسه می کند. نتیجه این مقایسه می تواند این تصور باشد که دیگران همیشه موفق تر، زیباتر، شادتر یا خوشبخت تر هستند. به همین دلیل، فاصله گرفتن از شبکه های اجتماعی برای بعضی افراد می تواند راهی برای کاهش محرک های مقایسه و بازگرداندن توجه به زندگی واقعی باشد، هرچند انگیزه هر فرد را باید جداگانه بررسی کرد.
در مورد افراد مشهور، مسئله پیچیده تر است. یک فرد عادی ممکن است چند روز آنلاین نباشد و کسی متوجه نشود، اما وقتی یک سلبریتی کمتر پست می گذارد یا از فضای مجازی کنار می رود، همین غیبت می تواند خبرساز شود. مخاطبی که به حضور دائمی یک چهره عادت کرده است، با کم شدن اطلاعات درباره او ممکن است کنجکاوتر شود و حتی بیشتر درباره زندگی خصوصی او جستجو کند. اینجا یک تناقض جالب شکل می گیرد: گاهی کمتر دیده شدن، توجه بیشتری ایجاد می کند.
زندایا چرا از شبکه های اجتماعی فاصله گرفته،
از منظر روانشناسی، مسئله مهمتر از اینکه زندایا چرا از شبکه های اجتماعی فاصله گرفته، رابطه خود ما با دیده شدن است. برای بعضی افراد، انتشار یک عکس یا دریافت واکنش از دیگران به بخشی از چرخه روزانه تبدیل می شود. وقتی تعداد لایک ها کم می شود، پاسخ ها دیر می رسند یا یک پست آن طور که انتظار می رود دیده نمی شود، ممکن است فرد احساس کند ارزش یا جایگاه اجتماعی اش کاهش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، مرز میان ارتباط اجتماعی و وابستگی به تایید دیگران کم رنگ می شود.
یک سؤال ساده می تواند این موضوع را برای خودمان روشن کند: اگر هیچ کس قرار نبود عکس ها، سفرها، خریدها، موفقیت ها و لحظه های شخصی ما را ببیند، آیا باز هم همان کارها را انجام می دادیم؟ اگر پاسخ تغییر کند، شاید بخشی از رفتار ما نه برای تجربه خودمان، بلکه برای دیده شدن توسط دیگران شکل گرفته باشد.
فاصله گرفتن از شبکه های اجتماعی البته لزوما به معنای حذف کامل آنها نیست. گاهی کم کردن زمان استفاده، خاموش کردن اعلان ها یا ایجاد فاصله میان زندگی واقعی و نمایش آن در فضای مجازی می تواند به فرد کمک کند توجه خود را دوباره به محیط اطراف برگرداند. مسئله اصلی، حضور یا عدم حضور در شبکه های اجتماعی نیست؛ مسئله این است که آیا ما شبکه های اجتماعی را کنترل می کنیم یا آنها دارند توجه ما را کنترل می کنند.
زندایا در این میان فقط یک نمونه مشهور از پدیده ای است که برای بسیاری از آدم های معمولی هم اتفاق می افتد. ممکن است روزی متوجه شویم که دیگر علاقه ای نداریم همه چیز را توضیح بدهیم، همه لحظه ها را ثبت کنیم یا برای هر اتفاق زندگی از دیگران تایید بگیریم. شاید آن زمان، کمتر دیده شدن نه نشانه حذف شدن، بلکه انتخاب بخشی از حریم شخصی باشد.
و سؤال اصلی همین است: اگر قرار نبود هیچ کس زندگی ما را ببیند، باز هم همین طور زندگی می کردیم؟
