بازارهای مالی در هفته منتهی به ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ شاهد تغییر آرایش قابل توجهی بودند؛ دلار و داراییهای طلا در بازار داخلی با رشد قابل توجه همراه شدند. بورس اگرچه شاخص کل را صعودی دید اما شاخص هموزن اندکی عقب نشست و در بازار جهانی، طلا و نقره برخلاف بازار داخلی خود با افت سنگین مواجه شدند.
در بازار داخلی، دلار با رشد ۸.۹۱ درصدی بیشترین بازدهی را به ثبت رساند و پس از آن ربعسکه با ۸.۵۸ درصد، نیمسکه با ۶ درصد، سکه با ۵.۶۲ درصد و طلای ۱۸ عیار با ۴.۶ درصد قرار گرفتند.
در بورس، شاخص کل ۱.۸۴ درصد رشد کرد، اما شاخص هموزن ۰.۲۲ درصد کاهش یافت. این اختلاف عملکرد نشان میدهد که در این هفته رشد بازار بیشتر در نمادهای بزرگ و شاخصساز متمرکز بوده است.
در بازار جهانی، اما شرایط متفاوت بود؛ طلای جهانی ۶.۳۶ درصد و نقره ۷.۰۹ درصد کاهش یافتند، در حالی که مس با رشد محدود ۰.۵۶ درصدی همراه شد.
بازار رمزارزها نیز هفتهای عمدتاً نزولی داشت؛ XRP با افت ۶.۱۳ درصدی بیشترین کاهش را ثبت کرد و پس از آن اتریوم، بیتکوین و BNB قرار گرفتند. تنها رمزارز این فهرست که بازدهی مثبت داشت، سولانا بود که ۱.۵۲ درصد رشد کرد.
بازارهای داخلی؛ دلار پیشتاز شد، بورس دو چهره متفاوت داشت
مهمترین اتفاق هفته در بازار داخلی، جهش دلار بود. نرخ دلار در بازه مورد بررسی از ۲۰۱ هزار تومان در ۴ شهریور به ۲۱۸ هزار و ۹۰۰ تومان در ۱۱ شهریور تا ساعت ۱۶ رسید و در نتیجه ۸.۹۱ درصد افزایش یافت. به تعبیری نرخ دلار در هفته گذشته، به طور متوسط ۱٫۸ درصد بازدهی داشته است.
این رشد در شرایطی رخ داد که بازار ارز طی هفتههای گذشته به شدت تحت تأثیر اخبار مربوط به مذاکرات ایران و آمریکا قرار داشت. پایان تفاهم ۶۰ روزه در هفته قبل، ریسک سیاسی بازار را افزایش داده بود و دلار در ادامه توانست از محدوده ۲۰۰ هزار تومان فاصله بگیرد.
در هفته جدید، اما مسئله فقط پایان تفاهم نبود؛ تشدید تنشهای منطقهای و افزایش نگرانی درباره آینده مذاکرات نیز بر انتظارات بازار ارز اثر گذاشت. در بازار ارز ایران، چنین شرایطی معمولاً با افزایش تقاضای احتیاطی و کاهش تمایل به نگهداری ریال همراه میشود.
دلار افت هفته گذشته را جبران کرد
به همین دلیل، دلار در این هفته نه تنها افت هفته گذشته را جبران کرد، بلکه به محدوده ۲۱۹ هزار تومان نزدیک شد.
همزمان با رشد دلار، بازار طلا و سکه نیز صعودی شد. طلای ۱۸ عیار از ۲۱ میلیون و ۵۶۲ هزار و ۶۰۰ تومان به ۲۲ میلیون و ۵۵۰ هزار تومان رسید و ۴.۶ درصد رشد کرد.
سکه امامی نیز با افزایش از ۲۱۳ میلیون و ۹۹۰ هزار تومان به ۲۲۶ میلیون و ۱۰ هزار تومان، ۵.۶۲ درصد بازدهی داشت.
ربع سکه در هفته جاری درخشانتر شد
اما بیشترین رشد در میان قطعات سکه متعلق به ربعسکه بود که با رشد ۸.۵۸ درصدی از ۵۸ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به ۶۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید. نیمسکه نیز ۶ درصد افزایش یافت.
نکته مهم آن است که رشد بازار طلای داخلی در شرایطی اتفاق افتاده که طلای جهانی بهشدت کاهش یافته است؛ بنابراین محرک اصلی افزایش قیمت طلا و سکه در داخل را باید در جهش نرخ دلار جستوجو کرد.
به بیان دیگر، افزایش حدود ۸.۹ درصدی دلار در شرایطی که طلای جهانی بیش از ۶ درصد کاهش یافته، باعث شده افت قیمت جهانی طلا نه تنها به کاهش قیمت طلای داخلی منجر نشود، بلکه قیمت طلا و سکه در بازار ایران افزایش پیدا کند.
چرا رشد بورس چشمگیر نبود؟
در بورس، اما داستان متفاوت بود. شاخص کل از ۶ میلیون و ۳۸۶ هزار و ۵۷۶ واحد به ۶ میلیون و ۵۰۳ هزار و ۹۷۰ واحد رسید و ۱.۸۴ درصد رشد کرد.
در مقابل، شاخص هموزن از یک میلیون و ۸۰۲ هزار و ۷۷۳ واحد به یک میلیون و ۷۹۸ هزار و ۷۵۵ واحد رسید و ۰.۲۲ درصد کاهش یافت.
این اختلاف میتواند نشاندهنده آن باشد که در هفته مورد بررسی، تقاضا بیشتر به سمت شرکتهای بزرگ و شاخصساز رفته و کلیت بازار از همان قدرتی که در هفتههای قبل داشت برخوردار نبوده است.
از طرف دیگر، رشد دلار برای شرکتهای صادراتمحور بورس میتواند از منظر درآمد ریالی عامل حمایتی باشد؛ هرچند افزایش ریسک سیاسی، هزینههای تولید و چشمانداز تجارت خارجی میتواند اثر متفاوتی بر صنایع مختلف داشته باشد.
باید به این نکته توجه کرد که یکی از دلایل رشد کمتر بورس نسبت به هفتههای پیشین، ایجاد اختلال در سامانههای معاملاتی و افزایش شدت تنشها در ۱۰ شهریور قلمداد میشود.
فلزات گرانبهای خارجی؛ اونس جهانی طلا زیر فشار دلار و نرخ بهره
در بازار جهانی، هفتهای کاملاً متفاوت با بازار داخلی رقم خورد. به طوری که طلای جهانی از ۴۶۲۴ دلار در ۴ شهریور به ۴۳۳۰ دلار در ۱۱ شهریور رسید و ۶.۳۶ درصد کاهش یافت. نقره نیز از ۶۸.۵۳۸ دلار به ۶۳.۶۸ دلار رسید و ۷.۰۹ درصد افت کرد؛ بنابراین برخلاف بازار داخلی که طلا و نقره صعود کردند، در بازار جهانی هر دو فلز گرانبها با فشار فروش قابل توجهی مواجه شدند.
مهمترین عامل این افت، تغییر انتظارات نسبت به سیاست پولی فدرال رزرو آمریکا بود. اظهارات اخیر کوین وارش، رئیس فدرال رزرو، درباره تداوم فشارهای تورمی باعث شد معاملهگران احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر را جدیتر بگیرند. احتمال افزایش نرخ بهره که پیش از این پایینتر بود، در ادامه به محدوده بالاتری رسید.
اثر افزایش احتمالی نرخ بهره بر طلا
افزایش احتمال نرخ بهره بالاتر، دو اثر همزمان بر طلا دارد: نخست اینکه بازده اوراق خزانه آمریکا افزایش مییابد و در نتیجه نگهداری دارایی بدون سودی مانند طلا نسبت به اوراق جذابیت کمتری پیدا میکند؛ دوم اینکه افزایش نرخ بهره معمولاً از دلار حمایت میکند و طلای دلاری را برای خریداران غیرآمریکایی گرانتر میسازد.
در روزهای اخیر دقیقاً همین اتفاق رخ داده است. دلار آمریکا به بالاترین سطح دو هفتهای رسید و بازده اوراق خزانه ۱۰ ساله نیز به حوالی ۴.۸ درصد رسید. همزمان بازارها احتمال افزایش نرخ بهره فدرال رزرو در ماه سپتامبر را افزایش دادند.
عامل دیگری که به طلا فشار وارد کرده، افزایش قیمت نفت و تشدید نگرانیهای تورمی در پی تنشهای خاورمیانه است. برخلاف تصور اولیه که افزایش ریسک ژئوپلیتیک باید به نفع طلا باشد، در این مقطع رشد قیمت نفت باعث افزایش نگرانی درباره تورم شده و همین مسئله احتمال سیاست پولی سختگیرانهتر فدرال رزرو را تقویت کرده است. رویترز نیز در گزارش ۱۱ شهریور به همین ارتباط میان افزایش نفت، نگرانی تورمی، دلار قویتر و فشار بر طلا اشاره کرده است.
نقره نیز علاوه بر تأثیرپذیری از همین عوامل، به دلیل ماهیت صنعتی خود در دورههایی که نگرانی درباره رشد اقتصادی افزایش پیدا میکند، میتواند نوسان بیشتری داشته باشد. به همین دلیل افت هفتگی نقره در این هفته حتی از طلا نیز بیشتر بود.
مسیر متفاوتی که مس در پیش گرفت
در مقابل، مس مسیر متفاوتی را طی کرد. قیمت مس جهانی از ۱۴ هزار و ۳۸۲ دلار به ۱۴ هزار و ۴۶۳ دلار رسید و ۰.۵۶ درصد افزایش یافت.
رشد محدود مس در شرایطی رخ داد که بازار همچنان با نگرانی درباره عرضه و موجودی جهانی مواجه است. جابهجایی موجودیها به سمت آمریکا در پی سیاستهای تعرفهای این کشور و نگرانی درباره عرضه معادن، همچنان یکی از عوامل حمایتی بازار مس محسوب میشود.
از سوی دیگر، تقاضای چین و مصرف فزاینده مس در حوزههایی مانند شبکه برق، انرژیهای نو و زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی، چشمانداز بلندمدت تقاضا را تقویت میکند.
رمزارزها؛ اصلاح بازار پس از جهش هفته قبل
در بازار رمزارزها، هفته جاری عمدتاً نزولی بود. XRP با افت از ۱.۴۱ دلار به ۱.۳۲ دلار، ۶.۱۳ درصد کاهش یافت و بیشترین افت را میان پنج رمزارز مورد بررسی ثبت کرد. اتریوم نیز از ۲۴۵۴ دلار به ۲۳۸۰ دلار رسید و ۳.۰۲ درصد کاهش یافت.
بیتکوین با افت از ۷۸ هزار و ۳۰۵ دلار به ۷۶ هزار و ۷۰۹ دلار، ۲.۰۴ درصد کاهش داشت و BNB نیز ۲.۰۱ درصد افت کرد. تنها رمزارز مثبت این فهرست سولانا بود که از ۹۶.۶۹ دلار به ۹۸.۱۶ دلار رسید و ۱.۵۲ درصد رشد کرد.
یکی از مهمترین عوامل فشار بر بازار رمزارزها همان متغیرهایی بود که بازار طلا را نیز تحت فشار قرار داد: افزایش بازده اوراق خزانه آمریکا، تقویت دلار و افزایش انتظارات برای سیاست پولی سختگیرانهتر فدرال رزرو.
پاشنه آشیل رمزارزها در هفتهای که گذشت
در واقع، رمزارزها در این هفته از همان کانال نقدینگی آسیب دیدند که در هفتههای قبل به رشد آنها کمک کرده بود. افزایش نرخهای بهره و کاهش احتمال سیاست پولی انبساطی، هزینه فرصت نگهداری داراییهای پرریسک را افزایش میدهد.
همزمان، افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و رشد قیمت نفت نیز فضای ریسکگریزی را در بازارهای جهانی تقویت کرده است. در معاملات چهارشنبه ۱۱ شهریور نیز بیتکوین تحت فشار افزایش قیمت نفت، بازده اوراق و تشدید تنشهای خاورمیانه قرار گرفته است.
با این حال، عملکرد متفاوت سولانا نشان میدهد که فشار فروش در تمام بازار رمزارزها یکسان نبوده است. SOL برخلاف چهار رمزارز دیگر این فهرست توانست بازدهی مثبت ثبت کند.
مقایسه بازدهی این هفته نشان میدهد که بازارهای داخلی و خارجی تقریباً در دو مسیر متفاوت حرکت کردهاند.
در مجموع، مهمترین داستان این هفته نه فقط رشد دلار، بلکه شکاف میان بازار داخلی و جهانی طلا بود؛ جایی که افت بیش از ۶ درصدی طلای جهانی نتوانست مانع رشد ۴.۶ درصدی طلای ۱۸ عیار در ایران شود، چرا که جهش نزدیک به ۹ درصدی دلار اثر کاهش قیمت جهانی را کاملاً پوشش داد.
