به گزارش خبرنگار نگین حاشیه،
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «مشهدبان»؛ سید علیرضا آلداود در یادداشتی نوشت: پیام رهبر حکیم انقلاب اسلامی درباره هفته وحدت را میتوان فراتر از یک پیام مناسبتی، یک چارچوب راهبردی برای صیانت از سرمایه اجتماعی جهان اسلام در برابر جنگ شناختی دانست. نقطه کانونی پیام، شناسایی «اختلاف» بهعنوان یکی از مهمترین آسیبپذیریهای شناختی جوامع اسلامی است. در جنگ شناختی، دشمن الزاماً به دنبال ایجاد یک اختلاف واقعی نیست؛ بلکه تلاش میکند اختلافات موجود را برجسته، عمیق و هویتی کند و میان «ما»های متعدد، دیوار بیاعتمادی بسازد. تأکید پیام بر قرار دادن نقاط مشترک در جایگاه محور و اصل دقیقاً ناظر به خنثیسازی همین راهبرد است؛ یعنی تبدیل جامعه از مجموعهای از هویتهای متعارض به یک شبکه اجتماعی برخوردار از هویت مشترک، اعتماد متقابل و قدرت تابآوری شناختی.
نکته راهبردی دوم، هشدار نسبت به مهندسی ادراک و برجستهسازی اختلافات است. رهبر فرزانه انقلاب در این پیام تصریح میکنند که اختلافات فقط مذهبی نیستند و میتوانند از شکافهای قومی، نژادی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و جغرافیایی تغذیه شوند. این نگاه، جنگ شناختی را یک جنگ چندلایه معرفی میکند؛ جنگی که در آن دشمن با سیگنالهای تحریککننده، روایتهای گزینشی، شایعات، اطلاعات جعلی و دوقطبیسازی اجتماعی تلاش میکند گروههای مختلف را در برابر یکدیگر قرار دهد. بنابراین، مسئله اصلی فقط مقابله با خبر جعلی نیست؛ بلکه باید چرخه تولید، انتشار و پذیرش روایتهای تفرقهآمیز را شناخت. هر روایت رسانهای که یک اختلاف قابل مدیریت را به نزاع هویتی و غیرقابلحل تبدیل کند، عملاً ظرفیت فرسایش سرمایه اجتماعی و افزایش آسیبپذیری شناختی جامعه را بالا میبرد.
سومین محور پیام، ارائه یک الگوی سهمرحلهای برای قدرتیابی جهان اسلام است:
۱.اتحاد و عدم تنازع
۲.دفاع از یکدیگر
۳.همکاری و همافزایی
از منظر راهبردی، این سه مرحله را میتوان بهترتیب معادل انسجام شناختی، امنیت جمعی و قدرت تمدنی دانست. جامعهای که در برابر عملیات روانی و روایتهای تفرقهساز دچار شکاف داخلی میشود، حتی اگر از ظرفیتهای اقتصادی و نظامی بالایی برخوردار باشد، در برابر جنگ شناختی آسیبپذیر خواهد بود. در مقابل، وحدت اجتماعی امکان میدهد جامعه در برابر شوکهای رسانهای، بحرانها و روایتهای خصمانه واکنش هیجانی و متفرق نشان ندهد. از این منظر، وحدت صرفاً یک ارزش اخلاقی یا مذهبی نیست؛ بلکه یک مؤلفه امنیت ملی، قدرت نرم و تابآوری شناختی محسوب میشود.
چهارمین محور، توجه به شناخت دشمن و نقشه دشمن است. پیام، مخاطب را از واکنش صرف به رخدادها به سمت تحلیل الگوهای پشت رخدادها سوق میدهد. در جنگ شناختی، یکی از اهداف اصلی، تغییر کانون توجه جامعه است؛ بهگونهای که افکار عمومی به جای تمرکز بر مسائل اصلی، تمام انرژی خود را صرف نزاعهای فرعی و درونگروهی کند. از این منظر، توصیه به دقیقتر نگریستن به حوادث اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا سواد رسانهای و شناختی یعنی توانایی تشخیص تفاوت میان «رخداد»، «روایت رخداد» و «هدف پشت روایت». البته مقابله مؤثر با جنگ شناختی نباید به معنای نفی نقد، تکثر یا گفتوگوی درونجامعهای باشد؛ بلکه هدف باید مدیریت اختلافات از مسیر گفتوگو و استدلال، جلوگیری از تبدیل اختلاف به نفرت و حفظ امکان همکاری در حوزههای مشترک باشد.
در آخر، این پیام بسیار مهم را میتوان یک نقشه راه برای حرکت از وحدت اجتماعی به تابآوری شناختی و از آنجا به همافزایی تمدنی دانست. مهمترین تهدید جنگ شناختی، صرفاً تغییر یک باور یا انتشار یک شایعه نیست؛ تهدید عمیقتر، فرسایش اعتماد، تضعیف احساس تعلق مشترک و تبدیل جامعه به مجموعهای از گروههای بیاعتماد به یکدیگر است. بنابراین، اگر وحدت قرار است به یک راهبرد عملی تبدیل شود، باید از سطح شعار به سطح عمل و اقدام برسد: رسانهها، نخبگان، روحانیون، دانشگاهها، آموزشوپرورش، فعالان فضای مجازی و نهادهای اجتماعی باید در جهت تقویت گفتوگو، راستیآزمایی، سواد رسانهای، روایتگری مسئولانه و کاهش دوقطبیهای مخرب حرکت کنند. در جنگ شناختی، جامعهای که بتواند اختلاف را مدیریت کند، روایتهای مخرب را تشخیص دهد و در عین تکثر بر منافع مشترک خود متمرکز بماند، جامعهای با قدرت بازدارندگی شناختی بالاتر خواهد بود.
راهبردها و راهکارها:
تبدیل وحدت از شعار مناسبتی به راهبرد دائمی امنیت شناختی
تقویت هویتها و منافع مشترک فراتر از اختلافات مذهبی، قومی و سیاسی
شناسایی و رصد روایتهای تفرقهساز در فضای رسانهای و شبکههای اجتماعی
جلوگیری از تبدیل اختلافات طبیعی اجتماعی به شکافهای هویتی و نفرتآفرین
ارتقای سواد رسانهای و سواد شناختی امت اسلام برای تشخیص عملیات روانی دشمنان
تقویت راستیآزمایی و مقابله سریع و مستند با شایعات و اطلاعات جعلی
ایجاد شبکههای همکاری میان رسانهها، دانشگاهها، حوزههای علمیه و نخبگان اجتماعی
تقویت روایتهای وحدتبخش و امیدآفرین بهجای روایتهای مبتنی بر ترس و نفرت
تبدیل دفاع از یکدیگر به سازوکار عملی همکاری و امنیت جمعی
گسترش همکاری میان جوامع اسلامی در حوزههای علم، اقتصاد، فناوری و فرهنگ
مدیریت اختلافات از مسیر گفتوگو، استدلال و رعایت شئون برادری
تمرکز افکار عمومی بر تهدیدهای واقعی بهجای گرفتارشدن در منازعات فرعی
افزایش تابآوری اجتماعی در برابر بحرانهای رسانهای و عملیات روانی
تربیت کنشگران و فرماندهان رسانهای برای مدیریت بحرانهای شناختی
حرکت از «وحدت اجتماعی» → «تابآوری شناختی» → «همافزایی» → «قدرت تمدنی»
انتهای خبر/
بازدید خبر: 0
